Interpelacja nr 5767

do ministra nauki

w sprawie żaglowca naukowo-badawczego "Oceania"

Zgłaszający: Michał Gramatyka, Izabela Bodnar, Elżbieta Burkiewicz, Żaneta Cwalina-Śliwowska, Piotr Górnikiewicz, Bożenna Hołownia, Rafał Komarewicz, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Norbert Pietrykowski, Bartosz Romowicz, Marcin Skonieczka, Ewa Szymanowska

Data wpływu: 24-10-2024

S/y Oceania od 1985 roku prowadzi badania morskie w systemie międzynarodowym. Szczególnie ważne są te, prowadzone w rejonach polarnych. Ewentualny brak jedynego w systemie międzynarodowym statku badawczego o napędzie żaglowym będzie dużą stratą dla jakości badań środowiska. Może również obniżyć znaczenie Polski w europejskim środowisku naukowym.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na czym polegało „wstrzymanie finansowania” statku badawczego s/y Oceania, o którym poinformował na swoich oficjalnych profilach Instytut Oceanologii PAN? Według zapewnień ministra nauki nie doszło do wydania takiej decyzji, natomiast sam Instytut Oceanologii PAN w swoim oświadczeniu z dn. 19 października zdaje się być pewnym, iż została ona podjęta. Proszę o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji oraz sprzeczności występujących pomiędzy wypowiedziami pracowników Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a oświadczeniem instytutu.
2. W wypowiedziach pracowników MNiSW wspomina się o „zespołach naukowców” oceniających projekty. Kto podjął formalną decyzję zinterpretowaną przez pracowników IO PAN jako „wstrzymanie finansowania”? Docelowo, w ramach jakiego projektu miało być realizowane finansowanie statku badawczego Oceania? Z których zasobów środków zarządzanych lub współzarządzanych przez ministerstwo będzie ono udzielone?
3. Czy wniosek o zapewnienie finansowania jedynej jednostki pływającej zdolnej do prowadzenia działań badawczych poza Bałtykiem był opiniowany wśród innych wniosków, równie newralgicznych dla polskiej nauki? Proszę o podanie przykładów wniosków, które otrzymały finansowanie, złożonych równolegle i opiniowanych w ramach tej samej procedury.
4. Obawiam się sytuacji, w której pozbawienie jednego z instytutów możliwości utrzymania jego aparatury mogłoby w całości zahamować całą dziedzinę badań, a w konsekwencji doprowadzić również do zakończenia międzynarodowych współprac i utraty grantów przez rzeczony instytut. Jakimi kryteriami ministerstwo oraz podległe mu zespoły kierują się w trakcie weryfikacji oraz opiniowania tego rodzaju wniosków? Czy waga utrzymania konkretnej, jedynej w swoim rodzaju aparatury naukowo-badawczej niezbędnej dla dalszego rozwoju całej gałęzi polskiej nauki jest brana pod uwagę i znajduje swoje odzwierciedlenie w procesie udzielenia wsparcia finansowego jednostkom badawczym i instytutom?
5. Powinniśmy uniknąć konieczności przerwania ciągłości badań i zagwarantować stałe funkcjonowanie jednostki tego rodzaju w służbie polskiej nauce. Bliźniaczym przykładem jest tutaj katamaran - RV Oceanograf (MS Oceanograf), zbudowany w 2016 r. w Stoczni Nauta w Gdyni. Zastąpił on powstały w 1977 roku kuter hydrograficzny Oceanograf 2, który służył Instytutowi Oceanografii przeszło 30 lat. Inwestycja ta zapewniła nie tylko ciągłość badań, ale utworzyła nowe możliwości w zakresie badań batymetrycznych, biologicznych, chemicznych, fizycznych, geologicznych, magnetyczno-sejsmoakustycznych środowiska Morza Bałtyckiego. Proszę o przedstawienie planów ministerstwa oraz podległych mu jednostek wobec statku badawczego Oceania, a także pozostałej infrastruktury badawczej wykorzystywanej przez instytuty w dziedzinie oceanografii oraz naukach pokrewnych. Wiadomym jest, iż jednostka Oceania służy polskim naukowcom od przeszło 35 lat i w przyszłości, potencjalnie w ciągu kilku następnych lat, konieczny będzie zakup, a także dostosowanie nowej jednostki pływającej. Czy miały miejsce rozmowy, negocjacje lub konsultacje z Instytutem Oceanografii PAN w sprawie zakupu nowej jednostki mającej zastąpić statek Oceania?
6. Jakie plany wobec statku Oceania zaproponowałoby ministerstwo w przypadku wyłączenia go z użycia przez Instytut Oceanografii? Czy ministerstwo zdaje sobie sprawę z wagi utrzymania ciągłości rozwoju i kontynuacji badań oceanograficznych oraz badań w dziedzinach pokrewnych, również ze względu na trwające współprace międzynarodowe? Jeżeli tak, w jaki sposób ministerstwo oraz podmioty podległe oraz współpracujące planują dokonać rozwoju floty polskich statków badawczych?