Odpowiedź na interpelację nr 5125

w sprawie asystentów międzykulturowych

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Mucha

Warszawa, 29-10-2024

Szanowna Pani Posłanko,

w odpowiedzi na zamieszczone w interpelacji pytania, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.

1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, aby szkoły były świadome możliwości ubiegania się o zatrudnianie asystentek i asystentów międzykulturowych oraz pomocy nauczyciela (zgodnie z art. 165, ust. 8 Ustawy Prawo oświatowe) oraz aktywnie korzystały z tej możliwości?

W celu upowszechnienia informacji o możliwości zatrudnienia w szkole asystentów międzykulturowych i pomocy nauczyciela:

  1. skierowano list do kuratorów oświaty, dyrektorów, nauczycieli oraz przedstawicieli organów prowadzących szkoły, w którym przekazano informację na temat form wsparcia uczniów przybywających z zagranicy, w tym pomocy osoby władającej językiem kraju pochodzenia zatrudnionej w charakterze pomocy nauczyciela oraz, od 1 września 2024 r., pomocy asystenta międzykulturowego;
  2. informowano o możliwości zatrudnienia w szkole pomocy nauczyciela oraz asystenta międzykulturowego podczas spotykań z kuratorami oświaty i przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego;
  3. na stronie internetowej MEN, w zakładce Szkoła dla Was, opublikowane zostały w językach polskim i ukraińskim:
    a) ważne informacje dla rodziców dotyczące uczniów z Ukrainy w polskich szkołach w zakresie nowych rozwiązań prawnych wchodzących w życie z dniem 1 września 2024 r., w tym możliwości korzystania z pomocy asystenta międzykulturowego[1],
    b) odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące ukraińskich dzieci uchodźców w polskich placówkach oświatowych, wśród których znalazły się wyjaśnienia odnośnie do roli pomocy nauczyciela i asystenta międzykulturowego;
  4. przygotowano ulotki informacyjne w powyższym zakresie i rozesłano do organizacji pozarządowych, które prowadzą działania na rzecz dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy.

Środki finansowe przeznaczone na realizację tego zadania w miesiącach wrzesień – grudzień 2024 r. w szkołach publicznych będą pochodziły z Funduszu Pomocy i będą naliczane na podstawie wniosków składanych przez jednostki samorządu terytorialnego do ministra edukacji.

W związku z powyższym na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakładce Co robimy/ Oświata i wychowanie/ Finansowanie edukacji/ Uczniowie z Ukrainy został zamieszczony Aneks do „sposobu podziału środków na dodatkowe zadania oświatowe, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167 z późn. zm.)“.

Wnioski należy składać przez Strefę Pracownika Systemu Informacji Oświatowej pod adresem: https://strefa.ksdo.gov.pl/login

Zatrudnienie asystentów międzykulturowych od stycznia 2025 r. będzie finansowane z osobnego programu ministra edukacji.

Skierowane będzie także pismo jednostek samorządu terytorialnego informujące o powyższym.

2. Czy dyrekcje szkół otrzymały wytyczne dotyczące obowiązków i praw asystentek i asystentów międzykulturowych? Jakie informacje ewentualnie obejmowały te wytyczne i jak były upowszechniane?

Do dyrekcji szkół nie kierowano wytycznych dotyczących obowiązków i praw asystentek i asystentów międzykulturowych.

Zgodnie z przepisami art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[2] osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do pomocy udzielanej przez osobę władającą językiem kraju pochodzenia, zatrudnioną w charakterze pomocy nauczyciela przez dyrektora szkoły. Pomocy tej udziela się nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy.

Stosownie do przepisu art. 165 ust. 8a ww. ustawy, w szkole może być zatrudniony asystent międzykulturowy. Asystent międzykulturowy udziela ww. osobom pomocy w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, a także współdziała z ich rodzicami oraz ze szkołą.

3. Jak Ministerstwo Edukacji Narodowej rozumie różnicę między funkcją pomocy nauczyciela a asystentek i asystentów międzykulturowych?

Osoba zatrudniona w charakterze pomocy nauczyciela podejmuje czynności pomocnicze względem zadań wypełnianych przez nauczyciela. Stanowi pomoc dla uczniów, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.

Asystent międzykulturowy diagnozuje etapy szoku kulturowego i bariery adaptacji i integracji oraz podejmuje działania zapobiegawcze i naprawcze. Współpracuje z rodziną i kadrą szkoły w zakresie profilaktyki i przeciwdziałania przemocy, wykluczenia i dyskryminacji. Od kandydata wymaga się znajomości języka i kultury kraju pochodzenia ucznia, a w przypadku osoby niebędącej obywatelem polskim znajomości języka polskiego w stopniu komunikatywnym.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Joanna Mucha
Sekretarz Stanu

[1] https://www.gov.pl/web/edukacja/uczniowie-z-ukrainy-w-polskich-szkolach-wazne-informacje-dla-rodzicow

[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.