w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. pomorskim z list partii politycznych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 31-01-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje o numerach od 6271 do 6286 Pana Posła Adama Dziedzica w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych z list partii politycznych w poszczególnych 16 województwach, na podstawie stanowisk Komendy Głównej: Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej, uprzejmie przedstawiam co następuje.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1], policjant nie może być członkiem partii politycznej, a ewentualne członkostwo ustaje z chwilą przyjęcia policjanta do służby. Podobnie w przypadku funkcjonariusza Straży Granicznej, art. 68 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej[2] zakazuje przynależności do partii politycznej i stwierdza ustanie ewentualnej przynależności z chwilą przyjęcia do służby.
Z kolei przepisy ustaw samorządowych (np. art. 27 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[3]) zakazują łączenia funkcji wójta, burmistrza i prezydenta miasta (oraz ich zastępców) z zatrudnieniem w administracji rządowej, a zatem również pełnieniem służby w Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej, wówczas należy liczyć się ze zwolnieniem ze służby.
Natomiast z obowiązujących przepisów prawa nie wynika zakaz kandydowania w wyborach samorządowych lub parlamentarnych, jak również obowiązek uzyskiwania zgody przełożonego na kandydowanie czy składania raportu w omawianej sprawie.
Niemniej w przypadku objęcia i następnie sprawowania mandatu radnego może nastąpić zwolnienie policjanta ze służby, bowiem zadania radnego, polegające na udziale w pracach rady gminy lub komisjach mogą pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem pełnej gotowości i dyspozycyjności policjanta. W powyższej sytuacji zastosowanie może mieć art. 41 ust. 2 pkt 3 ustawy o Policji, który umożliwia zwolnienie policjanta ze służby w przypadku powołania go do innej służby państwowej lub objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego lub stowarzyszeniach, jak też art. 41 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby.
Podobnie w przypadku funkcjonariusza Straży Granicznej, który po uzyskaniu mandatu radnego jest zobowiązany do sprawowania go w sposób niekolidujący z realizacją obowiązków służbowych. W sytuacji gdyby sprawowanie uzyskanego mandatu powodowało kolizję z realizacją obowiązków służbowych funkcjonariusza, jego przełożony jest zobligowany do podjęcia działań, które doprowadzą do jak najlepszego zabezpieczenia interesów formacji – nawet poprzez doprowadzenie do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej. W powyższej sytuacji zastosowanie może mieć art. 45 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej, który umożliwia zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku powołania go do innej służby państwowej lub objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego, jak też art. 45 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, który stanowi, że funkcjonariusza Straży Granicznej można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby.
Natomiast w odniesieniu do Państwowej Straży Pożarnej informuję, że zgodnie z art. 57c ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej[4] strażak nie może być członkiem partii politycznej. Z chwilą przyjęcia do służby ustaje dotychczasowe członkostwo strażaka w partii politycznej. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie zabrania jednak kandydowania, np. w wyborach samorządowych – jeżeli strażak zostanie wybrany na radnego, może tę funkcję łączyć ze służbą w formacji. Ponadto, strażak nie jest zobowiązany żadnym przepisem prawa do informowania przełożonego o zamiarze lub fakcie kandydowania w wyborach samorządowych czy parlamentarnych. Jednocześnie należy podkreślić, że kandydowanie w wyborach z list określonej partii politycznej nie jest równoznaczne z byciem członkiem danej partii.
Reasumując powyższe należy wskazać, jak już wyjaśniono na wstępie, że obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na policjanta, funkcjonariusza Straży Granicznej oraz strażaka Państwowej Straży Pożarnej obowiązku informowania przełożonego o kandydowaniu w wyborach samorządowych lub parlamentarnych ani też sporządzania raportu informującego o tym fakcie.
Pragnę poinformować, że brak jest podstaw prawa do gromadzenia i przetwarzania danych w zakresie wnioskowanym przez Pana Posła.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.