do ministra ds. równości
w sprawie walki z dyskryminacją mężczyzn
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Dariusz Stefaniuk, Grzegorz Adam Płaczek, Bronisław Foltyn
Data wpływu: 10-10-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z niniejszą interpelacją w sprawie systemowej dyskryminacji mężczyzn w Polsce i braku działań na rzecz równości płciowej w zakresie ochrony praw mężczyzn. W Polsce wciąż istnieją regulacje prawne, praktyki oraz bariery, które prowadzą do marginalizacji oraz lekceważenia potrzeb mężczyzn w różnych sferach życia społecznego, zawodowego i rodzinnego. Problem ten od lat jest zauważalny i dokumentowany przez licznych badaczy oraz organizacje pozarządowe, jednak wciąż brakuje adekwatnej odpowiedzi ze strony władz. Poniżej przedstawiam szczegółowe problemy oraz pytania dotyczące działań, jakie podjęła Pani jako minister ds. równości w celu przeciwdziałania dyskryminacji mężczyzn w Polsce.
1. Równy dostęp do urlopów rodzicielskich
Polscy mężczyźni często mają utrudniony dostęp do urlopów rodzicielskich. Z badań wynika, że pracodawcy nieprzychylnie patrzą na ojców, którzy decydują się na dłuższy urlop rodzicielski, obecny urlop tacierzyński nie odpowiada realnym potrzebom rodzin. Ponadto urlop macierzyński często jest korzystniej finansowany niż urlop tacierzyński, co zniechęca ojców do aktywnego uczestnictwa w opiece nad dziećmi.
2. Dostęp mężczyzn do opieki zdrowotnej i wsparcia psychologicznego
W Polsce statystycznie więcej mężczyzn niż kobiet pada ofiarą samobójstw, krócej żyje i cierpi na przewlekłe choroby związane ze stresem i obciążeniem zawodowym. Jednakże większość kampanii zdrowotnych i programów wsparcia skierowanych jest głównie do kobiet, co sprawia, że mężczyźni nie otrzymują wystarczającego wsparcia, jakie należy się każdemu obywatelowi. Dotyczy to zwłaszcza mężczyzn z niższych klas społecznych oraz osób z małych miejscowości.
3. Dyskryminacja mężczyzn w prawie rodzinnym
W polskim prawie rodzinnym mężczyźni często są marginalizowani, co widoczne jest w procesach sądowych dotyczących opieki nad dziećmi. Zdecydowana większość wyroków przyznaje pełną opiekę nad dziećmi matkom, nawet jeśli ojcowie są w pełni zdolni do sprawowania opieki. Dyskryminacja ta odbija się nie tylko na ojcach, ale również na ich dzieciach, które mają ograniczony dostęp do relacji z obojgiem rodziców.
4. Równość w dostępie do szkolnictwa i wsparcie dla chłopców w edukacji
Badania wykazują, że chłopcy osiągają niższe wyniki w nauce oraz są bardziej narażeni na przedwczesne zakończenie edukacji niż dziewczęta. Niewielka uwaga poświęcana jest w polskim systemie edukacji specyficznym potrzebom chłopców, co przyczynia się do rosnącego odsetka mężczyzn o niskich kwalifikacjach oraz braku wsparcia dla uczniów o słabszych wynikach.
5. Dyskryminacja w obowiązku służby wojskowej
W Polsce jedynie mężczyźni objęci są obowiązkiem kwalifikacji wojskowej, a w przypadku mobilizacji zobowiązani do stawienia się do służby. Tymczasem kobiety, nawet jeśli podejmują się zawodów użytecznych z punktu widzenia wojska, nie są objęte analogicznym obowiązkiem, co stanowi przykład nierównego traktowania.
6. Dyskryminacja w prawie pracy i świadczeniach
Istnieją obszary, w których mężczyźni napotykają na systemowe bariery w miejscu pracy – m.in. dostęp do posiłków regeneracyjnych, z których korzystają głównie kobiety, czy preferencje zatrudnienia dla kobiet na określonych stanowiskach.
7. Równość w systemie emerytalnym
W Polsce kobiety mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat, co skutkuje nierównym traktowaniem ze względu na płeć. Warto zaznaczyć, że mężczyźni, mimo że żyją średnio krócej niż kobiety, są zmuszani do pracy dłużej, co jest rażąco niesprawiedliwe. Brak równości w tym zakresie stanowi naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej, co jest coraz częściej dostrzegane również na arenie międzynarodowej.
8. Nierówne traktowanie kobiet i mężczyzn w systemie penitencjarnym
Z dostępnych danych i analiz wynika, że w polskich więzieniach mężczyźni i kobiety traktowani są w różny sposób, często na niekorzyść mężczyzn. Kobiety osadzone w zakładach karnych mają dostęp do większej liczby programów resocjalizacyjnych, szkoleń zawodowych i wsparcia psychologicznego. Więźniowie płci męskiej, stanowiący zdecydowaną większość osadzonych, często mają ograniczony dostęp do podobnych programów. Ponadto, różnice w zakresie przepustek, widzeń oraz warunków odbywania kary są często bardziej korzystne dla kobiet niż dla mężczyzn.
9. Wsparcie dla mężczyzn w kryzysie bezdomności
Bezdomność w Polsce jest problemem, który dotyka w dużej mierze mężczyzn. Brak odpowiednich programów wsparcia oraz utrudniony dostęp do pomocy socjalnej prowadzi do marginalizacji mężczyzn, szczególnie tych z niższych klas społecznych. Wsparcie w zakresie pomocy socjalnej i integracji społecznej jest kluczowe dla poprawy sytuacji tej grupy.
10. Bezpieczeństwo w miejscach pracy
Mężczyźni, będąc bardziej narażeni na pracę w niebezpiecznych zawodach (budownictwo, górnictwo, przemysł ciężki), częściej doświadczają wypadków i obrażeń w pracy. Rzadko jednak wdraża się specjalne programy wsparcia zdrowotnego czy profilaktyki dla mężczyzn w takich zawodach. Dodatkowo mężczyźni mogą napotykać trudności w uzyskaniu odszkodowań lub rekompensat za urazy związane z pracą.
11. Zdrowie reprodukcyjne i prawa rodzicielskie
W zakresie zdrowia reprodukcyjnego rzadko uwzględnia się potrzeby mężczyzn, np. brak jest edukacji na temat chorób wpływających na płodność czy odpowiedniego wsparcia w przypadku problemów zdrowotnych związanych z reprodukcją.
12. System opieki zdrowotnej dla mężczyzn z problemami starczymi
Mężczyźni w starszym wieku są mniej uwzględniani w programach wsparcia zdrowotnego, zwłaszcza w zakresie długoterminowej opieki czy specjalistycznych programów geriatrycznych. Przeciętnie mężczyźni krócej żyją, jednak ich stan zdrowia pogarsza się szybciej i często wcześniej wymagają opieki, którą trudno jest im uzyskać.
13. Świadczenia i programy wspierające samotnych ojców
W systemie pomocy społecznej samotnym ojcom często przysługują mniejsze świadczenia lub trudniej im uzyskać wsparcie. Wiele programów wsparcia rodzinnego jest skierowanych głównie do samotnych matek, co prowadzi do marginalizacji ojców, którzy sami wychowują dzieci. Pomoc psychologiczna i materialna dla samotnych ojców jest również ograniczona, co wpływa na sytuację ich i ich dzieci.
14. Programy wsparcia dla mężczyzn przechodzących przez kryzys związany z utratą pracy lub rolą żywiciela rodziny
Mężczyźni często odczuwają presję społeczną, by pełnić rolę żywiciela rodziny, co w przypadku utraty pracy może skutkować głębokim kryzysem psychicznym. Programy wsparcia psychologicznego, finansowego i społecznego w sytuacjach nagłych trudności finansowych są w dużej mierze skierowane do kobiet, przez co mężczyźni nie mogą liczyć na odpowiednią pomoc w takich sytuacjach.
Wsparcie dla organizacji pozarządowych działających na rzecz mężczyzn:
Czy Ministerstwo finansuje lub planuje finansowanie programów i organizacji pozarządowych działających na rzecz mężczyzn oraz ich problemów, takich jak zdrowie psychiczne, dostęp do opieki rodzicielskiej czy przeciwdziałanie bezdomności wśród mężczyzn? Jeśli tak, proszę o szczegóły tych działań oraz plany na najbliższe lata.
Podsumowanie
Szanowna Pani Minister,
w Polsce równość płci powinna oznaczać równość dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich płci. Polityki równościowe, które koncentrują się wyłącznie na jednej stronie mogą prowadzić do pogłębiania podziałów społecznych oraz narastającej frustracji, co nie służy budowaniu spójnego społeczeństwa. Wzywam Panią Minister do przedstawienia odpowiedzi na powyższe pytania oraz określenia działań, jakie Pani ministerstwo planuje podjąć w celu wyeliminowania dyskryminacji mężczyzn w Polsce.
W odpowiedzi na powyższą interpelację proszę o szczegółowe dane z ministerstw właściwych ze względu na treść konkretnego pytania.