w sprawie środków higieny osobistej w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 25-11-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Agnieszki Hanajczyk, Posłanki na Sejm RP w sprawie środków higieny osobistej w szkołach.
Szanowna Pani Posłanko,
13 czerwca 2024 r. Minister Edukacji podpisała nowelizację rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach[1], która podkreśliła dotychczasowy obowiązek zapewnienia środków higieny osobistej. Jednocześnie wprowadziła otwarty katalog tych środków wymieniając trzy podstawowe jak mydło do rąk, ręczniki papierowe lub suszarki do rąk oraz papier toaletowy.
W § 8 ww. rozporządzenia wyliczono elementy składowe zakresu definicji „w pomieszczeniach sanitarnohigienicznych zapewnia się ciepłą i zimną bieżącą wodę oraz środki higieny osobistej”, a ponieważ nie objęła ona całego zakresu definiowanego pojęcia, objaśniono znaczenie danego określenia, w tym przypadku „środki higieny osobistej” przez przykładowe wyliczenie jego zakresu, wyraźnie wskazując przykładowy charakter wyliczenia przez posłużenie się zwrotem: „w szczególności”.
Zatem wprowadzona regulacja prawna mimo wskazania na konkretne produkty, nie zamyka możliwości zabezpieczania, przez dyrektorów szkół i placówek oraz ich sfinansowania przez organy prowadzące szkoły i placówki, innych koniecznych środków higieny osobistej, np. produktów higieny menstruacyjnej.
Dyrektor szkoły i organ prowadzący w myśl art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[2] odpowiadają za zapewnienie warunków działania szkół, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz mogą finansować, inne konieczne środki higieny osobistej, w tym m.in. podpaski czy tampony dla uczennic.
Drugim krokiem zmian w zakresie higieny w szkole jest ustanowienie programu Ministra Edukacji „Doposażenie szkół w środki higieny menstruacyjnej” w roku szkolnym 2024/2025[3].
Celem głównym programu jest poprawa opieki w szkołach w zakresie zdrowia menstruacyjnego oraz zidentyfikowanie skali ubóstwa menstruacyjnego. Łączny budżet na realizację programu wynosi 4 400 000 zł, z czego w 2024 r. zaplanowano 1 900 000 zł, a w 2025 r. – 2 500 000 zł.
Do udziału w programie były uprawnione podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe, tj. organizacje pozarządowe, w tym organizacje harcerskie, których celem statutowym jest działalność wychowawcza albo rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innowacyjnej szkoły.
Program zakłada doposażenie minimum 500 publicznych i niepublicznych szkół i placówek w środki higieny menstruacyjnej, realizację działań informacyjno-edukacyjnych, przeprowadzenie pilotażu zapotrzebowania na środki higieny menstruacyjnej oraz przygotowanie raportu z pilotażu wraz z rekomendacjami do wdrożenia programu w systemie oświaty.
Podczas naboru wpłynęło 25 wniosków. Minister Edukacji wyłonił 2 organizacje pozarządowe, które zrealizują zadanie w szkołach i placówkach. Organizacje zadeklarowały udział w programie 1100 szkół i placówek.
Podsumowanie programu powinno wskazać rekomendacje do dalszych działań o charakterze systemowym. Program powinien zachęcić organy prowadzące szkoły i placówki do systematycznego zapewniania uczennicom w swoich szkołach i placówkach dostępu do środków higieny menstruacyjnej.
Jednocześnie Minister Edukacji planuje od września 2025 r. w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych nauczanie nowego przedmiotu – edukacji zdrowotnej. Edukacja zdrowotna będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień oraz edukacji seksualnej - będzie to przedmiot, który zdrowie człowieka traktuje w sposób kompleksowy. Rzetelna edukacja dotycząca cyklu menstruacyjnego i zabezpieczenie potrzeb z niej wynikających pozwoli niwelować stygmatyzację towarzyszącą miesiączce.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604 i z 2024 r. poz. 933).
[2] Dz. U. z 2024 r., poz. 737, z późn. zm.
[3] Komunikat Ministra Edukacji z dnia 22 sierpnia 2024 r. o ustanowieniu programu pod nazwą „Doposażenie szkół w środki higieny menstruacyjnej” w roku szkolnym 2024/2025.