Odpowiedź na interpelację nr 6375

w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego poprzez regularne przeglądy i utrzymanie w sprawności hydrantów przeciwpożarowych na terenie całego kraju

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 10-01-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 6375 Pana Posła Michała Wosia i Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego poprzez regularne przeglądy i utrzymanie w sprawności hydrantów przeciwpożarowych na terenie całego kraju, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że obowiązek zapewnienia odpowiedniej ilości wody do celów przeciwpożarowych należy do kompetencji danej gminy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym^[1], jednym z zadań własnych gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w sprawach ochrony przeciwpożarowej. Powyższe powinno być realizowane m.in. poprzez określenie warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uchwalanym przez radę gminy^[2] oraz stosownie do art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej^[3]. Ustalenia ww. regulaminu są wiążące dla przedsiębiorstwa wodociągowo–kanalizacyjnego zarządzającego miejscową siecią wodociągową.

Ponadto, stan prawny obowiązujący w omawianym obszarze uzupełniają m.in. następujące przepisy prawa z zakresu ochrony przeciwpożarowej:

a) art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych;
2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;
3) zapewnić przeglądy techniczne, konserwacje oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie;
4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji;
5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej;
6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi;
7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;

oraz

b) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych^[4], które określa m.in.:

rodzaje obiektów wymagających zapewnienia przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru;
sposoby określania wymaganej ilości wody do celów przeciwpożarowych dla jednostek osadniczych, w tym wymagania dotyczące uzupełniających źródeł wody, gdy w jednostce osadniczej zasoby wody przeznaczonej dla ludności dostarczanej wodociągiem nie zapewniają ilości wymaganych do celów przeciwpożarowych;
sposoby określania wymaganej ilości wody do celów przeciwpożarowych dla obiektów budowlanych i terenów, budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego, obiektów budowlanych produkcyjnych i magazynowych, stref pożarowych wyposażonych w stałe urządzenia gaśnicze, w tym wymagania dotyczące tymczasowego zastępczego źródła wody do celów przeciwpożarowych w przypadku braku w obiekcie budowlanym lub na terenie źródła wody zapewniającego wymaganą jej ilość do celów przeciwpożarowych;
wymagania przeciwpożarowe dla sieci wodociągowych;
wymagania dla pompowni pożarowych.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z ww. przepisami prawa hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej (§ 10 ust. 13 ww. rozporządzenia).

Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej^[5], nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych, w tym przywołanych powyżej, należy do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Powyższe, stosownie do art. 13 ust. 6 pkt 11 ustawy o PSP, stanowi zadanie ustawowe komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, który w celu rozpoznawania zagrożeń, realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz przygotowania do działań ratowniczych przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze i ćwiczenia (art. 23 ust. 1 ustawy o PSP). Czynności kontrolno-rozpoznawcze, zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o PSP, przeprowadzane są na podstawie:

rocznego planu czynności kontrolno-rozpoznawczych;
art. 269 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska^[6], w zakresie zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i zakładów o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej;
zlecenia starosty, o którym mowa w art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym^[7];
polecenia sądu, prokuratora lub Najwyższej Izby Kontroli;
zgłoszenia obiektu, dla którego przepisy prawa wymagają wydania przez organy PSP opinii lub zajęcia przez nie stanowiska w zakresie ochrony przeciwpożarowej;
zawiadomienia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o stwierdzeniu zagrożenia życia lub zdrowia, niebezpieczeństwa powstania szkód majątkowych w znacznych rozmiarach lub bezpośredniego zagrożenia środowiska, o którym mowa w art. 60 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców^[8];
wystąpienia istotnych nowych okoliczności w zakresie stanu bezpieczeństwa na terenie działania komendy powiatowej (miejskiej) PSP.

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że przepisy prawa nie przewidują, aby właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) PSP przeprowadzał czynności kontrolno-rozpoznawcze na polecenie innych organów niż wskazuje art. 23 ust. 2 ustawy o PSP. Zgodnie z art. 23 ust. 3 ww. ustawy czynności kontrolno-rozpoznawcze mogą być przeprowadzane w zakresie:

kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych;
oceny zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym;
oceny zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym;
ustalania spełnienia wymogów bezpieczeństwa w zakładzie o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej lub zakładzie o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, na zasadach ustalonych dla kontroli w art. 269 oraz art. 269a - Prawo ochrony środowiska;
rozpoznawania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej;
rozpoznawania innych miejscowych zagrożeń;
wstępnego ustalania nieprawidłowości, które przyczyniły się do powstania pożaru oraz okoliczności jego rozprzestrzenienia się;
zbierania informacji niezbędnych do wykonania analizy poważnej awarii przemysłowej i formułowania zaleceń dla prowadzącego zakład;
postępowania z substancjami zubożającymi warstwę ozonową, fluorowanymi gazami cieplarnianymi i pozostałymi fluorowanymi gazami cieplarnianymi w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych^[9], wykorzystywanymi w ochronie przeciwpożarowej, a także systemami ochrony przeciwpożarowej oraz gaśnicami zawierającymi ww. substancje lub gazy lub od nich uzależnionymi;
oceny spełniania wymagań przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej w miejscach zbierania, przetwarzania oraz wytwarzania odpadów lub warunków ochrony przeciwpożarowej określonych przy wydawaniu zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego przetwarzanie odpadów oraz pozwolenia na wytwarzanie odpadów.

W tym miejscu odnosząc się do pytania o ewentualne, dodatkowe kontrole sprawności hydrantów, uprzejmie informuję, że mając na względzie fakt, iż realizowany przez komendantów powiatowych (miejskich) PSP nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych powinien równocześnie obejmować różnego rodzaju obiekty budowlane i tereny (m.in.: szkoły, przedszkola, żłobki, wielkopowierzchniowe hale produkcyjno-magazynowe, obiekty użyteczności publicznej, lasy, miejsca gromadzenia odpadów itp.), w różnych zakresach, obecnie nie zdiagnozowano potrzeby wprowadzenia dodatkowych kontroli w zakresie sprawności hydrantów oraz ich obowiązkowego oznakowania w sposób widoczny dla służb ratowniczych. Przedmiotowe zagadnienie jest bowiem objęte nadzorem właściwych miejscowo komendantów powiatowych (miejskich) PSP w ramach czynności kontrolno-rozpoznawczych, przeprowadzanych na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy o PSP.

Natomiast w nawiązaniu do postulowanego przez Panów Posłów opracowania ogólnopolskiego systemu monitoringu sprawności hydrantów przeciwpożarowych oraz wprowadzenia centralnego rejestru hydrantów wraz z ich bieżącym stanem technicznym, uprzejmie informuję, że obecnie nie jest planowane wprowadzenie ww. systemu monitoringu, który byłby dostępny dla służb ratowniczych w trybie online.

Jednocześnie warto zauważyć, że w przedmiotowym zakresie zastosowanie mogą mieć m.in. przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne^[10], ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej^[11], a także ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej^[12].

Przykładowo, zgodnie z art. 4 ust. 1a pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego dla obszaru całego kraju zakłada się i prowadzi w systemie teleinformatycznym bazy danych, obejmujące zbiory danych przestrzennych infrastruktury informacji przestrzennej, dotyczące m.in. geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu. Zgodnie z art. 2 pkt 11 Prawa geodezyjnego i kartograficznego – sieć uzbrojenia terenu obejmuje wszelkiego rodzaju nadziemne, naziemne i podziemne przewody i urządzenia: wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne, telekomunikacyjne, elektroenergetyczne i inne, z wyłączeniem urządzeń melioracji szczegółowych, a także podziemne budowle, które w rozumieniu ustawy o statystyce publicznej nie są budynkami.

Natomiast, stosownie do § 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 lipca 2021 r. w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu^[13], krajowa baza geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu (GESUT) zawiera przetworzone dane z powiatowych baz GESUT dotyczące m.in. hydrantów (bez uwzględniania ich stanu technicznego). Dane zawarte w ww. bazach mogą również wykorzystywać jednostki organizacyjne PSP.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.

^[2] Zgodnie z art. 19 ust. 5 pkt 9 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r. poz. 757, z późn zm.).

^[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 275, z późn. zm.

^[4] Dz. U. Nr 124, poz. 1030.

^[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm., dalej: „ustawa o PSP”.

^[6] Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.

^[7] Dz. U. z 2024 r. poz. 107, z późn. zm.

^[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.

^[9] Dz. U. z 2020 r. poz. 2065.

^[10] Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, z późn. zm.

^[11] Dz. U. z 2021 r. poz. 214, z późn. zm.

^[12] Dz. U. z 2024 r. poz. 1799.

^[13] Dz. U. poz. 1341.