Odpowiedź na interpelację nr 5999

w sprawie działań Policji w zakresie zwalczania przestępczości narkotykowej

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 20-12-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 5999 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie działań Policji w zakresie zwalczania przestępczości narkotykowej, na podstawie danych przekazanych przez Komendę Główną Policji, uprzejmie przedstawiam co następuje.

Na wstępie pragnę podkreślić, że jednym z „Priorytetów i zadań priorytetowych Komendanta Głównego Policji na lata 2021-2025” jest zadanie pn. „Utrzymanie wysokiej skuteczności zwalczania przestępczości narkotykowej”. Powyższe jest szczególnie istotne z uwagi na fakt, że Polska jest krajem tranzytowym, na terytorium którego są produkowane niektóre narkotyki syntetyczne. Wskazana sytuacja wymaga zatem podejmowania zdecydowanych działań, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, aby zminimalizować przestępczość narkotykową.

Przeciwdziałając zorganizowanej przestępczości narkotykowej, która stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa publicznego, Policja koncentruje podejmowane działania na zwalczaniu produkcji, przemytu oraz obrotu narkotykami, w szczególności w obszarze syntetycznych substancji psychoaktywnych oraz nowych substancji psychoaktywnych. Ponadto, formacja ta koncentruje się na wykrywaniu i likwidacji nielegalnych laboratoriów produkujących narkotyki oraz na konfiskacie znacznych ilości narkotyków, przeznaczonych na rynek krajowy i zagraniczny.

Należy podkreślić, że kluczową rolę w ww. działaniach odgrywa współpraca międzynarodowa, m.in. w ramach europejskiego programu EMPACT^[1], w którym Polska pełni rolę lidera platformy dotyczącej narkotyków syntetycznych. Priorytetowo jest również traktowane przeciwdziałanie nowym formom dystrybucji narkotyków, takim jak sprzedaż poprzez dark web, wykorzystanie kryptokomunikatorów, zapobieganie rozwojowi przestępczości narkotykowej poprzez systematyczne śledzenie nowych trendów na rynku narkotykowym i szybkie reagowanie na zmieniające się zagrożenia.

Istotnym elementem zwalczania przestępczości narkotykowej jest pozyskanie infrastruktury i środków potrzebnych do prowadzenia skutecznych działań antynarkotykowych, w tym dostępu do odpowiedniego wyposażenia technicznego oraz nowoczesnych narzędzi analitycznych. Działania Policji obejmują również wzmożoną współpracę z prokuraturą i służbami granicznymi, co pozwala na kompleksowe podejście do zwalczania przestępczości w omawianym zakresie.

Skuteczność zwalczania przestępczości narkotykowej jest oceniana w oparciu o ilość zabezpieczanych przez Policję substancji kontrolowanych. W ubiegłych latach, na terenie kraju, Policja zabezpieczyła środki odurzające, substancje psychotropowe i nowe substancje psychoaktywne w następujących ilościach:

w 2021 r. – 12 019,2 kg;
w 2022 r. – 15 880,8 kg;
w 2023 r. – 21 668,6 kg;
w okresie od stycznia do października 2024 r. – 28 590,5 kg.

Eliminacja narkotyków jest powiązana również ze skutecznością ścigania osób zaangażowanych w nielegalną produkcję narkotyków syntetycznych. W 2024 r. zlikwidowano łącznie 80 miejsc ww. produkcji (z czego 64 na terenie Polski).

Odnosząc się do kwestii środków przeznaczanych na realizację działań w zakresie zwalczania przestępczości narkotykowej, należy zauważyć, że brak jest możliwości wyszczególnienia środków finansowych, przeznaczanych wyłącznie na omawiane działania. Wskazać jednak trzeba, że w celu skutecznej realizacji działań antynarkotykowych w 2024 r., Policja otrzymała wsparcie finansowe oraz logistyczne z budżetu krajowego, jak również z funduszy unijnych. Kluczowym źródłem finansowania działań Policji w zakresie zwalczania przestępczości narkotykowej jest europejski instrument EMPACT, który wspiera realizację operacji międzynarodowych i umożliwia finansowanie przedsięwzięć operacyjnych oraz szkoleń dla funkcjonariuszy. Przedmiotowe środki finansowe pozwalają także na zakup nowoczesnego sprzętu laboratoryjnego, który jest niezbędny do identyfikacji substancji narkotykowych i prekursorów wykorzystywanych do produkcji narkotyków syntetycznych. Natomiast wsparcie logistyczne obejmuje dostęp do zaawansowanych narzędzi informatycznych i analitycznych, które umożliwiają bardziej skuteczne śledzenie przepływów narkotyków oraz identyfikację szlaków przemytniczych. Dodatkowo, część środków jest przeznaczana na współpracę z partnerami zagranicznymi, co obejmuje wspólne operacje, wymianę informacji oraz szkolenia.

W omawianym zakresie Policja korzysta również ze wsparcia Krajowej Administracji Skarbowej oraz Straży Granicznej, które wspólnie uczestniczą w operacjach, mających na celu zatrzymanie przemytu narkotyków na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej. Środki finansowe i logistyczne są przeznaczane na intensyfikację działań w zakresie likwidacji nielegalnych laboratoriów oraz konfiskaty narkotyków, co pozwala na skuteczniejsze zapobieganie ich dystrybucji na rynku krajowym i międzynarodowym. Ponadto, jest rozwijana krajowa baza danych oraz systemy analityczne, które umożliwiają lepszą identyfikację podejrzanych i monitorowanie aktywności przestępczej. W ramach współpracy międzynarodowej, Policja korzysta z zasobów organizacji takich jak EUROPOL^[2] i CEPOL^[3], które zapewniają wsparcie techniczne oraz finansowe na potrzeby wspólnych szkoleń i operacji.

Na realizację działań o charakterze antynarkotykowym, w ramach zakupów centralnych, Komenda Główna Policji planuje zakupić przenośne elektroniczne analizatory do wstępnego wykrywania w ślinie osób badanych środków działających podobnie do alkoholu, substancje kontrolowane niezbędne do wykonywania opinii z zakresu badań chemicznych czy też testy narkotykowe do wykrywania fentanylu.

W celu wzmocnienia efektywności w walce z przestępczością narkotykową są podejmowane inicjatywy w wielu obszarach dotyczących zarówno zapewnienia skutecznych narzędzi i środków prawnych, jak też działań organizacyjnych i szkoleniowych. Do najważniejszych należy zaliczyć:

stałe uczestnictwo przedstawiciela Policji w pracach Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych (dalej: Zespół), który jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra Zdrowia. Uchwały podejmowane przez Zespół zmierzają do objęcia kontrolą przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii^[4] nowych, identyfikowanych na bieżąco substancji działających na ośrodkowy układ nerwowy. W 2024 r. Zespół podjął dwie uchwały rekomendujące Ministrowi Zdrowia umieszczenie w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych^[5] dwóch substancji, tj. MDMB-5Br-INACA i gidazepamu;
w porozumieniu z Głównym Inspektorem Farmaceutycznym i Głównym Inspektorem Sanitarnym, zgłoszono wniosek do Komisji Europejskiej o objęcie kontrolą, na poziomie europejskim, dziewięciu kluczowych (niekontrolowanych na chwilę obecną przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) substancji chemicznych wykorzystywanych do nielegalnej produkcji pochodnych katynonu. Wskazane działanie ma na celu zwalczanie nielegalnej produkcji narkotyków poprzez ograniczenie dostępności i kontrolę obrotu niezbędnymi do tej produkcji substancjami za pomocą ujęcia ich w załącznikach do rozporządzenia (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych^[6] oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 111/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. określającego zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi^[7];
Komenda Główna Policji, w porozumieniu z Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji, realizuje projekt pn. Zwalczanie przestępczości narkotykowej poprzez zwiększenie efektywności działań Policji w zakresie ujawniania i likwidacji nielegalnych laboratoriów narkotykowych, finansowany ze środków Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego na lata 2021-2027. Projekt, w ramach którego przeszkolonych zostanie łącznie 280 funkcjonariuszy, będzie realizowany w latach 2025-2027, a jego celem jest wzmocnienie potencjału Policji w zakresie ujawniania i likwidacji nielegalnych laboratoriów narkotykowych;
kontynuację i wzmacnianie współpracy międzynarodowej.

Kolejnym krokiem w celu wzmocnienia efektywności w zakresie zwalczania przestępczości narkotykowej jest zwiększenie liczby specjalistycznych szkoleń dla funkcjonariuszy, które mają na celu przygotowanie ich do pracy z nowymi metodami wykrywania i identyfikacji narkotyków. W ramach EMPACT, Polska prowadzi szkolenia z zakresu likwidacji nielegalnych laboratoriów narkotykowych, które są realizowane we współpracy z CEPOL i wspierane przez fundusze pozyskane z budżetu Unii Europejskiej. Ważnym elementem jest również rozwój systemów wspomagających wymianę informacji z partnerami zagranicznymi, co pozwoli na szybsze reagowanie na transgraniczne zagrożenia związane z handlem narkotykami. Ponadto, Policja intensyfikuje działania prewencyjne w kraju, obejmujące kampanie edukacyjne, mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych z narkotykami syntetycznymi.

Policja dysponuje szeregiem narzędzi, w ramach których prowadzi współpracę z innymi instytucjami umożliwiającymi skuteczne zwalczanie przestępczości, w tym przemytu narkotyków. Wśród porozumień, których celem jest zwalczanie przestępczości należy wskazać m.in.:

porozumienie z dnia 17 czerwca 2004 r. Komendanta Głównego Policji i Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie współdziałania Policji i Straży Granicznej, którego celem jest m.in. zwalczanie i zapobieganie przestępczości oraz doskonalenie metodyki wykonywania zadań i czynności służbowych. Współdziałanie odbywa się w takich obszarach jak: wymiana informacji, koordynacja działań (w tym wymierzonych w zorganizowane grupy i siatki przestępcze), wzajemne udzielanie wsparcia technicznego;
porozumienie z dnia 20 marca 2019 r. Komendanta Głównego Policji i Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w sprawie zapewnienia udziału KAS we współpracy prowadzonej w ramach EUROPOL;
porozumienie z dnia 26 listopada 2018 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Sanitarnym, Komendantem Głównym Policji, Szefem Krajowej Administracji Skarbowej, Prokuratorem Krajowym, Komendantem Głównym Straży Granicznej i Głównym Inspektorem Farmaceutycznym o współpracy w celu sprawnego i skutecznego wykonywania zadań w zakresie przeciwdziałania wprowadzaniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Współpraca obejmuje m.in. wczesne rozpoznawanie i ostrzeganie o zagrożeniach, wzajemne przekazywanie przez strony informacji niezbędnych dla realizacji ich ustawowych zadań, a także monitorowanie i wymianę informacji o stronach internetowych za pośrednictwem których są oferowane do sprzedaży środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne;
porozumienie z dnia 9 stycznia 2019 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Farmaceutycznym oraz Komendantem Głównym Policji o współpracy w zakresie naruszeń prawa związanych z wytwarzaniem, importem i obrotem produktami leczniczymi, substancjami czynnymi, oraz sfałszowanymi produktami leczniczymi, w ramach którego Policja monitoruje obszar związany z przestępczością farmaceutyczną w kontekście bezpośredniej działalności zorganizowanych grup przestępczych oraz wykonuje czynności o charakterze operacyjno-rozpoznawczym, ukierunkowane przede wszystkim na rozpoznanie i rozpracowanie struktury zorganizowanych grup przestępczych, identyfikowanie miejsc nielegalnej produkcji, ustalanie kierunków i kanałów dystrybucji;
porozumienie z dnia 21 czerwca 2017 r. Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej i Komendanta Głównego Policji o współdziałaniu Żandarmerii Wojskowej i Policji dotyczące współdziałania i wymiany informacji w zakresie czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych (w tym tworzenie wspólnych grup śledczych).

Niezależnie od zawartych porozumień, Policja współpracuje także z podmiotami prywatnymi, takimi jak operatorzy pocztowi, firmy kurierskie czy giełdy kryptowalutowe. Ponadto, w ramach EMPACT, Policja koordynuje działania związane z narkotykami syntetycznymi, co obejmuje m.in. współpracę z agencjami takimi jak Frontex, które wspierają operacje na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Europejska Multidyscyplinarna Platforma Przeciwko Zagrożeniom Kryminalnym.

^[2] Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania.

^[3] Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania.

^[4] Dz. U. z 2023 r. poz. 1939, z późn. zm.

^[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1139.

^[6] Dz. Urz. UE L 47 z 18.02.2004, s. 1.

^[7] Dz. Urz. UE L 22 z 26.01.2005, s. 1.