Odpowiedź na interpelację nr 5455

w sprawie zaniżonych mandatów i kar dla kierowców

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 20-12-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 5455 Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego, Pana Posła Wojciecha Michała Zubowskiego oraz Pana Posła Marcina Porzucka w sprawie zaniżonych mandatów i kar dla kierowców, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Należy podkreślić, że zapewnienie bezpieczeństwa na drogach pozostaje jednym z priorytetowych zadań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) oraz Policji. Niezmiernie ważną społecznie kwestią jest utrzymanie właściwego poziomu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego w ruchu drogowym, a jednym z istotnych elementów tej ochrony jest penalizacja nieprawidłowych zachowań na drodze.

Z uwagi na znaczenie przedmiotowego zagadnienia został powołany międzyresortowy roboczy zespół złożony z przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Infrastruktury oraz MSWiA. Przedstawiciele wskazanych Ministerstw oraz eksperci Prokuratury Krajowej, Komendy Głównej Policji, Inspekcji Transportu Drogowego oraz Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego podjęli skoordynowane działania, mające na celu poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podczas prac zespołu omówiono możliwości związane z penalizacją najcięższych przestępstw komunikacyjnych oraz dokonano analizy nowych rozwiązań prawnych. Istotne jest bowiem stworzenie odpowiednich regulacji, tak aby system eliminowania z ruchu drogowego osób rażąco naruszających przepisy prawa był skuteczny.

Efektem prac zespołu są przygotowane propozycje zmian w zakresie przepisów prawa karnego i administracyjnego, mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa na drogach w Polsce poprzez wprowadzenie nowych mechanizmów kontrolnych i edukacyjnych, a także zwiększenie odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia drogowe. Przedmiotowe propozycje obejmują m.in.:

kary za nielegalny wyścig, celowe wprowadzenie pojazdu w poślizg lub doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu, wykonywane w miejscu powszechnie dostępnym, bez wymaganego zezwolenia. Proponuje się, że celowe wprowadzenie pojazdu w poślizg lub doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu będą wykroczeniami, o ile nie będą się odbywały w ramach wyścigu. Proponuje się również, aby rażąco nieostrożna jazda, tj. przekroczenie prędkości o ponad połowę na autostradach i drogach ekspresowych, a na innych drogach o ponad dwukrotność, przy jednoczesnym wyrządzaniu zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu, była penalizowana jak nielegalny wyścig;
wyższe kary za spowodowanie śmiertelnego wypadku, jeśli był on skutkiem wyścigu lub rażąco nieostrożnej jazdy albo jeśli sprawca miał sądowo orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów;
wprowadzenie orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w przypadku polegającym na niestosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych;
obowiązek wpłaty co najmniej 10 000 zł na rzecz Funduszu Sprawiedliwości lub utratę pojazdu oraz możliwość orzeczenia przez sąd fakultatywnego przepadku pojazdu wobec osób, które zignorują orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów;
odpowiedzialność karną wobec widza lub pasażera za udział w nielegalnych wyścigach – jako osoby wspierającej niebezpieczne działania;
utworzenie jawnego rejestru osób, które mają prawomocny, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów;
złożenie przez osobę zamierzającą przystąpić do egzaminu na prawo jazdy oświadczenia, że nie ma zakazu prowadzenia pojazdów oraz nie toczy się przeciwko niej postępowanie w przedmiotowym zakresie;
możliwość uzyskania prawa jazdy od 17 roku życia, z ograniczeniami: prawo jazdy będzie uprawniało do kierowania pojazdem tylko w towarzystwie kierowcy mającego minimum 24 lata oraz posiadającego prawo jazdy od 5 lat, do osiągnięcia pełnoletności;
wprowadzenie okresu próbnego dla nowych kierowców, który będzie trwał 2 lata, chyba że prawo jazdy zostało uzyskane przed ukończeniem 18 lat – wówczas 3 lata. W trakcie okresu próbnego kierowca nie będzie mógł w charakterze taksówkarza przewozić osób, nie będzie go obowiązywała tolerancja poziomu alkoholu we krwi oraz będzie musiał jeździć wolniej;
wyłączenie redukcji punktów karnych za najpoważniejsze naruszenia przepisów drogowych;
cofnięcie prawa jazdy w związku z naruszeniem zakazów obowiązujących w okresie próbnym.

Jednocześnie należy wskazać, że na przestrzeni ostatnich lat były wdrażane rozwiązania prawne zaostrzające kary wobec ,,pijanych” kierowców wraz z możliwością konfiskaty pojazdu włącznie. Dodatkowo, zmiana normatywna nastąpiła również w 2022 r. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw^[1], która wprowadziła rozwiązanie dotyczące recydywy w ruchu drogowym. Recydywa ma zastosowanie w sytuacji, gdy kierujący pojazdem mechanicznym w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania popełni to samo określone wykroczenie^[2], wówczas wymierza się karę grzywny w wysokości nie niższej niż dwukrotność dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że zmiana przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych^[3], powinna być poparta wcześniejszą analizą stanu bezpieczeństwa w ruchu drogowym i zdiagnozowanymi zagrożeniami w tym zakresie. Ponadto, określona maksymalna kwota grzywny musi być adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu i jego rzeczywistego oddziaływania na porządek lub bezpieczeństwo w ruchu drogowym, jak również proporcjonalna do wysokości grzywien przewidzianych za inne naruszenia.

Odnosząc się do kampanii profilaktycznych, adresowanych do kierujących pojazdami, uprzejmie informuję, że podmiotem wiodącym w zakresie prowadzenia ww. kampanii jest Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Niemniej w działania profilaktyczne aktywnie włącza się również Policja, realizując m.in. Krajowy Program Działań Profilaktycznych, który jest skierowany do kierujących pojazdami, pasażerów oraz niechronionych uczestników ruchu drogowego.

Poniżej przedstawiono działania profilaktyczne, adresowane do kierujących pojazdami, realizowane oraz zaplanowane do realizacji w latach 2024-2026.

Nazwa przedsięwzięcia	Kierunki działań informacyjno-edukacyjnych
Bezpieczne ferie	Informowanie o zagrożeniach związanych z nasileniem ruchu w okresie ferii zimowych, promowanie przestrzegania przepisów ruchu drogowego, w tym właściwego przewozu dzieci i młodzieży.
Na Drodze – Patrz i Słuchaj	Uświadamianie i przypominanie o przestrzeganiu przepisów ruchu drogowego w połączeniu z obserwacją drogi. Przypominanie o potrzebie zachowywania ostrożności lub szczególnej ostrożności.
Jednośladem bezpiecznie do celu	Przypominanie i uświadamianie kierującym jednośladami o tym, że są niechronionymi uczestnikami ruchu drogowego oraz o zagrożeniach z tym związanych. Promowanie właściwych zachowań wobec innych użytkowników drogi.
Bezpieczne wakacje	Zwrócenie uwagi kierującym pojazdami na bezpieczne korzystanie z drogi związane z nasileniem ruchu w okresie wakacji, szczególnie podczas wyjazdów i powrotów z wakacji. Promowanie przestrzegania przepisów ruchu drogowego, w tym właściwego przewozu dzieci i młodzieży. Zwrócenie uwagi młodym kierowcom na ryzyka i skutki nieprawidłowych zachowań na drodze oraz nieprzestrzegania przepisów prawa o ruchu drogowym.
Bezpieczna droga do szkoły	Przypominanie i uświadamianie kierującym pojazdami o zachowaniu ostrożności w pobliżu szkół i placówek oświatowych oraz szczególnej ostrożności zbliżając się do przejścia dla pieszych.
Twoje światła – Nasze bezpieczeństwo	Uświadamianie kierującym o wpływie stanu i jakości oświetlenia pojazdów na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Zachęcanie do sprawdzania świateł pojazdu na stacji kontroli pojazdów.

Ponadto, Policja współpracuje także z podmiotami pozapolicyjnymi, w celu promowania bezpiecznych zachowań. Przygotowywane są materiały graficzne i spoty, które następnie są rozpowszechniane w mediach społecznościowych, na ekranach reklamowych, jak również na policyjnych oraz branżowych stronach internetowych.

Pragnę zapewnić, że Policja prowadzi skoordynowane działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jednakże, istotne jest stworzenie odpowiednich narzędzi prawnych, tak aby system eliminowania z ruchu drogowego osób rażąco naruszających przepisy prawa był skuteczny.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. poz. 2328, z późn. zm.

^[2] art. 86 § 1a i 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1 art. 92 § 2, art. 92a § 2, art. 92b, art. 94 § 1 albo art. 97a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119).

^[3] Dz. U. z 2013 r. poz. 1624, z późn. zm.