Interpelacja nr 6027

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie bonu terapeutycznego

Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak

Data wpływu: 05-11-2024

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją dotyczącą wprowadzenia programu bonu terapeutycznego w kontekście niedawno uchwalonej ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej. Ustawa ta przewiduje podniesienie renty socjalnej poprzez świadczenie uzupełniające do poziomu minimalnego wynagrodzenia dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, które są całkowicie niezdolne do pracy. Mimo pozytywnych zmian dla tej grupy, pojawiają się istotne wątpliwości co do konstytucyjności ustawy, ponieważ obejmuje ona zaledwie niewielki odsetek osób niepełnosprawnych - tylko około 15% osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, co stanowi 6% całej populacji osób z niepełnosprawnościami w Polsce.

W związku z powyższym, pragnę przedstawić propozycję wdrożenia programu bonu terapeutycznego, opracowanego przez Panią Dorotę Dutkiewicz, prezes Fundacji na Rzecz Osób Niepełnosprawnych „Tacy Sami”, będącą jednocześnie jego autorką oraz autorką bonu prozatrudnieniowego, o którym mowa będzie w interpelacji. Pani Dorota Dutkiewicz zgłosiła również nowy program systemu wsparcia osób z niepełnosprawnością oparty na trzech filarach. Program ten stanowiłby nowoczesny system wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, umożliwiając im samodzielny wybór formy pomocy, która najlepiej odpowiada ich indywidualnym potrzebom. Filary tej propozycji obejmują:

1. Rehabilitację społeczną:
   Bon terapeutyczny miałby objąć osoby korzystające z terapii w placówkach rehabilitacji społecznej prowadzonych przez podmioty ekonomii społecznej. Objęłoby to około 100 000 beneficjentów, wspierając istniejące placówki oraz umożliwiając tworzenie nowych. Obecnie jedynie 3% potrzeb w tym zakresie jest zaspokojonych, co uzasadnia pilną potrzebę wdrożenia nowych rozwiązań. Bon terapeutyczny pozwoliłby na zwiększenie dostępu do różnorodnych form wsparcia, przyczyniając się do poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnościami oraz ich integracji społecznej.
2. Rehabilitację zawodową:
   Wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w Polsce wynosi jedynie 22,5%, co jest jednym z najniższych w Europie. Obecne programy, takie jak SODiR, koncentrują się głównie na wsparciu pracodawców, co nie zawsze przekłada się na trwałe zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami. Dlatego w 2020 roku opracowano projekt bonu prozatrudnieniowego, którego celem było bezpośrednie wsparcie osób z niepełnosprawnościami w zakresie zwiększania ich konkurencyjności na rynku pracy oraz możliwości podnoszenia kwalifikacji. Chociaż projekt nie uzyskał akceptacji legislacyjnej, istnieje potrzeba zmian w systemie SODiR, które wspierałyby rozwój zawodowy osób z niepełnosprawnościami, zgodnie z artykułem 27 Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych ONZ, zobowiązującym do ochrony prawa do pracy tych osób.
3. Świadczenia finansowe:
   Świadczenia takie jak renta socjalna i inne formy wsparcia finansowego powinny być dostępne dla osób, które z różnych powodów nie mogą lub nie chcą korzystać z rehabilitacji społecznej lub zawodowej. Istotne jest, aby wysokość tych świadczeń pozwalała na prowadzenie godnego życia.

Na uwagę zasługuje również niski koszt realizacji programu bonu terapeutycznego, ponieważ wskaźnik nakładu na jednego beneficjenta tego programu jest blisko sześciokrotnie niższy niż wskaźnik nakładu na świadczenie uzupełniające wynikające z ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej z dnia 27 września 2024 roku. Taka efektywność finansowa sprawia, że bon terapeutyczny jest korzystnym rozwiązaniem zarówno dla budżetu państwa, jak i dla osób potrzebujących wsparcia.

Bon terapeutyczny, opracowany przez Fundację na Rzecz Osób Niepełnosprawnych „Tacy Sami” w 2020 roku, jest odpowiedzią na potrzeby osób z niepełnosprawnościami w kontekście kryzysów społecznych i gospodarczych. Program ten mógłby przyczynić się do podniesienia standardu placówek rehabilitacji społecznej, a także stworzenia nowych możliwości wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami.

1. Czy ministerstwo przewiduje wsparcie dla wprowadzenia programu bonu terapeutycznego jako odpowiedzi na ograniczoną dostępność do rehabilitacji społecznej dla osób z niepełnosprawnościami?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zmiany w programie SODiR, aby wsparcie było bezpośrednio ukierunkowane na rozwój zawodowy osób z niepełnosprawnościami, a nie wyłącznie na wsparcie pracodawców?
3. Jakie inne rozwiązania rozważa ministerstwo, aby zapewnić osobom z niepełnosprawnościami godne życie poprzez odpowiednie świadczenia finansowe, jeśli nie są one w stanie korzystać z rehabilitacji społecznej lub zawodowej?

W związku z powyższym, uprzejmie proszę o wsparcie legislacyjne dla programu bonu terapeutycznego oraz rozważenie działań, które mogłyby poprawić sytuację osób z niepełnosprawnościami w Polsce.