Interpelacja nr 5241

do ministra obrony narodowej

w sprawie szachownicy Sił Powietrznych RP

Zgłaszający: Michał Jaros

Data wpływu: 02-10-2024

Szanowny Panie Ministrze,

w nawiązaniu do informacji o trwających pracach legislacyjnych dotyczących wprowadzenia zmodyfikowanych znaków polskiego lotnictwa wojskowego (znaków o obniżonej widoczności tzw. low visibility - w skrócie low-vis.), zwracam się z prośbą o rozszerzenie zakresu przedmiotu trwających prac o powrót do ułożenia szachownicy będącej oznaczeniem Sił Powietrznych RP w latach 1921-1993. Tradycyjny znak szachownicy lotniczej, będący utrwalonym symbolem narodowym, obrócono o 90 stopni i ten stan obowiązuje do dzisiaj. Zmianę symbolu polskiego lotnictwa dokonano wtedy bez szerokiej konsultacji ze środowiskami lotniczymi, kombatanckimi, heraldycznymi i historycznymi.

Wprowadzenie zmienionej szachownicy uzasadniano wyłącznie względami rzekomo heraldycznymi i domniemaną przez ówczesnych pomysłodawców projektu znaczącą wagą koloru białego na szachownicy i jego opisie. Natomiast, nie przewidzieli oni i nie ocenili konsekwencji z pozoru tej niedostrzegalnej zmiany. Do dziś w przestrzeni symboliki lotniczej panuje dualizm. W użyciu znajdują się dwie szachownice - ta historyczna będąca na pomnikach, sztandarach, grobach i samolotach, owiana sławą czasu próby, wojny i bohaterstwa oraz ta obecnie obowiązująca. Zmiana budziła sprzeciw środowisk lotniczych, kombatanckich i heraldycznych, ponieważ nie uwzględniała kontekstu historycznego ani tradycji łączących się z klasycznym układem szachownicy, ani wrażliwości żołnierzy, kombatantów, którzy identyfikowali się z nią i pod którą oddawali swe życie za ojczyznę.

Proponowane przez MON zmiany legislacyjne dotyczące powstania nowych zasad oznakowania statków powietrznych są dobrą okazją do podjęcia wyżej opisanej kwestii, a szeroko zakrojona wymiana oznaczeń planowana jest też w odniesieniu do Marynarki Wojennej, więc dlaczego zmiana miałaby nie dotknąć też Sił Powietrznych. Należy wspomnieć, że rozszerzony zakres wymiany oznaczeń obniży też koszty jednostkowe proponowanego przedsięwzięcia. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt obchodzenia 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej, to również ważny powód przywrócenia szachownicy w tradycyjnej formie.

W nawiązaniu do treści zawartej powyżej i mając na względzie dobro szczególnie środowisk lotniczych i kombatanckich, ale też wszystkich Polaków, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie są planowane koszty związane z wdrożeniem nowych oznaczeń low-vis. na samolotach Sił Powietrznych?
2. Czy były wcześniej przez ministerstwo rozważane podobne do postulowanych powyżej zamiany (tj. powrót do układu szachownicy z lat 1921-1993), jeżeli tak, to jakie ewentualnie były koszty takiego przedsięwzięcia?
3. Czy ministerstwo zamierza dokonać stosownych zmian i rozszerzyć zakres prac legislacyjnych odnoszących się również do powrotu szachownicy sprzed jej zmiany jako oficjalnego oznaczenia na samolotach Sił Powietrznych?

Z wyrazami szacunku

Michał Jaros
Poseł na Sejm