w sprawie środków na organizowanie przez gminy zajęć lekcyjnych dla uczniów wymagających wsparcia przez nauczyciela współorganizującego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 15-10-2024
Szanowny Panie Pośle,
przepisy prawa oświatowego[1] zapewniają dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, niedostosowanej społecznie i zagrożonej niedostosowaniem społecznym m. in. możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi i predyspozycjami oraz opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.
Wybór formy kształcenia należy do rodziców/opiekunów prawnych dziecka[2]. Rodzice mają konstytucyjne prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka[3], przy jednoczesnym przyznaniu każdemu obywatelowi prawa do nauki[4].
W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo[5]:
z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Podstawą do zatrudnienia jednej z ww. osób powinno być rzetelne i trafne rozpoznanie potrzeb ucznia w tym zakresie, dokonane przez zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących z tym dzieckiem zajęcia[6]. Wymiar zajęć i zakres działań, w których uczestniczy nauczyciel współorganizujący kształcenie uczniów ustala dyrektor danej szkoły.
Przepisy prawa oświatowego[7] wskazują, że dyrektor szkoły decyduje o sposobie zabezpieczenia potrzeb dzieci, jak również odpowiada za właściwą organizację pracy szkoły, kształcenia specjalnego oraz realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu, podejmuje również decyzje m. in. dotyczące zatrudnienia nauczycieli i specjalistów, posiadających odpowiednie kwalifikacje, określenia realizowanych przez nich zadań, adekwatne do rozpoznanych potrzeb dzieci w tym zakresie.
Natomiast środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego[8], w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie przedszkoli, szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego[9]. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencja ogólna i dotacje celowe z budżetu państwa[10].
Subwencja ogólna (w tym jej część oświatowa) jest zatem jedną z form uzupełniania dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego. Źródłem finansowania zadań własnych z zakresu oświaty i wychowania, są zatem łączne dochody jednostek samorządu terytorialnego. Sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego każdego roku określa algorytm, stanowiący załącznik do rozporządzenia ministra właściwego ds. oświaty i wychowania w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego[11].
W roku budżetowym na realizację zadań związanych z organizacją kształcenia specjalnego[12] oraz na organizację zajęć rewalidacyjno-wychowawczych[13], jednostka samorządu terytorialnego przeznacza środki w wysokości nie mniejszej niż kwota przewidziana w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przedszkolach, szkołach i placówkach, prowadzonych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego w zakresie tych zadań[14].
Subwencja oświatowa stanowi jedną kwotę, o wydatkowaniu której decyduje organ stanowiący tej jednostki samorządu terytorialnego[15]. W obowiązującym stanie prawnym subwencja to bezzwrotna pomoc finansowa i nie podlega tym samym regułom co np. dotacje, które muszą być przeznaczone na określony cel i podlegają zwrotowi, gdy nie były wykorzystane w całości.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).
[2] Zgodnie z art. 127 ww. ustawy.
[3] Art. 48 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.)
[4] Art. 70 Konstytucji RP.
[5] Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r. poz.1309).
[6] § 6 ust. 4 ww. rozporządzenia.
[7] Art. 68 ust. 5 ustawy – Prawo oświatowe.
[8] Art. 11 ust. 2-4 ww. ustawy.
[9]Art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754).
[10] Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 356).
[11] W 2024 r. jest to rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2755).
[12] Art. 127 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe.
[13] Art. 36 ust. 17 ww. ustawy.
[14] Zgodnie z art. 8 ww. ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.
[15] Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.