Odpowiedź na interpelację nr 5675

w sprawie realizacji "100 konkretów na 100 dni"

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 02-12-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 5675 Pana Posła Andrzeja Kosztowniaka i grupy Posłów^[1] w sprawie realizacji „100 konkretów na 100 dni” – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, a następnie przekazaną^[2] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi w zakresie pytania nr 16, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Kwestia zmiany sposobu funkcjonowania Funduszu Kościelnego została powierzona Międzyresortowemu Zespołowi do spraw Funduszu Kościelnego^[3]– na mocy zarządzenia nr 5 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do Spraw Funduszu Kościelnego^[4].

Funkcję przewodniczącego Zespołu pełni Pan Władysław Kosiniak-Kamysz – Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej. Jak stanowi §2 zarządzenia, do zadań Zespołu należy, między innymi, przeprowadzanie analiz oraz wypracowanie koncepcji zmiany funkcjonowania Funduszu Kościelnego. Stosownie do §11 zarządzenia, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zapewnia obsługę merytoryczną, organizacyjno-prawną, techniczną i kancelaryjno-biurową Zespołu.

Zgodnie z posiadanymi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) informacjami, Zespół odbył dotychczas dwa posiedzenia.

Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się 9 lutego 2024 r. Następnie, pismem z 22 kwietnia 2024 r., Pani Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w nawiązaniu do dyskusji prowadzonej w toku wspomnianego posiedzenia, przedstawiła członkom Zespołu „Model likwidacji Funduszu Kościelnego”.

Pismem z 28 maja 2024 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz – Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej, wystąpił z kolei do pozostałych członków Zespołu „w celu wypracowania całościowych rozwiązań (…) o przesłanie własnych propozycji dotyczących funkcjonowania Funduszu Kościelnego w terminie do dnia 10.06 br. Propozycje powyższe będą przedmiotem kolejnego posiedzenia Zespołu.” W MSWiA opracowano projekt ww. propozycji.

W dniu 16 sierpnia 2024 r. Zespół odbył drugie posiedzenie, podczas którego zostały przedstawione propozycje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) oraz MSWiA. Wobec znacznego skomplikowania materii, Zespół zdecydował się na powołanie Zespołu problemowego w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego. Zadaniem Zespołu problemowego jest dopracowanie szczegółów proponowanych rozwiązań.

Pracownicy MSWiA brali udział w pracach Zespołu problemowego. Posiedzenia Zespołu problemowego odbyły się 23 i 30 sierpnia oraz 6 i 13 września 2024 r.

Podczas ww. posiedzeń zostały omówione:

propozycja likwidacji Funduszu Kościelnego przygotowana w MRPiPS, polegająca na finansowaniu kościołów i związków wyznaniowych z odpisu podatkowego uzupełnionego dotacją budżetową,
propozycja przygotowana w MSWiA w oparciu o prace realizowane w 2012 r. w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji, dotyczące likwidacji Funduszu Kościelnego i zastąpienia go dobrowolnym odpisem podatkowym,
propozycja reformy Funduszu Kościelnego, polegająca na przesunięciu środków finansowych i zadań odpowiednio do: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w zakresie zarządzania ubezpieczeniami społecznymi duchownych), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (w zakresie remontu i konserwacji zabytków sakralnych) oraz do resortów zgodnie z właściwością, w odniesieniu do pozostałych funkcji Funduszu (wykonywanie działalności charytatywno-opiekuńczej),
propozycja wzorowana na włoskim systemie finansowania związków wyznaniowych Otto per mille, jako kolejny wariant do rozważenia przy planowanej reformie Funduszu Kościelnego,
propozycja oparta na niemieckim podatku kościelnym.

Ostatecznie, na spotkaniu 13 września 2024 r., Zespół problemowy ustalił, że zarekomenduje Zespołowi do spraw Funduszu Kościelnego cztery propozycje:

model zaproponowany przez MRPiPS, polegający na finansowaniu kościołów i związków wyznaniowych z odpisu podatkowego uzupełnionego dotacją budżetową,
model zaproponowany przez MSWiA, oparty na wynikach prac realizowanych w 2012 r. i 2013 r.,
model likwidacji Funduszu i przesunięcie środków do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (na ubezpieczenia osób duchownych), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (w zakresie utrzymywania i odbudowy kościołów i miejsc kultu jako zabytków sakralnych) oraz do innych resortów, zgodnie z właściwością, w odniesieniu do pozostałych funkcji Funduszu (udzielanie duchownym pomocy materialnej i lekarskiej czy prowadzenie działalności charytatywno-opiekuńczej),
model oparty o rozwiązanie włoskie Otto per mille.

W dniu 28 października 2024 r. członkom Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego zostały przedstawione propozycje zarekomendowane przez Zespół problemowy.

Zagadnienia dotyczące funkcjonowania Funduszu Kościelnego były także przedmiotem rozmów Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Konferencji Episkopatu Polski podczas posiedzenia 16 października 2024 r. Jak wynika z komunikatu z posiedzenia, „strona rządowa przedstawiła swoje propozycje zastąpienia Funduszu Kościelnego innymi rozwiązaniami. Strona kościelna zapewniła o woli przedyskutowania tych propozycji przez Konferencję Episkopatu Polski i woli dialogu w tej sprawie”. Wspomniane posiedzenie rozpoczęło rozmowy z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w sprawie uzgodnienia wspólnego stanowiska odnośnie do proponowanych treści normatywnych.

Uprzejmie informuję, że funkcjonowanie Funduszu Kościelnego było również omawiane podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Polskiej Rady Ekumenicznej 18 listopada 2024 r. Podczas wskazanego spotkania strona rządowa przedstawiła swoje propozycje zastąpienia Funduszu Kościelnego innymi rozwiązaniami. Strona kościelna zapewniła z kolei o woli dialogu w przedmiotowej sprawie.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Pana Posła Jana Michała Dziedziczaka, Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego, Pana Posła Waldemara Andzela, Pani Poseł Moniki Pawłowskiej oraz Pana Posła Michała Kowalskiego.

^[2] Pismem z 8 listopada 2024 r. Pana Karola Grzybowskiego – Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4610.1227.2024.

^[3] Dalej także jako „Zespół”.

^[4] M.P. poz. 17, dalej – zarządzenie.