do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 04-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z przyjęciem 15 października br. przez Radę Ministrów dokumentu „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030“ zwracam się do Pana z apelem o zwołanie okrągłego stołu z udziałem organizacji społecznych działających na rzecz ochrony praw człowieka. Uważam, że taki dialog jest niezbędny, aby zagwarantować, że polityka migracyjna będzie opracowana w sposób respektujący zasady demokratyczne, ochronę praw człowieka oraz interesy społeczne, uwzględniający potrzeby i perspektywy wszystkich stron zaangażowanych w ten proces.
Brak konsultacji społecznych
Dokument ten nie był na żadnym etapie konsultowany z organizacjami społecznymi, które od lat zajmują się wsparciem migrantów, uchodźców oraz cudzoziemców, a także od dłuższego czasu apelowały o konieczność przygotowania zintegrowanej strategii migracyjno-integracyjnej. Organizacje te, dysponujące bogatym doświadczeniem, wynikającym z wieloletniej pracy na rzecz osób uchodźczych, wielokrotnie oferowały konkretne i sprawdzone rozwiązania, które mogłyby istotnie przyczynić się do stworzenia skutecznej i sprawiedliwej polityki migracyjnej. Uważam, że pominięcie konsultacji społecznych w procesie opracowywania tego dokumentu stanowi naruszenie fundamentalnych zasad transparentności, partycypacji społecznej oraz demokratycznego stanowienia prawa.
Ograniczenia prawa do azylu
W odniesieniu do treści dokumentu wyrażam stanowczy sprzeciw wobec zapowiedzianych ograniczeń prawa do azylu. Prawo do azylu jest nieodzownym elementem systemu ochrony praw człowieka, a jego ograniczenie prowadzi do naruszeń fundamentalnych praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Ograniczenie to pozostaje w sprzeczności zarówno z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, jak i z umowami międzynarodowymi, których Polska jest zobowiązana przestrzegać, takimi jak: Konwencja genewska, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz Konwencja o prawach dziecka. Warto podkreślić, że Polska jako sygnatariusz tych umów międzynarodowych przyjęła na siebie zobowiązanie do przestrzegania międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka, a działania zmierzające do ograniczenia prawa do azylu nie tylko osłabiają międzynarodowy wizerunek Polski, lecz także podważają fundamenty naszej wspólnej odpowiedzialności za ochronę osób najbardziej narażonych na prześladowania i przemoc.
Potrzeba rzeczywistej integracji społecznej
Pragnę również zwrócić uwagę na błędne podejście do kwestii integracji i spójności społecznej, jakie zostało zaprezentowane w projekcie. Koncepcja integracji, którą promuje ten dokument, przypomina raczej asymilację niż faktyczną integrację społeczną. Integracja powinna polegać na tworzeniu przestrzeni umożliwiającej wszystkim obywatelom, niezależnie od ich pochodzenia, równe uczestnictwo w życiu społecznym oraz korzystanie z praw i wolności w atmosferze wzajemnego szacunku. Dostosowywanie się nowo przybyłych do obyczajowości i kultury kraju przyjmującego powinno odbywać się w sposób naturalny, z jednoczesnym poszanowaniem ich tożsamości, a nie poprzez narzucanie jednoznacznie asymilacyjnych wzorców. Wskazywanie w dokumencie na protesty z imigranckich przedmieść europejskich miast, jako argumentu przeciwko integracji, jest błędnym i uproszczonym ujęciem problematyki. Zjawiska te mają swoje źródło przede wszystkim w długotrwałym wykluczeniu społecznym, dyskryminacji, a także w braku perspektyw i systemowej marginalizacji, a nie w niechęci migrantów do integracji.
Apel o zmianę języka debaty publicznej
W kontekście obecnej debaty publicznej apeluję również o zmianę języka używanego w dyskusji na temat polityki migracyjnej. Towarzysząca obecnie debacie retoryka antymigracyjna może stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i godności osób nowo przybyłych. Język ten nie tylko wzmacnia podziały społeczne, ale także prowadzi do stygmatyzacji i przemocy wobec migrantów oraz osób, które udzielają im pomocy. Międzynarodowe organizacje pozarządowe nie powinny być określane przez członków partii uważającej się za obrońców praworządności jako „naiwni zwolennicy otwartych granic“. Są to instytucje świadome złożoności problemu migracji, rozumiejące zarówno zagrożenia, jak i potencjalne korzyści, jakie płyną z efektywnej polityki migracyjnej. Potrzeba nam dziś odpowiedzialnej, empatycznej debaty publicznej, która umożliwi zrozumienie złożonych mechanizmów stojących za migracją oraz uwzględni różnorodne perspektywy, tak aby budować społeczeństwo otwarte, solidarne i oparte na wzajemnym szacunku.
Wniosek o rewizję strategii migracyjnej
W związku z powyższym apeluję o pilną rewizję przyjętej strategii migracyjnej oraz o podjęcie szerokiego dialogu z kluczowymi interesariuszami, w tym z organizacjami społecznymi, samorządami oraz ekspertami z zakresu migracji i integracji. Polska ma potencjał, aby stworzyć politykę migracyjną, która będzie zarazem skuteczna w zarządzaniu migracją, jak i zgodna z wartościami humanitarnymi oraz standardami demokratycznego państwa prawa. Organizacje społeczne wyrażają gotowość do współtworzenia takiej strategii, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniem oraz ekspertyzą. Wierzymy, że tylko w dialogu możemy wypracować rozwiązania, które będą odpowiadać na wyzwania współczesności, a jednocześnie będą zgodne z fundamentalnymi zasadami poszanowania godności każdego człowieka.
Proszę zatem o odpowiedź na następujące pytania:
Czy rząd planuje zorganizować konsultacje społeczne dotyczące strategii migracyjnej? Jeśli tak, kiedy mogłyby się one odbyć? Czy są planowane konsultacje również z organizacjami międzynarodowymi, które mają szeroką wiedzę i doświadczenie w zakresie polityki migracyjnej?
Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby zapewnić poszanowanie praw człowieka, w tym prawa do azylu, w kontekście wdrażania nowej strategii migracyjnej? Czy są planowane specjalne szkolenia dla służb granicznych i administracji publicznej w celu zapewnienia przestrzegania praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową?
Czy istnieje możliwość uwzględnienia propozycji organizacji społecznych i samorządów w przyszłych dokumentach dotyczących polityki migracyjnej? W jaki sposób rząd zamierza zagwarantować, że głos społeczeństwa obywatelskiego będzie brany pod uwagę przy podejmowaniu kluczowych decyzji w tej dziedzinie?
Jakie konkretne kroki podejmie rząd, aby złagodzić retorykę antymigracyjną i promować język wspierający integrację i poszanowanie różnorodności? Czy są planowane kampanie edukacyjne lub informacyjne mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat problemów i wyzwań związanych z migracją oraz korzyści płynących z integracji migrantów?
Czy rząd przewiduje wprowadzenie konkretnych działań mających na celu wsparcie samorządów lokalnych w procesie integracji migrantów? Jakie środki finansowe i organizacyjne mogą zostać przeznaczone na ten cel, aby umożliwić skuteczną realizację polityki integracyjnej na poziomie lokalnym?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RPp