w sprawie braku realnej pomocy poszkodowanym przez powódź w 2024 r.
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 23-12-2024
Szanowny Panie Pośle,
poniżej przekazuję informacje dotyczące działań podjętych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w związku ze zwalczaniem skutków powodzi.
Odnosząc się do sytuacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki należy wskazać, że uczelnie publiczne dotknięte skutkami zdarzeń losowych, w tym powodzi mogą wystąpić z wnioskiem – na postawie art. 368 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571) o przyznanie jednorazowego zwiększenia subwencji w związku z wystąpieniem zdarzenia losowego zakłócającego lub uniemożliwiającego prawidłowe prowadzenie kształcenia lub działalności naukowej. Z możliwości wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem skorzystały następujące uczelnie publiczne:
Środki na wsparcie uczelni pochodzą z budżetu państwa - cz. 28 - Szkolnictwo wyższe i nauka.
Jednocześnie należy wskazać, że ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie określa ram kwotowych limitu wsparcia w formie jednorazowego zwiększenia wysokości subwencji w związku z wystąpieniem zdarzeń losowych. Nie określono również kwoty alokacji środków z przeznaczeniem na wsparcie uczelni w związku z wystąpieniem zdarzeń losowych. Wszystkie wpływające w tym zakresie wnioski są rozpatrywane w ramach procedury administracyjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Szczególne rozwiązania przewidziano w przypadku uczelni niepublicznych. Przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1717) umożliwiły udzielenie przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na wniosek uczelni niepublicznej, będącej właścicielem obiektu budowlanego użytkowanego na cele kształcenia, uszkodzonego na skutek powodzi, znajdującego się na obszarze, na którym został wprowadzony stan klęski żywiołowej w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., dotacji celowej na dofinansowanie prac remontowych związanych z usunięciem skutków powodzi w tym obiekcie. W najbliższym czasie przewidziane jest uruchomienie naboru wniosków.
Ponadto Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przekazało Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi przygotowywanego wniosku do Funduszu Solidarności Unii Europejskiej o przyznanie środków finansowych na usuwanie skutków powodzi w południowo-zachodniej Polsce, formularz strat powstałych od 11 września 2024 r. do 16 października 2024 r. w mieniu należącym do urzędów centralnych w podziale na województwa (dolnośląskie – 2 435 665 zł , opolskie – 1 900 000 zł) – dotyczący aktywów publicznych szkół wyższych.
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło również działanie mające na celu pomoc studentom. Zgodnie z art. 90 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej może otrzymać zapomogę. Okolicznością, uzasadniającą przyznanie zapomogi, może być w szczególności choroba, niepełnosprawność lub śmierć członka rodziny, szkody spowodowane innym zdarzeniem losowym (np. pożarem, klęską żywiołową), utrata stałego źródła dochodu i inne. Zapomoga jest świadczeniem jednorazowym, które może być przyznane przez uczelnię dwa razy w roku akademickim, po złożeniu przez studenta udokumentowanego wniosku, a jej wysokość ustalana jest bezpośrednio w uczelni.
W wyniku powodzi z września 2024 r. w sytuacji znaczących strat materialnych oraz konieczności odbudowania zrujnowanych gospodarstw domowych niezbędne było dodatkowe wsparcie finansowe studentów w ponoszeniu kosztów utrzymania w trakcie studiów. Dlatego też wychodząc naprzeciw potrzebom studentów zamieszkałych na obszarze wystąpienia klęski żywiołowej Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zniosło na okres roku akademickiego 2024/2025 ustawowy limit ograniczający możliwość przyznania studentom zapomóg do dwóch zapomóg w roku akademickim. Powyższa zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. – o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1717) i weszła w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Dodatkowe zapomogi są przyznawane przez uczelnie ze środków na świadczenia dla studentów, o których mowa w art. 365 pkt 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w ramach środków dotacji podmiotowych przyznanych uczelniom na 2024 i 2025 r. przez poszczególnych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami poszczególnych części budżetu państwa, w tym Ministra Nauki.
Należy jednocześnie wskazać, że uczelnie są autonomiczne na zasadach określonych w ww. ustawie, a szczegółowy tryb i kryteria przyznawania zapomóg określa regulamin świadczeń dla studentów ustalony przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ustawy PSWN). Dane dotyczące liczby studentów, którzy otrzymali zapomogę ze względu na znalezienie się w trudnej sytuacji życiowej wskutek powodzi, oraz informacje o wysokości udzielonego studentom wsparcia z tego tytułu nie są dostępne. Do wykazu studentów w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on uczelnie wprowadzają dane dotyczące rodzajów przyznanych świadczeń, w tym zapomóg, lecz bez wyszczególnienia okoliczności stanowiących podstawę ich przyznania.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu