w sprawie możliwości kontynuowania nauki w wybranym kierunku przez absolwentów szkół branżowych I stopnia w woj. śląskim
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 12-12-2024
Szanowny Panie Pośle,
w nawiązaniu do pisma z 13 listopada 2024 r. Nr DKZ-WKD.055.2.2024.DI przekazuję informację o wynikach rekrutacji do branżowych szkół II stopnia na rok szkolny 2024/2025, opracowaną na podstawie danych przekazanych przez kuratorów oświaty.
Na rok szkolny 2024/2025 do klas pierwszych branżowych szkół II stopnia zgłosiło się ogółem w kraju 9 136 kandydatów na kształcenie w 33 zawodach, spośród 62 zawodów zakwalifikowanych do nauczania w tym typie szkoły zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa branżowego[1]. Przyjęto 8 317 osób, tj. 91%, zaś 819 kandydatów (9%) nie zostało
przyjętych z różnych względów, w szczególności z powodu:
Szczegółowe dane o rekrutacji w podziale na województwa i zawody zawiera załącznik do niniejszego pisma. Uwzględniono także informację o liczbie kandydatów będących absolwentami branżowej szkoły I stopnia na podbudowie ośmioletniej szkoły podstawowej oraz na podbudowie gimnazjum.
W świetle danych przekazanych przez kuratorów oświaty nie znajduje potwierdzenia formułowana niekiedy teza, że barierą ograniczającą możliwość uruchomienia kształcenia w branżowej szkole II stopnia jest 20-osobowy limit słuchaczy kwalifikacyjnego kursu zawodowego, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych[2].
Powołany przepis stanowi, że liczba słuchaczy uczestniczących w kwalifikacyjnym kursie zawodowym prowadzonym przez publiczne szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, centra kształcenia ustawicznego lub publiczne centra kształcenia zawodowego wynosi co najmniej 20. Za zgodą organu prowadzącego liczba słuchaczy może być mniejsza niż 20. Tak więc ww. minimalna liczba słuchaczy nie dotyczy oddziału branżowej szkoły II stopnia, lecz kwalifikacyjnego kursu zawodowego, przy czym odnosi się wyłącznie do organizatorów kwalifikacyjnych kursów zawodowych, będących publicznymi szkołami prowadzącymi kształcenie zawodowe, publicznymi placówkami kształcenia ustawicznego[3] i publicznymi centrami kształcenia zawodowego. Regulacja ma ścisły związek z art. 11 ust. 2 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[4] (dalej: ustawa Prawo oświatowe), który stanowi, iż zadaniem oświatowym powiatu jest także zapewnienie warunków prowadzenia kwalifikacyjnych kursów zawodowych (KKZ) w szkołach i placówkach prowadzonych przez powiat.
Przepis określający minimalną liczbę słuchaczy KKZ ma zatem de facto charakter gwarancji finansowych: skoro ustawodawca nałożył na jednostkę samorządu terytorialnego (powiat) obowiązkowe zadanie oświatowe (zapewnienie warunków prowadzenia KKZ), to niezbędne jest równoczesne określenie poziomu dofinansowania należnego z tego tytułu samorządowi z budżetu centralnego. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku zadania dotyczącego zapewnienia kształcenia w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego: limity odnoszące się do liczby uczniów w oddziałach szkolnych oraz zasady podziału na grupy określają odpowiednio przepisy wydane na podstawie art. 111 lub art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe[5].
W tym kontekście należy przypomnieć, że kwalifikacyjny kurs zawodowy jest szczególnym rodzajem formy pozaszkolnej, ustanowionym na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw[6]: od 1 września 2012 r. w systemie oświaty osoby dorosłe mogą zdobywać kwalifikacje zawodowe w zawodach wskazanych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego[7] poprzez kształcenie w formach pozaszkolnych[8], właśnie na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, które zastąpiły szkoły zawodowe dla dorosłych (zasadnicze szkoły zawodowe, technika, technika uzupełniające). Tak więc od ponad dekady w systemie kształcenia osób dorosłych w obszarze oświaty obowiązuje generalna zasada, że kształcenie w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego odbywa się w formach pozaszkolnych, tj. na kwalifikacyjnych kursach zawodowych. Ustawodawca nie uchylił tej zasady w związku z powołaniem z dniem 1 września 2020 r. branżowej szkoły II stopnia na mocy art. 173 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe[9]. Wręcz przeciwnie – w art. 109 ust. 2a ustawy Prawo oświatowe rozstrzygnięto jednoznacznie, że w branżowej szkole II stopnia obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie, w tym praktyczna nauka zawodu, są prowadzone w ramach kwalifikacyjnego kursu zawodowego.
Z danych dotyczących rekrutacji do branżowej szkoły II stopnia na rok szkolny 2024/2025 wynika, że w wielu przypadkach uruchomiono kształcenie nawet dla kilku kandydatów. Pozwalają na to stosowne regulacje umożliwiające szkołom elastyczne reagowanie w przypadku zaistnienia takich sytuacji. Obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnego mogą być realizowane w oddziale, grupie oddziałowej i grupie międzyoddziałowej[10], a zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie – także w innych jednostkach organizacyjnych uprawnionych do prowadzenia kwalifikacyjnych kursów zawodowych oraz przez pracowników tych jednostek, na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a daną jednostką. W kwalifikacyjnych kursach zawodowych dla słuchaczy branżowej szkoły II stopnia mogą uczestniczyć także osoby niebędące słuchaczami danej szkoły[11].
Tak więc w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie istnieje problem braku możliwości kontynuowania nauki w wybranym kierunku przez absolwentów branżowych szkół I stopnia.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 611, z późn. zm.).
[2] Dz. U. poz. 2175.
[3] Tzw. cku - centra kształcenia ustawicznego.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.
[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz. U. z 2023 r. poz. 2736); Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. poz. 781).
[6] Dz. U. Nr 205, poz. 1206, z późn. zm.
[7] Poprzednio: w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.
[8] Jedyny wyjątek stanowi szkoła policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie lub średnie branżowe.
[9] Dz. U. z 2017 r. poz. 60, z późn. zm.
[10] § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. poz. 781).
[11] § 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz .U. z 2023 r. poz. 2736).