do prezesa Rady Ministrów
w sprawie zmiany granic administracyjnych gm. Moszczenica i gm. Biecz w pow. gorlickim poprzez włączenie do dotychczasowego obszaru gm. Moszczenica obszaru obrębu ewidencyjnego Sitnica z gm. Biecz o powierzchni 709,47 ha
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 10-10-2024
Na początku ubiegłego roku zwrócili się do mnie mieszkańcy sołectwa Sitnica (gmina Biecz, powiat gorlicki, województwo małopolskie) z prośbą o interwencję i pomoc w zatrzymaniu planów burmistrza Biecza co do likwidacji Szkoły Podstawowej w Sitnicy oraz poinformowali mnie o powrocie do inicjatywy sprzed kilku lat odłączenia się sołectwa Sitnica od gminy Biecz i przyłączenia do sąsiadującej z nimi gminy Moszczenica położonej również w powiecie gorlickim. Na uzasadnienie swoich działań podali wiele racjonalnych argumentów.
W opinii mieszkańców sołectwa Sitnica w gminie typowo wiejskiej, jaką jest Moszczenica, ze względu na podobny charakter wspólnych celów sołectwo Sitnica ma większe szanse na realizację swoich potrzeb, takich jak m.in. budowa i utrzymanie dróg gminnych. Kolejnym podnoszonym argumentem przemawiającym za zmianą przynależności jest posiadanie gruntów rolnych po dwóch stronach granicy obu gmin. Rodzi to potrzebę odprowadzania należnych podatków do dwóch różnych jednostek samorządowych. Także istniejąca infrastruktura drogowa sprawia, iż lepsze jest połączenie z Moszczenicą niż z miastem Bieczem, a jadąc do miasta powiatowego Gorlice, też wszyscy jadą przez gminę Moszczenica, ponieważ Biecz położony jest w przeciwnym kierunku. Również przez mieszkańców Sitnicy wykorzystywane są ośrodki zdrowia, punkty handlowe i usługowe oraz obiekty sportowe położone na terenie gminy Moszczenica. Peryferyjna lokalizacja sołectwa Sitnica w gminie Biecz utrudnia natomiast realizację zadań publicznych. Mieszkańcy sołectwa, aby dostać się do Urzędu Gminy w Bieczu, muszą pokonać odległość 12 km, natomiast do Urzędu Gminy w Moszczenicy tylko 5,5 km. W opinii mieszkańców przynależność do gminy wiejskiej może więc dać dodatkowy impuls do rozwoju i skutecznego zaspokajania ich zbiorowych potrzeb.
Mieszkańcy Sitnicy, postulując przyłączenie jej do gminy Moszczenica, pragną w ten sposób skutecznie powstrzymać też trend ciągłego omijania sołectwa przez najważniejsze inwestycje. W dalszym ciągu nie ma w planie rozwoju tej części gminy takich inwestycji jak budowa chodnika przy drodze powiatowej z oświetleniem ulicznym w miejscach najbardziej niebezpiecznych, kanalizacji (lub wsparcia mieszkańców w zakupie przydomowych oczyszczalni ścieków), dokończenia gazyfikacji czy budowy boiska sportowego, w które sami już zainwestowali swoje środki.
Ze względu na planowaną przez samorząd gminy Biecz sprzedaż kolejnych 5 nieruchomości położonych w Sitnicy, wycenionych na łączną kwotę 131.100 zł, mieszkańcy mają poważne obawy, że pozostanie w gminie, która nie potrafi zrozumieć ich potrzeb, może doprowadzić do zniszczenia istniejącej już infrastruktury wioski – budowanej także z dużym udziałem mieszkańców, tj. np. szkoły, remizy czy kościoła.
Zebranie Wiejskie Sołectwa Sitnica wielokrotnie podejmowało uchwały mające się przyczynić do przyłączenia sołectwa do gminy Moszczenica. W tym celu występowano do różnych organów, tj. Rady Gminy Moszczenica, Rady Gminy Biecz itp. Przeprowadzano także w tym celu konsultacje społeczne. Rada Gminy Moszczenica wydała w tej kwestii opinię pozytywną. Podobnie, na wniosek gminy Moszczenica, podobną opinię wydał wojewoda małopolski. Natomiast negatywną opinię wydała Rada Gminy Biecz.
W trakcie konsultacji społecznych w gminie Moszczenica 92,04%, a w gminie Biecz 73,39% uczestników opowiedziało się za przyłączeniem sołectwa Sitnica do gminy Moszczenica.
Pierwotnie zmiana granic pomiędzy gminą Moszczenica i gminą Biecz była rekomendowana do pozytywnego rozpatrzenia. Tak stanowił projekt rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 2024 roku. Jednakże w toku uzgodnień z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych zwróciła uwagę na trudną sytuację finansową gminy Biecz potwierdzoną negatywnymi opiniami składów orzekających Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie, w tym opinią do projektu budżetu na 2023 r. oraz opinią w sprawie wieloletniej prognozy finansowej (na lata 2023–2035), gdzie skład orzekający wskazał na nierealistyczność wieloletniej prognozy finansowej i brak możliwości spłaty planowanego do zaciągnięcia długu. Tym samym, zdaniem Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych, odłączenie od gminy Biecz sołectwa Sitnica może przyczynić się do pogłębienia trudnej sytuacji finansowej gminy Biecz. W związku z powyższym na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 17 lipca 2024 r. strona samorządowa i rządowa KWRiST zgodziły się na wykreślenie przedmiotowej zmiany z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2024 r.
W uchwale nr 1/2024 z dnia 4 sierpnia 2024 r. Zebranie Wiejskie Sołectwa Sitnica zwróciło się do prezesa Rady Ministrów o zmianę rozporządzenia z dnia 30 lipca 2024 roku, z którego została wykreślona zmiana polegająca na „włączeniu do dotychczasowego obszaru gminy Moszczenica sołectwa Sitnica, o powierzchni 709,47 ha, z gminy Biecz”.
W uzasadnieniu do ww. rozporządzenia argumentem do wykreślenia przedmiotowej zmiany była trudna sytuacja finansowa gminy Biecz potwierdzona negatywną opinią składu orzekającego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie do projektu budżetu na rok 2023. Należy jednak zwrócić uwagę, że opinia ta dotyczy projektu uchwały budżetowej, czyli planu dochodów i wydatków gminy, na który mieszkańcy Sitnicy nie mają wpływu.
Tym samym przekreślono spełnienie woli społeczeństwa na podstawie negatywnej opinii do źle skonstruowanego projektu uchwały budżetowej, który, po wprowadzeniu poprawek, ostatecznie skład orzekający Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie w dniu 23 lutego 2023 roku zaopiniował pozytywnie.
W ocenie Zebrania Wiejskiego Sołectwa Sitnica członkowie Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego nie mieli pełnej wiedzy o sytuacji finansowej gminy Biecz lub też zostali celowo wprowadzeni w błąd w zakresie opisu sytuacji budżetowej i majątkowej gminy Biecz. Warto w tym miejscu podkreślić, że w momencie procedowania tej sprawy przez Komisję Wspólną zarówno budżet, jak i wieloletnia prognoza finansowa (na lata 2023–2035) gminy Biecz posiadały opinię pozytywną udzieloną przez RIO w Krakowie, na co nie wskazuje uzasadnienie do projektu rozporządzenia sporządzone po posiedzeniu komisji.
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 4d ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Rada Ministrów nie przeprowadza zmian w zakresie tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gminy oraz ustalania jej granic, jeżeli dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 356) oraz jeżeli gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego ogłoszenie rozporządzenia w zakresie zmian w podziale terytorialnym kraju.
Ze stanu faktycznego sprawy, w szczególności z przywołanej wyżej negatywnej opinii składu orzekającego RIO w Krakowie, nie wynika jednak, aby ziściła się przesłanka negatywna dla zmiany granic gminy Moszczenica i gminy Biecz polegająca na włączeniu do gminy Moszczenica sołectwa Sitnica (obręb ewidencyjny Sitnica) o powierzchni 709,47 ha (647 mieszkańców) z gminy Biecz. W takim stanie rzeczy mieszkańcom obu wyżej przywołanych gmin, a w szczególności sołectwa Sitnica, trudno jest zaakceptować negatywne ustosunkowanie się przez Radę Ministrów do postulowanych przez nich od wielu lat zmiany granic tych jednostek samorządu terytorialnego.
W demokratycznym państwie prawnym wola mieszkańców gminy powinna mieć decydujące znaczenie, tym bardziej, że w tym konkretnym przypadku interesy mieszkańców obydwu gmin są zgodne.
Na koniec warto zaznaczyć, iż podział administracyjny kraju w swoim założeniu był tak tworzony, aby maksymalnie usprawnić i ułatwić funkcjonowanie lokalnych społeczności. Założenie było takie, aby ludzie ze swoimi sprawami nie musieli jeździć do odległych urzędów, ale aby wszystko mogli załatwić na miejscu. Dlatego też na etapie legislacyjnym komisje wspólne w trakcie opiniowania projektu rozporządzenia powinny przede wszystkim wziąć pod uwagę wolę i dobro mieszkańców, położenie oraz perspektywę rozwoju sołectwa. Dla gminy miejsko-wiejskiej, jaką jest gmina Biecz o powierzchni 98km2 i liczącej 16 394 mieszkańców, pomniejszenie o 7 km2 oraz o 647 mieszkańców sołectwa Sitnicy nie zmieni sytuacji finansowej, ale na pewno pozwoli rozwijać się sołectwu Sitnica w gminie typowo wiejskiej, jaką jest gmina Moszczenica. W podobnym środowisku mieszkańcy znajdą zrozumienie ze względu na tożsamy charakter wspólnych celów. Tylko racjonalne działanie, jakim jest włączenie sołectwa Sitnicy do gminy Moszczenica, będzie służyć dobru jej mieszkańców.
Wziąwszy powyższe pod uwagę racjonalne i uzasadnione czynnikami obiektywnymi działania w celu przyłączenia sołectwa Sitnica do gminy Moszczenica, które zostały przedstawione i które w pełni popieram, zwracam się do Pana Premiera z pytaniami: