do ministra nauki
w sprawie funkcjonowania i przyszłości Narodowego Centrum Badań i Rozwoju
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 21-11-2024
Szanowny Panie Ministrze,
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) zostało powołane w 2007 roku jako agencja wykonawcza odpowiedzialna za realizację polityki naukowej i innowacyjnej państwa. Jego głównym celem jest wspieranie badań naukowych oraz prac rozwojowych, które przyczyniają się do rozwoju gospodarczego i społecznego Polski.
W ostatnich latach NCBR stało się przedmiotem licznych kontrowersji związanych z nieprawidłowościami w zarządzaniu środkami publicznymi oraz brakiem transparentności w procesie przyznawania dotacji. W 2023 roku Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w NCBR, która wykazała liczne nieprawidłowości organizacyjne i zarządcze, w tym przypadki nielegalnego finansowania projektów o wątpliwej wartości merytorycznej. W wyniku tych ustaleń w marcu 2024 roku dyrektor centrum został odwołany ze stanowiska przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
W kwietniu 2024 roku nowy dyrektor NCBR złożył zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez swojego poprzednika oraz jego zastępców, dotyczące m.in. niegospodarności i przyznawania dotacji „swoim“ podmiotom. W czerwcu 2024 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformowało o kolejnych nieprawidłowościach w centrum, skutkujących koniecznością zwrotu ponad 2 milionów złotych oraz odstąpieniem od podpisania umów na około 5 milionów złotych.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania.
1. Jakie działania podjęło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu naprawy stwierdzonych nieprawidłowości w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju? Czy przeprowadzono kontrolę wewnętrzną lub audyt finansowy dotyczący działalności NCBR? Jeśli nie, to czy takie działania są planowane w najbliższym czasie?
2. Jakie kroki podjęto w celu odzyskania środków publicznych niewłaściwie rozdysponowanych przez NCBR? Czy osoby odpowiedzialne za stwierdzone nieprawidłowości poniosły już konsekwencje prawne lub dyscyplinarne?
3. Jakie są obecne kryteria przyznawania dotacji przez NCBR? Czy wprowadzono zmiany mające na celu zwiększenie transparentności i obiektywności tego procesu? Jeśli tak, to jakie?
4. Jakie działania edukacyjne lub informacyjne podjęło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu promowania zasad transparentności i odpowiedzialności wśród podmiotów korzystających ze środków publicznych przyznawanych przez NCBR?
5. Jakie są plany ministerstwa dotyczące przyszłości Narodowego Centrum Badań i Rozwoju? Czy rozważane są zmiany w strukturze organizacyjnej, celach statutowych lub sposobie finansowania centrum?
6. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów umożliwiających większą społeczną kontrolę nad działaniami NCBR, aby zapobiec podobnym nieprawidłowościom w przyszłości?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP