do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie samochodów porzuconych przy drodze wewnętrznej, na parkingu, pasie zieleni, poboczu lub terenie prywatnym
Zgłaszający: Anna Sobolak, Sylwia Bielawska, Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 11-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
problem porzuconych samochodów przy drodze wewnętrznej, na parkingu, pasie zieleni, poboczu czy terenie prywatnym na przełomie kilku lat był poruszany wielokrotnie w kontekście braku jednoznacznych przepisów prawa, które nie zmieniły się od 2011 roku, choć problem były zgłaszany przez samorządy i parlamentarzystów wielokrotnie.
Dotychczasowa polityka w tym obszarze nie zmieniła przepisów prawa w tym zakresie. Problemy zgłaszane przez samorządy były w latach wcześniejszych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji bagatelizowane, zaś poruszane problemy z tej dziedziny życia były odsyłane do różnych przepisów prawa, często ze sobą niespójnych. Informacje w mediach wskazują, że problem zdewastowanych, porzuconych pojazdów dotyczy wielu samorządów.
O ile rozwiązania prawne zawarte w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym pozwalają rozwiązać problem pojazdów porzuconych przede wszystkim na drogach publicznych, o tyle gminy, właściciele terenów prywatnych, w tym spółdzielnie, wspólnoty mieszkaniowe wciąż borykają się z problemem pozostawienia wraku pojazdu na terenie prywatnej nieruchomość, gdzie ani Policja, ani straż miejska nie posiadają uprawnień do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Zgodnie z treścią art. 50a ust. 1 ustawy P.r.d. pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. W myśl zaś art. 10 ust. 7 ustawy P.r.d. zarządzanie ruchem na drogach wewnętrznych, w tym w strefie ruchu i strefie zamieszkania, należy do podmiotu zarządzającego tymi drogami. Zarówno ustawa, jak i rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane, nadal pozostawiają nierozwiązaną kwestię pojazdów porzuconych na parkingach, terenach zalesionych i innych działkach będących własnością gminy lub innych podmiotów. Porzucone pojazdy często zajmują miejsca parkingowe przez dłuższy czas innym użytkownikom, powodując brak możliwości zaparkowania ich pojazdów. Dodatkowo uszkodzone wraki stwarzają nie tylko niebezpieczeństwo ekologiczne, ale także niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia mieszkańców ze względu na niezweryfikowaną zawartość pozostających w nich płynów łatwopalnych.
W przypadku możliwości ustalenia danych właściciela porzuconego pojazdu poza kosztem usunięcia pojazdu z drogi i utratą jego posiadania właściciel nie ponosi żadnych sankcji ani dolegliwości finansowych. W przypadku nieustalenia właściciela wraku wszelkie formalności, koszty usunięcia i utylizacji pojazdu spoczywają na podmiocie, na którego gruncie pojazd został porzucony. Wartość nakładów oraz procedura administracyjna zniechęcają zainteresowanych do podejmowania jakichkolwiek działań w celu pozbycia się porzuconych aut. Porzucone wraki zajmują miejsce, utrudniają wjazdy na posesje, w skrajnych przypadkach uniemożliwiają prowadzenie prac budowlanych na działkach. Co więcej, zawsze szpecą i utrudniają korzystanie z nieruchomości. Często zdarza się, że właścicielem takiego pojazdu jest obcokrajowiec, który opuszczając Polskę, staje się niedostępny w zakresie ewentualnych zwrotów za poniesione koszty usunięcia takiego pojazdu. W takim przypadku kwestią nie jest ustalenie danych właściciela, lecz brak do niego dostępu uniemożliwiający ściągnięcie wydatkowanych kosztów przez gminę wg obowiązujących przepisów w Polsce. Poza tym sformułowanie ustawodawcy w cyt. art. 50a P.r.d. o stanie wskazującym na to, że pojazd nie jest używany, jest nieprecyzyjne. Żaden przepis prawa nie definiuje ani nie kieruje organu zajmującego się usuwaniem takiego pojazdu, w jaki to sposób miałby ustalić, że pojazd jest lub nie jest używany, lub stanowi odpad oraz kto z tego tytułu ma ponieść koszty udowodnienia takiego stanu.
Cytowane wyżej przepisy ustawy P.r.d. oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji są zbyt ogólnikowe i niewystarczające do zapewnienia ochrony prawnej własności gminnej lub innych podmiotów przed zaleganiem porzuconych pojazdów w przestrzeni publicznej.
Samorządy również wskazują, że obecne przepisy są zbyt ogólnikowe i nieprecyzyjne, ponieważ nie wskazują jednoznacznego sposobu oraz trybu działania poszczególnych organów, skutkiem czego wszelkie ich działania powodują konieczność poruszania się w wielu przepisach prawa interpretowanych w różny sposób.
W związku z powyższym w mojej ocenie nadszedł właściwy moment, aby przeanalizować obowiązujące przepisy prawa ustalone ustawami: Prawa o ruchu drogowym, Kodeksu cywilnego, ustawy o odpadach i ustawy o ochronie środowiska wraz z przepisami wykonawczymi, w tym rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, pod kątem stosowania art. 50a i art. 130 P.r.d. celem ujednolicenia procedur w sprawie usuwania porzuconych pojazdów niezależnie od miejsca tegoż porzucenia.
Z uwagi na przedłużające się problemy z porzuconymi pojazdami podjęcie prac legislacyjnych w szerszym zakresie na szczeblu właściwych ministerstw w celu dookreślenia przepisów poszczególnych ustaw lub uchwalenia dedykowanej ustawy w tym obszarze pozwoli na skuteczniejsze działanie poszczególnych organów oraz wspólnot mieszkaniowych.
Tak więc, składając niniejszą interpelację, pytam jednocześnie:
Czy planowana jest nowelizacja ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz pozostałych wyżej wskazanych przepisów, tak aby umożliwić usuwanie w gminach wraków również z dróg prywatnych, wewnętrznych, będących często pod zarządem np. spółdzielni lub wspólnot?
Z poważaniem
Anna Sobolak