do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra zdrowia
w sprawie ujednolicenia badań kierowców
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 22-11-2024
Szanowna Państwo,
zwracam się z niniejszą interpelacją, pragnąc zwrócić uwagę na pilną potrzebę ujednolicenia badań kierowców, wynikających z ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami. Ostatnia nowelizacja tej ustawy pozostawiła wiele niejasności, co w konsekwencji wpływa na różnorodność interpretacji i realizacji badań psychologicznych, których celem jest potwierdzenie przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Obecny stan prawny, pełen nieprecyzyjnych przepisów, stwarza poważne ryzyko niespójności w ocenie stanu zdrowia psychicznego kierowców, co może prowadzić do arbitralnego i niesprawiedliwego pozbawiania prawa do prowadzenia pojazdów, a w dalszej perspektywie do ograniczenia mobilności i wykluczenia społecznego wielu obywateli.
Brak spójnych wytycznych i niespójności legislacyjne
Artykuł 90 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami odwołuje się do przepisów wykonawczych w formie rozporządzenia Ministra Zdrowia, które określa zasady przeprowadzania badań psychologicznych, obligatoryjnych i odpłatnych. Rozporządzenie to jednak nie precyzuje ani procedur, ani zakresu, ani metodologii badań psychologicznych, jak również nie ustala jednoznacznych kryteriów oceny i kwalifikacji kierowców. Taki brak szczegółowych wytycznych prowadzi do różnic w praktykach stosowanych przez poszczególne placówki, co negatywnie wpływa na jednolitość i rzetelność wyników tych badań. Na przykład, różne ośrodki mogą stosować odmienne narzędzia diagnostyczne, co skutkuje niejednolitymi ocenami stanu zdrowia kierowców i w efekcie prowadzi do nierówności w traktowaniu obywateli.
Przepisy nie przewidują obowiązkowych badań cech osobowościowych kierowców, co mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Warto również zaznaczyć, że badania refleksu, czyli oceny koordynacji ruchowo-wzrokowej, nie są standaryzowane pod względem liczby prób, czasu ich trwania czy też dostosowania ich do wieku badanego. Taki brak precyzji w procedurach diagnostycznych pozostawia przestrzeń dla subiektywnej oceny, która może nie odzwierciedlać rzeczywistego stanu zdrowia badanego.
Problemy metodologiczne w badaniach kierowców
Jednym z najpoważniejszych problemów związanych z badaniami psychologicznymi kierowców jest brak jednolitych standardów stosowanych w różnych ośrodkach. Aktualnie badania te przeprowadzane są z wykorzystaniem różnorodnych metod, które często są bardziej dostosowane do dostępnych narzędzi niż do rzeczywistych potrzeb diagnostycznych kierowców. Przykładem takiego podejścia jest stosowanie testów opartych na pomiarze refleksu, które nie uwzględniają specyficznych wymagań wynikających z różnic między kategoriami prawa jazdy oraz zróżnicowanych warunków prowadzenia pojazdów.
Nie tylko różnorodność metod diagnostycznych, ale także brak dostępu do wyników badań oraz brak określonych zasad dostępu do dokumentacji medycznej przyczyniają się do arbitralności decyzji diagnostycznych. Kierowcy nie powinni być poddawani ocenie na podstawie zmiennych standardów zależnych od placówki, w której odbywa się badanie. Aby zagwarantować rzetelność procesu diagnostycznego, konieczne jest wdrożenie ujednoliconych standardów, zapewniających wszystkim badanym ocenę według tych samych, jasno określonych kryteriów.
Obowiązujące obecnie różnice w stosowanych metodach badawczych prowadzą do niejednolitych wyników i nierówności wobec prawa. Proponuję wdrożenie mechanizmu nadzoru centralnego, który monitorowałby praktyki diagnostyczne i zapewniał zgodność z jednolitymi standardami, eliminując różnice w ocenach kierowców. Taka sytuacja umożliwiłaby ograniczenie potencjalnych nadużyć uprawnień przez specjalistów oraz zapobieganie nieuzasadnionemu wykluczaniu kierowców. Każdy kierowca, powinien mieć prawo do rzetelnej oceny swoich umiejętności, opartej na obiektywnych i spójnych kryteriach.
Przykłady systemowych nieprawidłowości
Jako przykład systemowych nieprawidłowości można wskazać praktyki stosowane w Ośrodku Medycyny Pracy w Szczecinie, przy ulicy Bolesława Śmiałego 33. Zgłaszane są przypadki stosowania przestarzałych metod diagnostycznych, które nie spełniają współczesnych standardów medycznych. Na przykład, badania słuchu przeprowadzane poprzez szeptanie słów do uszu badanego nie mogą być uznane za miarodajne. Współczesne metody diagnostyczne powinny opierać się na stosowaniu kabin audiometrycznych, które zapewniają odpowiednie warunki i precyzję pomiaru. Takie rozwiązania są standardem w badaniach pilotów lotniczych oraz pracowników morskich, a ich brak w omawianej placówce poważnie podważa wiarygodność wyników badań. Tego typu praktyki nie tylko obniżają jakość diagnoz, ale także osłabiają zaufanie obywateli do systemu ochrony zdrowia.
Konieczność zmian legislacyjnych
W związku z powyższymi argumentami, istnieje pilna potrzeba doprecyzowania i zreformowania przepisów dotyczących badań kierowców. Obecne luki prawne i brak jednoznacznych wytycznych stwarzają przestrzeń dla nadużyć, co skutkuje nierównym traktowaniem obywateli. Konieczne jest ujednolicenie zasad przeprowadzania badań, aby wszystkie osoby badane były oceniane według przejrzystych i obiektywnych kryteriów.
Należy również wprowadzić przejrzyste regulacje dotyczące dostępu do dokumentacji medycznej oraz wyników badań. Każdy badany powinien mieć pełne prawo do wglądu w wyniki swoich badań oraz możliwość ich interpretacji przez niezależnego specjalistę. Transparentność procesu diagnostycznego jest kluczowa, aby zapobiec potencjalnym nadużyciom oraz zapewnić, że decyzje dotyczące zdolności do prowadzenia pojazdów są podejmowane na podstawie rzetelnych i dostępnych informacji. Proponuję wprowadzenie takich mechanizmów jak prawo do odwołania od wyniku badania, możliwość konsultacji wyników z drugim, niezależnym ekspertem oraz obowiązek dokumentowania całego procesu diagnostycznego w sposób dostępny dla osoby badanej.
Zwracam się zatem z prośbą o podjęcie działań zmierzających do ujednolicenia i doprecyzowania przepisów dotyczących badań kierowców. Wprowadzenie jednolitych standardów diagnostycznych, wykorzystanie nowoczesnych technologii oraz zapewnienie transparentności procesu diagnostycznego z pewnością zwiększy bezpieczeństwo na drogach, a jednocześnie zagwarantuje, że każda osoba badana będzie traktowana w sposób sprawiedliwy, godny oraz zgodny z najwyższymi standardami etycznymi i prawnymi.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie podjąć działania mające na celu ujednolicenie metodologii badań kierowców, aby zapewnić spójność stosowanych standardów we wszystkich ośrodkach?
Czy przewiduje się wprowadzenie regulacji dotyczących dostępu do dokumentacji medycznej oraz wyników badań, aby zapewnić większą transparentność i ochronę praw osób badanych?
Czy ministerstwo planuje wdrożenie nowoczesnych standardów i technologii, takich jak kabiny audiometryczne, w ośrodkach medycyny pracy, aby podnieść wiarygodność wyników badań?
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie przeglądu istniejących ośrodków medycyny pracy pod kątem wyposażenia i zgodności z nowoczesnymi standardami, aby zapewnić, że każda placówka dysponuje odpowiednimi narzędziami diagnostycznymi?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Partia Razem