w sprawie nauczania religioznawstwa w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 04-10-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Barbary Grygorcewicz, Poseł na Sejm RP, w sprawie nauczania religioznawstwa w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie informuję, że obecnie nie planuje się wprowadzania dodatkowego przedmiotu w zakresie nauczania religioznawstwa w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych.
Jednocześnie wyjaśniam, że treści nauczania dotyczące religii i zróżnicowania religijnego są uwzględnione w podstawie programowej kształcenia ogólnego i realizowane w szkołach podstawowych na wielu zajęciach edukacyjnych, np. historii, języku polskim, plastyce, etyce, a w szkołach ponadpodstawowych m.in. na historii, filozofii, muzyce, plastyce, język łacińskim i kulturze antycznej[1], wiedzy o społeczeństwie w zakresie rozszerzonym, geografii, etyce.
Na przykład, uczeń w szkole podstawowej na zajęciach historii charakteryzuje system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem.
Natomiast podstawa programowa etyki uwzględnia następujące treści nauczania:
Uczeń wie, że są ludzie wierzący w istnienie Boga i ludzie niewierzący w istnienie Boga; wyjaśnia, czym są wartości chrześcijańskie, objaśnia ich uniwersalne znaczenie (roszczenie do uniwersalności); wie, czym jest moralność świecka (laicka); uzasadnia, dlaczego należy okazywać szacunek zarówno ludziom wierzącym, jak i niewierzącym; charakteryzuje komponenty moralne wielkich religii: judaizmu, hinduizmu, buddyzmu, chrześcijaństwa, islamu; nie dyskryminuje innych ludzi, ze względu na ich przekonania dotyczące sfery sacrum.
W szkole ponadpodstawowej na lekcjach historii uczeń wyjaśnia genezę islamu i charakteryzuje główne zasady tej religii; wyjaśnia religijne, polityczne, gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania i następstwa reformacji, opisując jej główne nurty i postaci; wyjaśnia prawne i kulturowe podstawy tolerancji religijnej na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI w., charakteryzuje strukturę społeczeństwa II Rzeczypospolitej, uwzględniając jego wielonarodowy, wielokulturowy i wieloreligijny charakter.
Na lekcjach muzyki uczeń omawia funkcje muzyki, w tym m.in. funkcję religijną. W ramach plastyki uczeń dowiaduje się i rozumie, że sztuka powstaje w kontekście innych dziedzin kultury, a także religii. Na zajęciach filozofii uczeń poznaje fundamentalne składniki dziedzictwa kultury śródziemnomorskiej, w tym religię.
Na lekcjach wiedzy o społeczeństwie (zakres rozszerzony) - w ramach działu Społeczności i wspólnoty - uczeń charakteryzuje religię w jej wymiarze społecznym; analizuje religijność we współczesnym społeczeństwie polskim i porównuje ją z religijnością w innym społeczeństwie.
Na lekcjach geografii uczeń omawia przemiany struktur demograficznych i społecznych oraz procesy osadnicze: przemiany demograficzne, zróżnicowanie religijne, kręgi kulturowe oraz charakteryzuje zróżnicowanie religijne ludności świata i Polski oraz wpływ religii na życie społeczne i gospodarkę. Zakres rozszerzony geografii uwzględnia m.in. analizowanie przez ucznia mapy głównych miejsc pielgrzymkowych różnych religii na świecie i w Polsce.
Reasumując, w procesie kształcenia ogólnego szkoła podstawowa, a następnie szkoły ponadpodstawowe kształtują u uczniów postawy sprzyjające ich dalszemu rozwojowi indywidualnemu i społecznemu, m.in. takie jak: szacunek dla innych ludzi i środowiska przyrodniczego, ciekawość poznawcza, gotowość do uczestnictwa w kulturze, podejmowania inicjatyw oraz do pracy zespołowej. Celem edukacji szkolnej jest również umiejętność samodzielnego docierania przez ucznia do informacji, dokonywania ich selekcji, syntezy oraz wartościowania, rzetelnego korzystania ze źródeł. W rozwoju społecznym natomiast bardzo ważne jest kształtowanie postawy obywatelskiej, postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, a także postawy poszanowania dla innych kultur i tradycji. Szkoła dba o wychowanie uczniów w duchu akceptacji i szacunku dla drugiego człowieka, a także wzmacnia w nich poczucie tożsamości indywidualnej, kulturowej, narodowej, regionalnej i etnicznej oraz kształtuje postawę otwartą wobec świata i innych ludzi.
Dodatkowo uprzejmie informuję, że w kolejnych latach tj. od 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych zaplanowana jest całościowa zmiana podstawy programowej kształcenia ogólnego oraz ramowych planów nauczania i wówczas zapadną m.in. decyzje dotyczące obowiązkowych zajęć edukacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dyrektor liceum ogólnokształcącego i technikum dokonuje wyboru przedmiotu obowiązkowego realizowanego w klasie I spośród przedmiotów: filozofia lub plastyka lub muzyka lub język łaciński i kultura antyczna.