w sprawie wyposażenia jednostek OSP i administracji publicznej w system Starlink lub inne systemy łączności internetowej na terenach zagrożonych powodzią
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 05-11-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 5243 Pana Posła Dariusza Mateckiego i grupy Posłów[1] w sprawie wyposażenia jednostek OSP i administracji publicznej w system Starlink lub inne systemy łączności internetowej na terenach zagrożonych powodzią, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że jednostki ochotniczych straży pożarnych (OSP) funkcjonują jako stowarzyszenia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach[2]. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[3] główny ciężar finansowy utrzymania jednostek OSP spoczywa na gminie. Ponadto, od 1990 roku, w krajowym porządku prawnym, kwestie dotyczące m.in. porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, w tym ochrony przeciwpożarowej – jako zadania użyteczności publicznej – należą do zadań własnych gminy[4], których finansowanie odbywa się ze środków zaplanowanych i zabezpieczonych w budżecie gminy. Przedmiotowe kwestie regulują również przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej[5], której art. 32 ust. 1 wskazuje, że koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości operacyjnej jednostek ochrony przeciwpożarowej ponoszą podmioty tworzące te jednostki.
W kontekście powyższego warto nadmienić, że zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, jednostki OSP mogą ubiegać się o dotację celową na wsparcie realizacji zadania publicznego[6] na podstawie indywidualnego wniosku złożonego przez upoważnionych do czynności prawnych przedstawicieli Zarządu OSP do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej (PSP), za pośrednictwem komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, właściwego ze względu na teren działania ochotniczej straży pożarnej. W ramach ww. dotacji, OSP mogą zakupić m.in. różnego rodzaju sprzęt pożarniczy i inny asortyment, zgodnie z określonym zakresem rzeczowym dotacji w danym roku budżetowym. Powyższe środki, pochodzące z budżetu państwa, są jednym z wielu możliwych źródeł dofinansowywania jednostek OSP (częściowe koszty funkcjonowania OSP są pokrywane np. z wpływów instytucji ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 38 i art. 39 ustawy o ochronie przeciwpożarowej).
Mając na uwadze powyższe uwarunkowania pragnę poinformować, że działania polegające na wyposażeniu przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) jednostek OSP w systemy łączności satelitarnej, nie są aktualnie możliwe do realizacji. W obecnym stanie prawnym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada narzędzi formalno-prawnych do wdrażania w jednostkach OSP systemów łączności, w tym do szacowania kosztów przedmiotowego przedsięwzięcia. Natomiast, odpowiedzialność za zakup, dystrybucję oraz zarządzanie infrastrukturą technologiczną, w tym urządzeniami satelitarnymi OSP, spoczywa przede wszystkim na jednostkach samorządu terytorialnego. Decyzje dotyczące wdrożenia satelitarnych rozwiązań komunikacyjnych powinny być podejmowane przez odpowiednie organy samorządowe w oparciu o przepisy prawa dotyczące finansowania ochrony przeciwpożarowej oraz zarządzania kryzysowego.
Jednocześnie informuję, że zmiana podejścia formalno-prawnego do poruszonych przez Panów Posłów kwestii, będzie możliwa po wejściu w życie przepisów procedowanego obecnie w Parlamencie projektu ustawy o ochronie ludności oraz obronie cywilnej[7], tj. w ramach projektowanego Programu ochrony ludności i obrony cywilnej, obejmującego zagadnienia organizacyjne, szkoleniowe, logistyczne, edukacyjne, naukowo-badawcze, współpracy międzynarodowej oraz finansowe w obszarze ochrony ludności.
Zgodnie z projektem ustawy, zadania ujęte w Programie ochrony ludności i obrony cywilnej będą dotyczyć m.in. kompleksowego wyposażenia jednostek OSP – jako podmiotów ochrony ludności – w systemy łączności satelitarnej. Realizacja powyższych zadań będzie poprzedzona przeprowadzeniem szczegółowej analizy w aspekcie finansowym i funkcjonalnym dotyczącej wdrażanych systemów.
Ponadto, w kwestii wymienionego w interpelacji systemu satelitarnego Starlink, warto wskazać, że jest on jednym z wielu dostępnych rozwiązań technicznych, możliwych do zastosowania w sytuacjach kryzysowych.
Docelowo, w ramach programów kosmicznych Unii Europejskiej (UE), m.in. w odniesieniu do opisanej w wystąpieniu sytuacji kryzysowej, jest przewidywane użycie systemów bezpiecznej łączności rządowej, które są w trakcie budowy. Przedmiotowe rozwiązanie techniczne będzie oparte na konstelacji satelitów systemu IRIS2. W okresie próbnym do 2 lat, Komisja Europejska rozważa korzystanie, oprócz wojskowych satelitów, również z dostępnych komercyjnych systemów, w tym systemu Starlink, w ramach posiadanych środków finansowych.
Dostęp do usług[8], które będą oferowane w systemie bezpiecznej łączności rządowej dla każdego kraju UE będzie możliwy po utworzeniu w danym kraju jednostki zarządzającej tą usługą.
W kontekście powyższego informuję, że w MSWiA zostały powołane: Tymczasowa jednostka zarządzająca GOVSATCOM (Interim Competent GOVSATCOM Authority – CGA) oraz Tymczasowa jednostka zarządzająca bezpieczną łącznością (Interim Competent Secure Connectivity Authority – CSCA).
Powyższe jednostki, 21 marca 2024 r. zostały notyfikowane w Komisji Europejskiej. Po operacyjnym uruchomieniu programu GOVSATCOM, które nastąpi prawdopodobnie w przyszłym roku, polskie instytucje – w tym wszystkie służby odpowiedzialne za zarządzanie kryzysowe – będą miały dostęp do usług oferowanych w ramach ww. programu.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pana Posła Sebastiana Kalety, Pana Posła Michała Wosia i Pana Posła Jana Kanthaka
[2] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 233
[4] o których mowa w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.)
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 275
[6] pn. Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych (w przypadku jednostek OSP spoza krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego – tzw. dotacja MSWiA) oraz Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (w przypadku jednostek OSP włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego – tzw. dotacja ksrg).
[7] Druk Sejmowy nr 664 https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=664
[8] m.in. dostęp do Internetu, transmisja dźwięku i obrazu, połączenia głosowe