Interpelacja nr 4993

do ministra przemysłu, ministra aktywów państwowych

w sprawie zamknięcia Elektrowni Rybnik

Zgłaszający: Bolesław Piecha

Data wpływu: 23-09-2024

Szanowny Panie Premierze,

strona społeczna działająca w Elektrowni Rybnik zwróciła się do mnie z prośbą o wsparcie w zakresie optymalnego okresu jej wyłączenia z Krajowego Systemu Elektroenergetycznego związanego z trwałym odejściem od spalania w niej węgla kamiennego. Rybnicka Elektrownia od lat udowadnia swoją gotowość do przystosowania się do zmieniających się uwarunkowań zewnętrznych oraz do wspomagania KSE w krytycznych momentach. Elektrownia Rybnik posiada następujące możliwości:

– techniczne: Elektrownia Rybnik jest w stanie pracować w zakresie potrzebnym PSE, często stosując rezerwę mocy wirującej w okresach niskiej generacji odnawialnych źródeł energii;

– paliwowe: Elektrownia Rybnik ma zdolność spalania różnych rodzajów paliw, w tym mułów oraz niskokalorycznych gatunków węgla, co umożliwia uczestnictwo Elektrowni Rybnik w procesie rekultywacji i utylizacji hałd odpadów pokopalnianych;

– lokalne wsparcie: Elektrownia Rybnik korzysta z pobliskiej bazy firm w województwie śląskim, co pozwala na optymalizację kosztów usług, jednocześnie dając pracę w regionie. Bliska lokalizacja dostawców węgla kamiennego pozwala na znaczną redukcję kosztów transportu i logistyki, co wpływa na niższą emisję gazów cieplarnianych takich jak CO2;

Zgodnie z przyjętą strategią utrzymania majątku, popartą analizą zapasu żywotności kluczowych urządzeń, w 2023 roku określono graniczny czas eksploatacji Elektrowni Rybnik do 2035 r. Elektrownia Rybnik jest również jedynym dostawcą ciepła dla części miasta Rybnika. Obecnie Elektrownia Rybnik zatrudnia ponad 500 osób, a baza firm kooperujących liczy około 1200 osób.

Należy podkreślić, że elektrownia posiada konkretne instalacje środowiskowe, tj.: instalacje mokrego odsiarczania spalin oraz redukcji tlenków azotu i odpylania, na które w ostatnim dziesięcioleciu wydatkowano ponad 400 milionów złotych. Zrealizowane inwestycje pozwalają dotrzymać wyśrubowanych norm ochrony środowiska.

Zadeklarowane terminy wyłączenia do roku 2035 są zgodne z wymaganiami pakietu „Fit for 55“, co dodatkowo podkreśla odpowiedzialne podejście do transformacji energetycznej. Przedwczesne wyłączenie Elektrowni Rybnik spowoduje poważne problemy również w kooperujących z nią kopalniach, co zwiększy problemy w zatrudnieniu w regionie.

Ostatnio pojawiły się zapowiedzi zamknięcia Elektrowni Rybnik już w 2025 roku. Jest to dla mnie i mieszkańców Rybnika i okolic dużym zaskoczeniem.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:

  1. Proszę o przedstawienie strategii transformacji dla PGE GiEK i dla Elektrowni Rybnik na lata 2024-2030.
  2. Jakie konkretne plany ma zarząd PGE GiEK SA dla Elektrowni Rybnik w oparciu o sprawiedliwą transformację energetyczną? Czy są planowane inwestycje w nowe źródła zielonej energii, czy też teren zostanie przeznaczony pod inne cele?
  3. Z wiadomości przekazanej pracownikom przez prezesa J. Kaczorowskiego wynika, że Elektrownia Rybnik będzie zamknięta do końca 2025 r. Jakie są przyczyny tak nagłego zamknięcia Elektrowni Rybnik?
  4. Kto będzie dostarczał ciepło do dzielnicy Rybnicka Kuźnia po zamknięciu elektrowni w 2025 roku? Jakie będą ceny ciepła dla odbiorców, tj. mieszkańców osiedli, domów prywatnych, przedsiębiorców, obiektów oświaty, przedszkola, żłobka?
  5. Co z utrzymaniem miejsc pracy w procesie sprawiedliwej transformacji energetycznej w Rybniku? Czy tak istotne zmiany, jak zamykanie elektrowni, nie powinny być realizowane z poszanowaniem umów społecznych oraz na drodze dialogu społecznego, na zasadzie ewolucji, a nie rewolucji? Czy takie procesy nie powinny być komunikowane z wyprzedzeniem i rozłożone na co najmniej 10-15 lat naprzód?
  6. W 2023 roku na posiedzeniu zarządu PGE GiEK SA zostały wyznaczone daty graniczne okresów użytkowania podstawowych jednostek wytwórczych oraz maszyn podstawowych, zgodnie z wyznaczonymi datami ostatnie bloki 5-8 o mocy 900 MW w Elektrowni Rybnik powinny pracować do końca 2035 roku. Jak to się ma do wiadomości przekazanej pracownikom przez prezesa J. Kaczorowskiego o zakończeniu pracy tych bloków do końca 2025 r.?
  7. Na jakiej podstawie prawnej planowane jest zakończenie pracy elektrowni w 2025 roku?
  8. Co powoduje, że elektrownia, która ma być wyłączona za 15 miesięcy (informacje od prezesa Kaczorowskiego), pracuje średnio nadal blokami powyżej ok. 6 tys. godzin rocznie i czy na pewno wytworzona energia przez elektrownię po jej zamknięciu będzie zastąpiona i pokryta w latach kolejnych przez inne stabilne źródła w celu zagwarantowania bezpieczeństwa energetycznego kraju?
  9. Dlaczego zarząd PGE GiEK SA nie uwzględnia zapisów porozumienia między rządem a stroną społeczną, na podstawie którego została podpisana umowa społeczna dotycząca transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji województwa śląskiego? Zgodnie z punktem 9 niniejszego porozumienia, tj. „strony ustaliły, że funkcjonowanie Elektrowni Rybnik w oparciu o węgiel kamienny będzie zapewnione do 2030 r. W roku 2029 dokonana zostanie analiza możliwości dalszego funkcjonowania elektrowni“, w związku z tym dlaczego elektrownia w Rybniku ma zostać zamknięta w roku 2025?
  10. Skoro wynik finansowy Elektrowni Rybnik jest ujemny, to jakie działania i kiedy podjął obecny zarząd w celu naprawy tej sytuacji? Czy polityka obecnego zarządu w tym zakresie polega jedynie na ciągłym ograniczaniu wszelkich wydatków zwłaszcza na remonty i utrzymanie majątku technicznego, a bez nich nie ma mowy o utrzymaniu dyspozycyjności bloków energetycznych na odpowiednim poziomie? Taka polityka zmierza do samoczynnego odstawienia zakładu z uwagi na zły stan techniczny urządzeń.
  11. Czy zarząd prowadzi politykę, która ma na celu pogłębianie ujemnego wyniku finansowego Elektrowni Rybnik? Jeśli rentowność elektrowni jest znaczącym kryterium podjęcia decyzji o dalszym jej funkcjonowaniu, to dlaczego bloki często są grafikowane przez Departament Handlu w dni, kiedy ceny energii elektrycznej na Rynku Dnia Następnego są bardzo niskie lub wręcz ujemne, a bardzo często nie są grafikowane (sprzedawane), kiedy ceny energii są korzystne i mogą przynieść dodatnią marżę?
  12. Czy została dokonana ocena, jakie będą skutki społeczno-gospodarcze dla miasta Rybnika i regionu po planowanej likwidacji elektrowni w 2025 roku? Czy są prowadzone konsultacje społeczne związane z likwidacją zakładu, który jest dla Rybnika i okolic wraz z kopalniami głównym pracodawcą? Co z utrzymaniem miejsc pracy w procesie sprawiedliwej transformacji energetycznej? Czy zamykanie Elektrowni Rybnik będzie realizowane z poszanowaniem zawartych umów społecznych oraz na drodze dialogu społecznego? Jaka przyszłość czeka załogę składającą się z 500 pracowników po zamknięciu elektrowni, a także pracowników firm działających na terenie Elektrowni Rybnik, około 1200 osób?
  13. Jak zarząd PGE wyobraża sobie likwidację zakładu, który jest dla Rybnika i okolic wraz z kopalniami głównym pracodawcą? Czy są prowadzone konsultacje społeczne w tej sprawie? A jeśli nie, to dlaczego?
  14. Czy zarząd zdaje sobie sprawę, jakie skutki społeczno-gospodarcze dla miasta Rybnika będzie wywoływać decyzja o zamknięciu zakładu, czy zostały wykonane jakiekolwiek analizy? Jaki to będzie miało wpływ na warunki i poziom życia mieszkańców Rybnika i całego regionu? (poziom bezrobocia, poziom zamożności/ubóstwa, poziom przestępczości, etc.) Jaki to będzie miało wpływ na dalsze perspektywy funkcjonowania śląskich kopalń? Jaki to będzie miało wpływ na lokalny biznes, który rozwija się od lat dzięki szerokiej współpracy gospodarczej z Elektrownią Rybnik? Jaki to będzie miało wpływ na perspektywy młodych ludzi z Rybnika, którzy już teraz często wyjeżdżają do większych miast za lepszą pracą? Jaki to będzie miało wpływ na perspektywy rozwojowe Rybnika?
  15. Czy zarząd PGE zdaje sobie sprawę, że decyzja o wyłączeniu mocy produkcyjnych Elektrowni Rybnik spowoduje zdecydowane obniżenie bezpieczeństwa energetycznego kraju? Wg wcześniej komunikowanych założeń oraz analiz transformacja energetyczna miała polegać na wydzieleniu elektrowni węglowych oraz kopalń do tzw. NABE (Narodowa Agencja Bezpieczeństwa Energetycznego), co miało gwarantować bezpieczeństwo energetyczne kraju w oparciu o własne zasoby węgla, ze względu na lokalizacje do 15 km od 5 aktywnych kopalni węgla kamiennego. Zgodnie z tą koncepcją Elektrownia Rybnik miała mieć zapewnioną pracę przez kolejne lata, przyczyniając się do utrzymania stabilności systemu oraz zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju. Infrastruktura energetyczna na Ukrainie jest jednym z głównych celów ataków w czasie wojny, co jak wiadomo skutkuje gigantycznymi stratami dla gospodarki. Dlatego plany o zamykaniu elektrowni oprócz aspektów ekonomicznych powinny brać pod uwagę kwestie bezpieczeństwa energetycznego z uwagi na wojnę za granicami Polski, sytuacje awaryjne i nadzwyczajne jak chociażby ostatnia powódź? W Polsce z uwagi na brak energetyki jądrowej oraz zbyt małą liczbę bloków gazowych jeszcze przez długi czas bloki węglowe są niezbędne do tego, aby zachować bezpieczeństwo energetyczne. Dlaczego zatem w trybie przyspieszonym planuje się zamykanie elektrowni węglowych? Czy i jakie działania podejmował obecny zarząd, aby wypracować inne rozwiązania, bardziej racjonalne z punktu widzenia interesu całego kraju?
  16. Dlaczego zakłada się ponad roczną przerwę w wytwarzaniu energii elektrycznej i cieplnej w lokalizacji Rybnik z uwagi na zamknięcie bloków węglowych w 2025 roku, a uruchomienie mocy z nowej jednostki gazowej pod koniec 2026 roku? Czy uwzględniono ryzyko opóźnienia budowy nowej jednostki, co może wydłużyć tą przerwę? Jaki to będzie miało wpływ na bezpieczeństwo energetyczne państwa?
  17. Czy zarząd PGE GiEK SA rozważa możliwość zgłoszenia np. dwóch bloków Elektrowni Rybnik do planowanej zimnej rezerwy mocy a dwóch do usług regulacyjnych? Za takim rozwiązaniem przemawia lokalizacja Elektrowni Rybnik i częste przywołania ze strony operatora PSE.
  18. Czy przy analizie terminu zakończenia produkcji w Elektrowni Rybnik uwzględniono możliwości spalania odpadów węglowych w rejonie Śląska (udrożnienie wydobycia kopalń), co może dać znaczącą redukcję ceny za paliwo o nawet opłatę za przyjęcie takich odpadów do spalania (muły, floty, węgiel o niskiej kaloryczności)? Elektrownia posiada odpowiednie instalacje środowiskowe dostosowane do obecnych BAT. Czy uwzględniono możliwości spalania biomasy z uwagi na istniejącą instalację Biomax?