w sprawie zasadności umieszczania nietypowych znaków drogowych w rejonach placówek edukacyjnych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 13-12-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Pauliny Matysiak, Posłanki na Sejm RP w sprawie zasadności umieszczania nietypowych znaków drogowych w rejonach placówek edukacyjnych w zakresie właściwości Ministra Edukacji.
Szanowna Pani Posłanko,
przedstawiona tematyka i zakres pytań dotyczy kompetencji Ministra Infrastruktury, niemniej jednak Minister Edukacji podejmuje określone przepisami oświatowymi działania z obszaru bezpieczeństwa ruchu drogowego, są to przede wszystkim działania edukacyjne, profilaktyczne i wychowawcze realizowane w celu zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży w szkołach i placówkach.
Upowszechnianie wśród uczniów na każdym etapie edukacyjnym wiedzy o bezpieczeństwie, ochronie zdrowia własnego i innych ludzi oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, ma dla Ministra Edukacji szczególne znaczenie.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego szczególnie mocno akcentuje kwestie dotyczące szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Cele kształcenia i treści nauczania odnoszące się do bezpieczeństwa są uwzględnione w niej na każdym etapie edukacyjnym w zakresie odpowiadającym wiekowi uczniów, ich potrzebom edukacyjnym i możliwościom poznawczym.
Podstawa programowa dla szkoły podstawowej uwzględnia treści nauczania wychowania komunikacyjnego w zakresie umożliwiającym uczniowi uzyskanie karty rowerowej.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego[1] podkreśla, że jednym z celów przedmiotu technika na II etapie edukacyjnym jest przygotowanie ucznia do świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa w ruchu drogowym, opartego na szacunku dla drugiego człowieka oraz przestrzeganiu i poszanowaniu prawa. Na zajęciach poświęconych wychowaniu komunikacyjnemu uczeń zdobywa wiedzę na temat przepisów i zasad obowiązujących uczestników ruchu drogowego (pasażerów, pieszych i kierujących rowerem lub innymi urządzeniami wykorzystywanymi przez uczniów w ruchu drogowym, takimi jak: hulajnogi elektryczne, urządzenia transportu osobistego, urządzenia wspomagające ruch i wózki rowerowe) oraz poznaje zagrożenia wynikające z ich nieprzestrzegania. Zajęcia przygotowują m.in. do świadomego przestrzegania obowiązujących zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego i radzenia sobie z zagrożeniami w ruchu drogowym.
Ponadto, resort oświaty jest sygnatariuszem porozumienia[2] o współpracy w zakresie organizowania i przeprowadzania edukacyjnych turniejów bezpieczeństwa w ruchu drogowym organizowanych przez Polski Związek Motorowy:
Ministerstwo Edukacji Narodowej współpracuje w zakresie merytorycznym i praktycznym na rzecz tych turniejów.
Jednocześnie, Minister Edukacji jest członkiem Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (KRBRD), która jest międzyresortowym organem pomocniczym Rady Ministrów w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego, działającym przy ministrze właściwym do spraw transportu[3]. KRBRD określa kierunki i koordynuje działania administracji rządowej w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym m.in. opracowywanie programów poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w oparciu o propozycje przedstawiane przez właściwych ministrów i ocenę ich realizacji.
Podkreślenia wymaga fakt, że w systemie oświaty przyjęto zintegrowane podejście do realizowanych w szkołach i placówkach działań profilaktycznych. Stosowana profilaktyka oparta została na działaniach uniwersalnych, pozytywnych i adekwatnych wynikających z diagnozy szkolnej w ramach profilaktyki określonej w art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[4]. Przepisy zobowiązują szkoły do przygotowania programu wychowawczo-profilaktycznego na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka. Program jest uchwalany przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną, zatem sami rodzice mają wpływ na działania, projekty i inicjatywy realizowane w szkole, także w zakresie poprawy bezpieczeństwa na drogach.
Dodatkowo Ośrodek Rozwoju Edukacji[5] organizuje różne formy doskonalenia skierowane do pracowników oświaty, w tym do nauczycieli, pracowników poradni psychologiczno- pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli, jednostek samorządu terytorialnego. Organizuje także szkolenia, dotyczące programu wychowawczo–profilaktycznego, prowadzi konferencje, wydaje materiały, upowszechnia dobre praktyki m.in. przez udostępnianie na swojej stronie internetowej.
Warto podkreślić, że obecnie jest procedowany projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej na lata 2025-2028”. W celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa w różnych sferach życia społecznego, gospodarczego i kulturowego podjęto decyzję o kontynuacji Programu, którego cel główny został określony jako poprawa stanu bezpieczeństwa w miejscach publicznych i podnoszenie poczucia bezpieczeństwa wśród mieszkańców.
Wśród siedmiu podstawowych kierunków działań znajduje się Obszar 4. Propagowanie kultury bezpieczeństwa ruchu drogowego wśród obywateli. Zespół monitorujący, w którym dotychczas pracował także przedstawiciel Ministra Edukacji, nie tylko określi maksymalną wartość projektów, propozycję celów priorytetowych do dofinansowania w ramach celów szczegółowych, ale i wybierze projekty w oparciu o kryteria merytoryczne spośród projektów wskazanych do dofinansowania przez wojewodów.
Projekt zakłada:
Należy również zaznaczyć, że Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera np. w formie honorowego patronatu, lokalne inicjatywy wpisujące się w działania profilaktyczne, o ile nie stoją w sprzeczności z obowiązującymi zasadami bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2024 poz. 996).
[2] Porozumienie o współpracy w zakresie organizowania i przeprowadzania edukacyjnych turniejów bezpieczeństwa w ruchu drogowym zawarte w dniu 9 września 2026 r. w Warszawie
[3] Na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, z późn. zm.) oraz regulaminu Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego stanowiącego załącznik do uchwały nr 2/2024 z dnia 22 kwietnia 2024 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.
[5] Ośrodek Rozwoju Edukacji jest publiczną placówką doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym prowadzoną przez Ministra Edukacji - https://www.ore.edu.pl/.