do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. śląskim z list partii politycznych
Zgłaszający: Adam Dziedzic
Data wpływu: 15-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z obecną sytuacją geopolityczną, a zwłaszcza z uwagi na toczący się konflikt zbrojny w Ukrainie społeczeństwo wymaga od polityków wdrożenia mechanizmów, które łączą różne grupy społeczne bez względu na sympatie polityczne. Polaryzacja społeczeństwa w Polsce i związana z nią coraz wyraźniejsza dwubiegunowość nie powinny dotyczyć funkcjonariuszy służb mundurowych.
Wobec tej szczególnej grupy wchodzącej w skład administracji państwowej w mojej ocenie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji powinno zaimplementować przepis zawarty w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, tj.: „Art. 139.1. Funkcjonariusz nie może być członkiem partii politycznych ani uczestniczyć w działaniu tych partii lub na ich rzecz”. Przepis ten zastosowany do pozostałych formacji służb mundurowych, podległych MSWiA, pozwoli na wyłączenie funkcjonariuszy z wyborów jako kandydatów z list jakiejkolwiek partii politycznej. Warto zaznaczyć, że wdrożenie tego mechanizmu nie ograniczy możliwości kandydowania w wyborach, jeśli funkcjonariusz będzie na listach pozapartyjnych i nie będzie działał na rzecz partii politycznej.
Zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie udzielenia informacji na temat skali i zakresu udziału funkcjonariuszy podległych MSWiA (Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej) w wyborach parlamentarnych w roku 2023, wyborach samorządowych w roku 2018 oraz wyborach samorządowych w roku 2024.
W związku z przypadkami, w których funkcjonariusze Policji, Państwowej Straży Pożarnej i Straży Granicznej (np. zastępcy komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie w wyborach do Sejmu w roku 2023 z listy Prawa i Sprawiedliwości, obecnego funkcjonariusza CBŚP jako kandydata na burmistrza w Ropczycach w roku 2018 oraz radnego w roku 2024 z list KWW Prawo i Sprawiedliwość), byli kandydatami na posłów oraz radnych, zasadne jest udzielenie informacji co do skali zjawiska odnośnie do szczebla parlamentarnego oraz lokalnych wyborów samorządowych, tj. gmin, powiatów i sejmików województwa.
Obecne przepisy obowiązujące w Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej regulują jedynie zakaz uczestnictwa funkcjonariuszy w partiach politycznych oraz ewentualne zwolnienie ze służby w przypadkach objęcia mandatu posła lub funkcji w organach samorządu terytorialnego. Natomiast zasady etyki funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej posiadają istotne różnice, tj.:
- funkcjonariusze Straży Granicznej: „Służąc Państwu i Narodowi Polskiemu nie manifestuje publicznie poglądów i sympatii politycznych, nie uczestniczy w strajkach, nie tworzy i nie bierze udziału w działalności partii politycznych; nie ulega wpływom i naciskom politycznym”,
- funkcjonariusze Policji: „Postępowanie policjanta w kontaktach z ludźmi powinna cechować życzliwość oraz bezstronność wykluczająca uprzedzenia rasowe, narodowościowe, wyznaniowe, polityczne, światopoglądowe lub wynikające z innych przyczyn”,
- funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej: „W działaniach ratowniczych strażak traktuje wszystkie osoby równo, bez względu na ich rasę, narodowość, religię, poglądy polityczne, płeć, status społeczny i inne różnice”.
Warto zaznaczyć, że obecne przepisy dotyczące Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej przeszły proces legislacyjny we wczesnych latach 90. i nie uwzględniają aktualnej polaryzacji społeczeństwa ani zaangażowania kandydatów w mediach społecznościowych. Zdecydowana większość społeczeństwa, z którą mam styczność, opowiada się za wprowadzeniem ograniczeń dla czynnych funkcjonariuszy, którzy decydują się na udział w wyborach z list partii politycznych. Podobne odczucia społeczne dotyczą aktywności medialnej czynnych funkcjonariuszy, którzy publikują w swoich mediach jakiekolwiek treści polityczne lub komentują treści z wyraźnym wskazaniem swoich sympatii politycznych. Ta sytuacja w mojej ocenie powinna być szczegółowo uregulowana poprzez ujednolicenie zasad etyki funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej.
Obecnie żadna z ww. formacji nie posiada przepisów, które wyłączą funkcjonariuszy z wyborów jako kandydatów z list jakiejkolwiek partii politycznej. Jak wspomniałem, takie rozwiązania zastosowano w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, tj.: „Art. 139. [Zakaz prowadzenia działalności politycznej; zasady przynależności do organizacji i stowarzyszeń] 1. Funkcjonariusz nie może być członkiem partii politycznych ani uczestniczyć w działaniu tych partii lub na ich rzecz”.
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ilu czynnych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej było kandydatami na posłów, prezydentów, burmistrzów, wójtów lub radnych z komitetów wyborczych partii politycznych w woj. śląskim? Proszę o szczegółową informację z podziałem na okręgi wyborcze, powiaty i gminy wraz ze wskazaniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Proszę o podanie statystyki (województwo śląskie) udziału funkcjonariuszy ww. służb w wyborach z list partii politycznych (wybory parlamentarne w 2023 r., wybory samorządowe w 2018 r. oraz wybory samorządowe w 2024 r.).
2. Jak uregulowany jest tryb uzyskiwania zgody przełożonych na kandydowanie, w szczególności z list partii politycznych, w woj. śląskim? Czy funkcjonariusze są zobowiązani do uzyskania zgody na kandydowanie czy jedynie do napisania raportu informującego o tym fakcie?
Z poważaniem
Adam DZIEDZIC
Poseł na Sejm RP