Odpowiedź na interpelację nr 6398

w sprawie braku realnej pomocy poszkodowanym przez powódź w 2024 r.

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 31-12-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 6398[1] Pana Posła Jacka Sasina w sprawie braku realnej pomocy poszkodowanym przez powódź w 2024 r., uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji opracował – w uzgodnieniu z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – podpisane 18 października 2024 r. Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku, na podstawie których są przyznawane zasiłki rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, poszkodowanym w powodzi we wrześniu 2024 r.

Przedmiotowe zasiłki są przekazywane w czterech obszarach:

  1. Jednorazowy zasiłek powodziowy do 2 tys. zł, przyznawany na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi[2], zwiększony o dodatkowy 1 tys. zł na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszenia pomieszczeń zajmowanych przez daną rodzinę bądź osobę samotnie gospodarującą.
  2. Zasiłek w wysokości 8 tys. zł na tzw. „pomoc doraźną” (zwiększony decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 tys. zł).
  3. Zasiłek na remont/odbudowę budynku mieszkalnego do 200 tys. zł, przyznawany w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym. Wysokość pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.
  4. Zasiłek na remont/odbudowę budynku gospodarczego do 100 tys. zł, przyznawany w związku ze szkodami powstałymi w budynkach gospodarczych (niezależnie od liczby zniszczonych lub uszkodzonych budynków). Wysokość pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.

Pomoc doraźna oraz pomoc remontowo-budowlana (pkt 2, 3 i 4 ww. Zasad) jest przeznaczona dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej[3], które w wyniku powodzi poniosły szkodę.

Dodatkowo przepis art. 69b ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw[4], w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw[5], wprowadził obowiązek wypłaty przez ośrodki pomocy społecznej dla poszkodowanych rodzin części zasiłku (jeszcze przed wydaniem decyzji o jego przyznaniu) w wysokości 50 tys. zł na remont/odbudowę budynku/lokalu mieszkalnego.

Zasiłki są udzielane na wniosek poszkodowanej rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, która ucierpiała w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej. Zasiłki są pomocą bezzwrotną, a wnioski traktowane priorytetowo, w sposób równy i sprawiedliwy, przy zachowaniu należytej staranności.

Beneficjentami środków pochodzących z rezerwy celowej są osoby fizyczne (w zakresie zasiłków) oraz jednostki samorządu terytorialnego (w zakresie odbudowy bądź remontu komunalnej infrastruktury technicznej). Środki finansowe na ww. cele są przyznawane na podstawie wniosków właściwych terytorialnie wojewodów złożonych do Ministra Finansów przy współakceptacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Natomiast za wypłatę zasiłków dla poszkodowanej ludności odpowiadają gminy, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 110 ww. ustawy zadania pomocy społecznej w gminach realizują jednostki organizacyjne – ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych – o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych[6]. Stosownie do art. 22 ustawy o pomocy społecznej, wojewoda nadzoruje realizację zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa, w tym jakość działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz jakość świadczonych przez nie usług.

Według stanu na 20 grudnia 2024 r., w ramach akcji pomocowej na terenach popowodziowych, zaangażowano łącznie 2 647 794 863 zł. W ramach powyższej kwoty przekazano:

1. Na wypłatę zasiłków celowych (8 tys. zł, do 2 tys. zł, 1 tys. zł, do 200 tys. zł, do 100 tys. zł) dla poszkodowanych w wyniku powodzi przeznaczono łącznie 1 353 786 901 zł, w tym dla województwa:

– dolnośląskiego 826 913 901 zł, z czego Wojewoda Dolnośląski wypłacił:

– lubuskiego 25 923 000 zł, z czego Wojewoda Lubuski wypłacił:

– opolskiego 449 750 000 zł z czego Wojewoda Opolski wypłacił:

– śląskiego 51 200 000 zł z czego Wojewoda Śląski wypłacił:

2. Na zadania związane z usuwaniem skutków powodzi (m.in. na wywóz i utylizację odpadów z zalanych terenów, wynajem niezbędnego sprzętu – koparki, wywrotki, ładowarki, zakup paliwa do pomp i samochodów) przekazano 300 026 698 zł.

3. Na zasiłki dla dzieci i uczniów poszkodowanych w wyniku powodzi przekazano łącznie 7 912 000 zł.

4. Na wypłatę dodatku do wynagrodzenia dla pracowników socjalnych przekazano łącznie 2 773 449 zł.

5. Na obudowę infrastruktury komunalnej przekazano łącznie 34 304 237 zł.

6. Na wniosek Ministra Rozwoju i Technologii, który koordynuje kompleksowo proces wsparcia przedsiębiorców poszkodowanych w czasie powodzi, przekazano łącznie 650 000 000 zł w tym dla:
– poszkodowanych przedsiębiorców 150 000 000 zł.
– na zasilenie Funduszu Dopłat oraz Funduszu Termomodernizacji i Remontów 500 000 000 zł.

7. Na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na wsparcie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w związku z usuwaniem skutków powodzi przekazano 200 000 000 zł.

8. Na wniosek Ministra Infrastruktury na zadania związane z odbudową infrastruktury kolejowej dla PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz w obszarze infrastruktury drogowej dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad przekazano 74 736 329 zł.

9. Na wniosek Ministra Zdrowia z przeznaczeniem dla Narodowego Funduszu Zdrowia na sfinansowanie świadczeń opieki zdrowotnej wykonywanych w związku z usuwaniem skutków powodzi przekazano 3 970 000 zł.

10. Na wniosek Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na wypłatę zasiłków opiekuńczych przekazano 3 954 zł.

11. Na dotację dla gmin na pokrycie kosztów wypłaty zasiłków przekazano 2 200 000 zł.

12. Na wniosek wojewodów oraz Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej na pokrycie rekompensaty za przedłużony czas pracy na terenach powodziowych przekazano 18 081 295 zł.

Szczegółowe informacje dotyczące wypłaty zasiłków pozostają w posiadaniu właściwych terytorialnie wojewodów.

Powyższe środki finansowe na usuwanie skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. w południowo-zachodniej części Polski, pochodzą z rezerw celowych budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych część 83 poz. 4, 77, 78 oraz 79.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną zgodnie z właściwością m.in. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, pismem o sygn. DWMO.INT.4610.2.2024

[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 654, z późn. zm.

[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.

[4] Dz. U. poz. 1473, z późn. zm.

[5] Dz. U. poz. 1717

[6] Dz. U. poz. 1818