w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE - na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 05-12-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 4914 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie braku reakcji polskich władz na ostrzeżenia o nadciągającej powodzi oraz zaniechań w uruchomieniu wsparcia z Mechanizmu Ochrony Ludności UE – na podstawie wypowiedzi komisarza Janeza Lenarčica[1], w porozumieniu z Ministrem Infrastruktury, uprzejmie informuję co następuje.
W pierwszej kolejności pragnę zaznaczyć, że żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa (RCB) odbyło się posiedzenie Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie oraz przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane w trybie pilnym stronie samorządowej. Ponadto, wydane zostały stosowne ostrzeżenia w środkach masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”.
Należy wskazać, że na prośbę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji 11 września 2024 r. o godzinie 13.07 wydana została przez IMGW-PIB[2] prognoza na okres od 12-16 września 2024 r., ze szczegółową informacją o przewidywanych opadach w poszczególnych dobach. Dla województw dolnośląskiego i opolskiego, ze względu na dużą sumę opadów przewidywanych w dniach 13-14 września 2024 r., były wydane ostrzeżenia najwyższego – 3 stopnia.
Prezes Rady Ministrów w swoich wypowiedziach bazował na powyższych informacjach.
Pragnę podkreślić, że informacje o zagrożeniu powodziowym dla ludności i samorządów były upublicznione w trybie natychmiastowym i ze stosownym wyprzedzeniem ze strony służb i rządowych struktur kryzysowych przed wystąpieniem fazy powodzi.
Minister Infrastruktury, pismem[3] z 16 października 2024 r., przekazał stanowisko[4] Dyrektora IMGW-PIB, w którym wskazano, że European Flood Awareness System (EFAS), tj. Europejski System Ostrzegania przed Powodziami został stworzony w ramach Copernicus Emergency Management Service (CEMS) i od 2012 r. działa operacyjnie, wspierając działania prewencyjne przed zdarzeniami powodziowymi. Kluczowym produktem przedmiotowego systemu są powiadomienia powodziowe (Flood Notifications), które przekazują ogólne, jakościowe informacje o prognozowanym zagrożeniu hydrologicznym, takie jak: kraj, rzeka, przewidywany początek zdarzenia, najwcześniejsze przewidywane maksimum, prawdopodobieństwo przekroczenia kulminacji fali dla okresu powtarzalności 5 lat i 20 lat, data prognozy oraz komentarz. System EFAS dostarcza również powiadomienia o szybkich powodziach (EFAS Flash Flood Notification), które dotyczą potencjalnego ryzyka szybkich powodzi związanych z intensywnymi opadami deszczu w mniejszych zlewniach.
W załączeniu uprzejmie przesyłam przekazane przez Dyrektora IMGW-PIB[5] notyfikacje powodziowe Flood Notification (część z nich dotyczyła obszaru Polski) otrzymane z EFAS w ramach współpracy z IMGW-PIB w okresie od 9 do 16 września 2024 r. Przedmiotowe notyfikacje zostały przekazane drogą mailową, według zdefiniowanej, szerokiej listy dystrybucyjnej.
Jak wskazał Dyrektor IMGW-PIB, powiadomienia EFAS (Formal/Informal Flood Notifications) są przekazywane partnerom EFAS, w tym służbom hydrologicznym i meteorologicznym. W IMGW-PIB powiadomienia EFAS stanowią dodatkowe, wskaźnikowe i jakościowe źródło informacji o zagrożeniu powodziowym oraz możliwej skali tego zagrożenia. System EFAS działa na poziomie regionalnym i europejskim, co oznacza, że ostrzeżenia systemu są dostosowane do dużych zlewni rzecznych i dotyczą przede wszystkim zagrożeń wielkoobszarowych, bez uwzględniania lokalnych uwarunkowań.
Dodatkowo, z informacji przekazanej 13 września 2024 r. przez Emergency Response Coordination Center (Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego – ERCC) wynikało, aby to IMGW-PIB, który na bieżąco dostarcza wszelkie informacje związane z zagrożeniami meteorologicznymi i hydrologicznymi Państwowej Straży Pożarnej i strukturom kryzysowym oraz innym instytucjom, kontaktował się z krajowymi partnerami Copernicus – European Flood Awareness System (Europejski System Informacji o Powodziach – EFAS).
Należy jednocześnie podkreślić, że zarówno EFAS, jak i prognozy IMGW-PIB wskazują jedynie możliwe obszary wystąpienia zdarzeń atmosferycznych, bez przedstawienia skutków ich zaistnienia lub dokładnej lokalizacji.
Niemniej wskazane informacje wystarczyły do dysponowania i dyslokacji sił oraz środków służb ratowniczych, tj.: Państwowej Straży Pożarnej, krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Policji czy Wojska Polskiego w obszary zagrożenia powodziowego, których działania były już realizowane przed nadejściem powodzi.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Przekazana pismem Pana Macieja Berka, Ministra – Członka Rady Ministrów w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 1 października 2024 r., sygn.: DSP.INT.4610.1135.2024. Następnie przekazana – zgodnie z właściwością – do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przez Ministra Infrastruktury pismem Pana Przemysława Koperskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury z 16 października 2024 r., sygn.: DGW-6.054.1.2024.
[2] Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy.
[3] Sygn.: DGW-6.054.1.2024.
[4] Pismo z 10 października 2024 r., sygn.: ZKL.0330.10.2024.
[5] Przy piśmie Pana Przemysława Koperskiego, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury z 16 października 2024 r., sygn.: DGW-6.054.1.2024.