w sprawie zapowiadanych przez koalicję 13 grudnia programów dla studentów, które mimo rozpoczynającego się 1 października nowego roku akademickiego, nie zostały zrealizowane
Odpowiadający: minister nauki Dariusz Wieczorek
Warszawa, 30-10-2024
Szanowny Panie Pośle,
odnosząc się do wskazanych w interpelacji Pana Posła pytań dotyczących realizacji działań na rzecz wsparcia finansowego i ulg dla studentów, przekazuję poniższe informacje.
Ad 1. W ramach działań rządu obecnej kadencji w pierwszej kolejności realizowane są zobowiązania wskazane w umowie koalicyjnej jako priorytetowe kierunki działania rządu w poszczególnych obszarach funkcjonowania państwa. W przygotowywanej nowelizacji ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571) planowane są zmiany w kierunku zwiększenia dostępności oraz efektywności wsparcia finansowego dla studentów.
Jednocześnie wskazuję, że resort wspiera studentów w procesie kształcenia m.in. poprzez coroczne, systematyczne zwiększanie nakładów na świadczenia (stypendia i zapomogi) czy dofinansowywanie działań inwestycyjnych uczelni w zakresie rozwijania bazy mieszkaniowej dla studentów.
Ad 2. Postulat wprowadzenia wsparcia finansowego w wysokości 600 zł na wynajem mieszkania nie był skierowany konkretnie do studentów, lecz do wszystkich młodych osób – jako element szerszej polityki mieszkaniowej państwa. Obszar ten pozostaje we właściwości Ministra Rozwoju i Technologii.
Ad 3. Realizacja postulatu „Akademik za złotówkę”, aby była możliwa, musi być poprzedzona działaniami na rzecz zwiększenia liczby i jakości miejsc w domach studenckich.
W ramach tych działań pod koniec 2023 r. uczelnie publiczne nadzorowane przez Ministra Nauki otrzymały 150 mln zł subwencji na remonty domów studenckich. Adresatami tych środków były wszystkie nadzorowane przez Ministra uczelnie publiczne, które posiadają domy studenckie.
Kolejnym działaniem na rzecz zwiększenia liczby i jakości miejsc w domach studenckich było przyznanie uczelniom w 2024 r. dotacji w łącznej wysokości około 250 mln zł na dofinansowanie 26 inwestycji związanych z domami studenckimi.
Ponadto Minister Rozwoju i Technologii przygotował, we współpracy z Ministrem Nauki, projekt przepisów, zgodnie z którymi 10% Funduszu Dopłat w Banku Gospodarstwa Krajowego przeznaczone zostanie na pokrycie kosztów przedsięwzięcia polegającego m.in. na budowie, przebudowie i remoncie domów studenckich. Wsparcie to ma być realizowane począwszy od 2025 r. Co istotne, ustawa zagwarantuje, że opłaty studentów za korzystanie z remontowanych lub wybudowanych ze środków Funduszu akademików zostaną utrzymane na niewysokim poziomie.
Ad 4. Minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego i nauki nie był organem decyzyjnym w zakresie przyznawania uczelniom publicznym, jako państwowym osobom prawnym, skarbowych papierów wartościowych na zwiększenie funduszu zasadniczego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 256, z późn. zm.), pełniąc w ww. procesie jedynie rolę opiniodawczą. Zgodnie z przepisami zawartymi w przytoczonej ustawie, decyzje o uruchomieniu lub nieuruchamianiu środków przekazywanych w formie obligacji pozostawały w gestii Prezesa Rady Ministrów.
Tymczasem wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawy budżetowej na 2023 r. stanowiło przeszkodę o charakterze formalnym do dokonania czynności polegającej na przekazaniu w roku 2024 wspomnianych skarbowych papierów wartościowych.
Ad 5. System uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego w Polsce w zakresie, w jakim wspiera finansowo poszczególne grupy społeczne i zawodowe, stanowi element szeroko rozumianej polityki społecznej i socjalnej państwa, realizowanej w szczególności przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, zaś w odniesieniu do studentów również przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, przy współudziale ministra właściwego do spraw finansów i ministra właściwego do spraw transportu.
Zapewnienie możliwości korzystania przez studentów z ulgi przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego i autobusowego, wynikającej z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 380), w sposób bezpośredni przekłada się na obciążenia po stronie budżetu państwa, z którego przewoźnicy i operatorzy przewozów kolejowych otrzymują zwrot utraconych przychodów z tytułu nałożonego na nich obowiązku honorowania tej ulgi. Natomiast uprawnienie studentów do 50% ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej, zagwarantowane w art. 105 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stanowi obciążenie dla jednostek samorządu terytorialnego. Zwiększenie ulgi dla jednej z grup pasażerów wymaga kompleksowego przeglądu systemu ulg, obciążeń budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego z tego tytułu oraz analizy możliwości angażowania na ten cel środków z budżetu państwa.
Z poważaniem
Dariusz Wieczorek
Minister Nauki