Odpowiedź na interpelację nr 4990

w sprawie pomocy rządu dla ofiar powodzi w osuszaniu domów i zapewnienia ogrzewania

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 06-11-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 4990^[1] Pana Posła Macieja Małeckiego w sprawie pomocy rządu dla ofiar powodzi w osuszaniu domów i zapewnienia ogrzewania, m.in. na podstawie stanowisk przekazanych przez Ministerstwa: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W budżecie państwa zabezpieczono środki finansowe na pomoc poszkodowanym w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Każda poszkodowana rodzina bądź osoba samotnie gospodarująca może otrzymać:

1. Jednorazowy zasiłek powodziowy do 2 tys. zł, przyznawany na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi^[2].
2. Zasiłek w wysokości 8 tys. zł na tzw. „pomoc doraźną”.
3. Zasiłek na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego bądź lokalu mieszkalnego do 200 tys. zł – kwota pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.
4. Zasiłek na remont lub odbudowę budynku gospodarczego (wykorzystywanego dla celów bytowych) do 100 tys. zł – kwota pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.

W celu otrzymania pomocy poszkodowani powinni zgłosić się do właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej.

W sytuacji ogłoszenia stanu klęski żywiołowej procedura rozpatrywania wniosków ma charakter uproszczony. Po złożeniu wniosku przez osobę lub rodzinę poszkodowaną, pracownik socjalny przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy – niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia. Przedmiotowy wywiad, w przypadku klęski żywiołowej, ma postać skróconą (wypełniane są tylko rubryki dotyczące niezbędnych danych osobowych oraz opisywane doznane szkody). W powyższym zakresie obowiązuje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 września 2024 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego^[3].

Przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej^[4] wśród świadczeń pieniężnych wymieniają zasiłek celowy dla osób i rodzin, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 i 3 ww. ustawy). Zasiłek może zostać przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Przyznawanie i wypłacanie zasiłków należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez gminę (art. 18 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy).

Ze względu na finansowanie zasiłków przyznawanych z tytułu klęski żywiołowej z budżetu państwa, szczegółowe informacje na temat możliwości pozyskania środków finansowych na pomoc ofiarom powodzi, która wystąpiła we wrześniu 2024 r. określają Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku^[5].

Przedmiotowy dokument jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA), w zakładce Co Robimy – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

W sytuacji kryzysu i klęski żywiołowej (oprócz realizacji standardowych form pomocy) gmina może również przyznać pomoc w formie jednego gorącego posiłku dziennie oraz pomoc rzeczową w postaci produktów żywnościowych. Wskazana pomoc może zostać przyznana bez przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej, a wydatków poniesionych przez gminę beneficjent nie musi zwracać (art. 48b ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Wskazana pomoc jest zadaniem własnym gminy^[6].

Jednocześnie uprzejmie informuję, że już w pierwszych dniach powodzi Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (Agencja), na podstawie decyzji Ministra SWiA, uruchomiła zasoby i rozpoczęła wydawanie niezbędnego asortymentu, zgodnie z potrzebami zgłaszanymi przez organy jednostek samorządu terytorialnego z terenów dotkniętych żywiołem. Agencja pozostaje w kontakcie z lokalnymi władzami terenowymi i za pośrednictwem Ministerstwa SWiA realizuje ich potrzeby w zakresie wydawania środków do usuwania skutków powodzi, przekazując m.in. środki dezynfekujące i ochrony osobistej, maszty oświetleniowe, agregaty prądotwórcze oraz osuszacze. Według stanu na 25 października 2024 r. Agencja przekazała sprzęt techniczny do walki z powodzią oraz usuwania jej skutków o wartości około 50 mln zł.

Poniżej przedstawiam zestawienie dotyczące liczby osuszaczy, pomp i agregatów pompowych oraz agregatów prądotwórczych przekazanych przez Agencję (stan na 25 października 2024 r.)

Ponadto, na polecenie Ministra SWiA, Agencja realizuje zadania, mające na celu zapewnienie schronienia osobom najbardziej tego potrzebującym.

Natomiast odnosząc się do kwestii pomocy w zapewnieniu energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszania pomieszczeń zajmowanych przez poszkodowanych ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw^[7] przewiduje dodatkowe wsparcie finansowe na pokrycie kosztów energii elektrycznej i paliw, niezbędnych do osuszenia zalanych pomieszczeń. Powyższe wsparcie zwiększa o 1 tys. zł zasiłek powodziowy dla gospodarstw domowych, poszkodowanych w wyniku powodzi na terenach objętych stanem klęski żywiołowej. Regulacja zakłada zwiększenie istniejącego świadczenia zamiast wprowadzania odrębnego rozwiązania, tak aby ułatwić procedurę jego pozyskiwania w gminach^[8].

Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg^[9], mające na celu umożliwienie dofinansowania z Funduszu zadań powodziowych, tzn. zadań dotyczących dróg samorządowych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. lub osunięcia ziemi, będącego jej skutkiem. Obecnie trwają prace nad zapewnieniem środków finansowych na realizację zadań powodziowych przewidzianych w ww. przepisach prawa^[10].

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem Pana Karola Grzybowskiego, Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (znak DSP.INT.4610.1146.2024) w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrami: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury

^[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 654, z późn. zm.

^[3] Dz. U. poz. 1391

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.

^[5] zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 18 października 2024 r.

^[6] stanowisko Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 15 października 2024 r., sygn. BM-II.059.1.520.2024

^[7] Dz. U. poz. 1473

^[8] stanowisko Ministra Klimatu i Środowiska z 3 października 2024 r., sygn. DEL-WRD.050.1.2024.SK

^[9] Dz. U. z 2023 r. poz. 1983, z późn. zm.

^[10] stanowisko Ministerstwa Infrastruktury z 11 października 2024 r., sygn. DDP-1.054.29.2024