w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 12-11-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5317 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] zakłada, że obiekt budowlany albo jego część uznaje się za budowlę ochronną na podstawie wyznaczenia przez właściwy organ ochrony ludności, w oparciu o porozumienie właściwego organu ochrony ludności z właścicielem lub zarządcą budynku albo na podstawie decyzji właściwego organu ochrony ludności, na zasadach wskazanych w art. 86–88 projektu ustawy. Określone w ww. przepisach zasady przewidują, że wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub wojewoda mogą wyznaczać obiekty budowlane znajdujące się w ich władaniu lub we władaniu podległych im jednostek organizacyjnych, uznając je za budowle ochronne. Ponadto, wskazane organy mogą zawrzeć z właścicielem lub zarządcą nieruchomości porozumienie o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną, w którym określa się szczegółowe obowiązki właściciela lub zarządcy oraz warunki użytkowania budowli ochronnej.
W odniesieniu do kwestii finansowania inwestycji związanych z obiektami zbiorowej ochrony należy wskazać, że zgodnie z art. 106 ust. 1 projektu ustawy organy ochrony ludności na wniosek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego:
1) przekazują im środki finansowe w formie dotacji celowej na:
a) budowę budowli ochronnych;
b) przebudowę budowli ochronnej w celu spełniania wymogów budowli ochronnej;
c) organizowanie miejsc doraźnego schronienia;
d) przygotowanie budowli ochronnych do użycia;
2) mogą przekazać im środki finansowe w formie dotacji celowej na:
a) dostosowanie obiektów do spełniania wymagań, o których mowa w art. 94 i 95;
b) remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony.
Natomiast odnosząc się do poruszonego w interpelacji zagadnienia dotyczącego przeprowadzonej przez Państwową Straż Pożarną (PSP) ogólnopolskiej inwentaryzacji obiektów informuję, że przedmiotowa inwentaryzacja została przeprowadzona przez PSP w oparciu o dokonywane wizje lokalne w tych obiektach. W części czynności inwentaryzacyjnych uczestniczyli także urzędnicy z jednostek samorządu terytorialnego, którzy udostępniali informacje wskazujące lokalizację schronów i ukryć. Udział urzędników w przedmiotowej inwentaryzacji był dobrowolny i co do zasady obejmował inwentaryzację dawnych schronów i ukryć.
Strażacy PSP samodzielnie zaewidencjonowali 224 252 obiekty, natomiast wspólnie z przedstawicielami administracji samorządowej i inspekcji nadzoru budowlanego zinwentaryzowano 10 352 obiekty. W tym miejscu należy wskazać, że podczas przeprowadzonej inwentaryzacji, jako budowle ochronne nie były klasyfikowane obiekty, do których nie odnaleziono dokumentacji, które nie istniały w ewidencji budowli ochronnych lub podczas procesu „spisu z natury” strażak nie miał dostępu do obiektu lub urzędnik nie posiadał specjalistycznej wiedzy z zakresu budownictwa, umożliwiającej przeprowadzenie prawidłowego rekonesansu.
Zdecydowana większość spośród rozpoznanych obiektów, w tym część dawnych budowli ochronnych niespełniających wymagań, została zakwalifikowana jako miejsca doraźnego schronienia (MDS) – do ich rozpoznania dokumentacja nie była wymagana. W powyższej kategorii, opracowanej na potrzeby inwentaryzacji, znalazły się obiekty, których konstrukcja zapewnia podstawową funkcję osłonową, jak piwnice i garaże podziemne. Kategoria MDS obejmuje głównie obiekty współczesne, które swoją konstrukcją mogą zapewnić tymczasowe schronienie przed niektórymi zagrożeniami jak: ekstremalne zjawiska pogodowe typu wichura, orkan i trąba powietrzna, ze szczególnym uwzględnieniem odrywanych elementów konstrukcji obiektów budowlanych.
Natomiast, co do zasady, dokumentacja była potrzebna do rozpoznania inwentaryzowanych schronów i ukryć, bowiem są to obiekty, które powinny posiadać odpowiednią wytrzymałość oraz być wyposażone w urządzenia filtrowentylacyjne. W związku z powyższym w celu możliwości potwierdzenia spełnienia wskazanych wymagań istotna jest dokumentacja projektowa.
Z kolei parametr oceny jakościowej obiektu został przyjęty na etapie prowadzenia inwentaryzacji jako pomocniczy i przedstawia subiektywną ocenę ogólnego stanu utrzymania budynku lub przestrzeni będących miejscami schronienia, dokonaną w trakcie rozpoznania. Zastosowano 10 stopniową skalę liczbową, w przedziale 1-10. Przyznane poszczególnym obiektom wartości liczbowe stanowiły odzwierciedlenie oceny dokonywanej przez strażaków prowadzących rozpoznanie, którą należy traktować jako informację uzupełniającą. Wyższa wartość oznacza lepsze warunki, co z praktycznego punktu widzenia jest jedynie wskazówką do przeprowadzenia w przyszłości prac remontowych, gdy uregulowany zostanie sposób ponoszenia kosztów utrzymania tych obiektów.
W kontekście powyższego, odnosząc się przykładowo do wskazanego w interpelacji budynku zlokalizowanego w Kraśniku, należy wyjaśnić, że uzyskanie oceny 6 oznacza, iż stan ocenionego obiektu jest dobry.
Po zakończeniu inwentaryzacji Komendant Główny PSP przekazał do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Raport z inwentaryzacji w wersji elektronicznej oraz elektroniczną bazę danych, zgromadzonych w trakcie prac inwentaryzacyjnych.
Przedstawiając powyższe należy jednocześnie podkreślić, że znajdujący się na etapie prac parlamentarnych projekt ustawy przewiduje, iż sprawdzenie obiektu budowlanego będzie realizowane przez PSP i organy nadzoru budowlanego we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz właścicielami lub zarządcami obiektów. Przedmiotowe zadanie będzie realizowane przed zawarciem porozumienia albo przed wydaniem decyzji o uznaniu obiektu budowlanego za budowlę ochronną.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Druk Sejmowy nr 664 (https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=664), dalej projekt ustawy