do ministra zdrowia
w sprawie uregulowania zawodu psychoterapeuty
Zgłaszający: Józefa Szczurek-Żelazko, Fryderyk Sylwester Kapinos, Ewa Leniart, Katarzyna Sójka, Anna Dąbrowska-Banaszek, Patryk Wicher, Władysław Kurowski
Data wpływu: 25-11-2024
Działając w ramach uprawnień wynikających z art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, a także art. 192 Regulaminu Sejmu RP, niniejszym pragnę złożyć interpelację poselską. W związku z interwencją zainicjowaną przez grupę zawodową psychoterapeutów, która to utworzyła Grupę Roboczą ds. uregulowania zawodu psychoterapeuty zwracam się z uprzejmą prośbą o możliwość procedowania ustawy o zawodzie psychoterapeuty, stworzenie nowych konstrukcji normatywnych w tym zakresie stanowić będzie zapobieżenie dalszym nieprawidłowościom i naruszeniom praw podmiotowych osób korzystających z pomocy psychoterapeutycznej.
Celem usankcjonowania stanu prawnego związanego z wykonywaniem zawodu psychoterapeuty w Polsce zwróciła się do mnie grupa zawodowa psychoterapeutów skonsolidowana w tzw. Grupę Roboczą ds. uregulowania zawodu psychoterapeuty, projekt ten zyskał moje poparcie stąd w pełni uzasadniona jest niniejsza interpelacja poselska.
Interesariusze w swej prośbie wyrazili szereg obaw związanych z faktem, iż brak unormowań w zakresie działalności psychoterapeutów w Polsce prowadzi do sytuacji, w której każda osoba bez jakiegokolwiek przygotowania może działać na rynku leczniczym jako psychoterapeuta, nie posiadając odpowiednich studiów czy nie zdając odpowiednich egzaminów. Zważając na powszechny i powiększający się kryzys psychiczny społeczeństwa, który to prowadzi do dużego zapotrzebowania na wszelkie formy psychoterapeutyczne koniecznym jest wprowadzenie zabezpieczeń w tym zakresie. Prowadzenie gabinetów przez osoby niewykwalifikowane stanowi poważne zagrożenie dla osób, które i tak znajdują się w kryzysie. Ochrona państwa w tym przedmiocie jest jedyną możliwością zapobieżenia owym nieprawidłowościom.
Ustawa o zawodzie psychoterapeuty dawałaby możliwość utworzenia rejestru psychoterapeutów, który to zredukować może inflację osób, które nabyły certyfikaty, dyplomy na kursach niespełniających podstawowych standardów z dziedziny psychoterapii. Według interwencjonariuszy bez ustawowej regulacji zawodu psychoterapeuty już za rok pacjenci zderzą się z masową ofertą „pseudopsychoterapeutów online” nierzadko zagrażających zdrowiu i życiu pacjentów.
Obecnie czas oczekiwania na pomoc psychoterapeutyczną w wykwalifikowanych podmiotach leczniczych wydłuża się i terminy wyznaczane się na za cztery lata, w związku z tym osoby w kryzysie, z myślami samobójczymi nie mogą i nie chcą czekać szukają zatem pomocy u psychoterapeutów bardziej dostępnych często to wspomniane wyżej osoby, które nie posiadają odpowiednich kwalifikacji działające na rynku z przypadku często niemające odpowiedniej wiedzy jak ostrożnie należy podchodzić do pomocy osobom z problemami psychicznymi.
W związku z tak dynamiczną sytuacją wśród pacjentów mających psychiczne problemy, środowisko psychoterapeutów przygotowało gotowy do wdrożenia projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty. Wyszczególniono w projekcie, jego główne założenia. Psychoterapeuta to zawód zaufania publicznego i wymaga takiej samej ochrony jak lekarz, prawnik czy psycholog, w tym pełnej, systemowej ochrony tajemnicy zawodowej.
W Polsce dostęp do zawodów kluczowych dla ochrony interesu publicznego reguluje art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Obecny status zawodu ukształtował się na podstawie 30 lat praktyki, rozporządzeń dot. świadczeń zdrowotnych dla NFZ i ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Ponad 20000 psychoterapeutów uzyskało prawa nabyte wraz z nowelizacją ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w tym osoby z szeroko rozumianym wykształceniem humanistycznym, społecznym lub medycznym. Grupa ta jest niejednorodna względem wykształcenia bazowego, a uzyskanie uprawnień wymaga pełnego i rozbudowanego szkolenia podyplomowego. Psycholog i psychiatra, tak jak inni kursanci muszą odbyć kolejne pełne szkolenie podyplomowe i dopiero po 2 roku kursu mają prawo wykonywać drugi zawód – psychoterapeuty (rozporządzenia koszykowe i ustawa o ochronie zdrowia psychicznego).
Nadto, konieczność utworzenia Samorządu Zawodowego Psychoterapeutów to rozwiązanie popierane przez rzecznika praw pacjenta, niezbędne do trzymania pieczy nad wykonywaniem zawodu psychoterapeuty – pacjent otrzymuje informację i wie, że może złożyć skargę w jednej izbie regionalnej. Zapewni to bezsprzecznie bezpieczeństwo pacjentów, na które składać się mogłaby: akredytacja szkoleń – pacjent jest bezpieczny, tylko jeśli psychoterapeuta jest dobrze wyszkolony, a profesjonaliści kontrolują przebieg szkolenia oraz ochrona tytułu zawodowego poprzez utworzenie rejestru psychoterapeutów, podmiotów szkolących i egzaminujących – każdy pacjent może zweryfikować swojego psychoterapeutę, a każdy kursant, wie gdzie szukać akredytowanego kursu.
Zasadnym byłoby wprowadzenie konstrukcji odpowiedzialności dyscyplinarnej, pozwałoby pacjentom, którzy ponieśli szkodę złożyć skargę, a nierzetelny psychoterapeuta traciłby prawo do wykonywania zawodu.
Kolejno interwencjonariusze podkreślają konieczność wprowadzenia ustawowego obowiązku szkolenia ustawicznego. W zawodzie tym koniecznym jest wykwalifikowanie grupy ekspertów. Zapewni to odpowiednią organizację samorządu, akredytację szkoleń, a postępowanie dyscyplinarne prowadzone byłoby przez ekspertów odpowiednio reprezentowanych w samorządzie. Tylko taka organizacja i postępowanie zapewnia merytoryczną ocenę i właściwą pieczę nad wykonywaniem zawodu.
Projekt Grupy Roboczej ds. ustawy o zawodzie psychoterapeuty jest jedynym samorządowym projektem opartym na art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, regulującym proces akredytacji szkoleń i chroniącym przed zagrażającymi pacjentom psychoterapeutami po nierzetelnych szkoleniach, który uzyskał szerokie poparcie środowiska. Zapewnia zwiększenie dostępu do psychoterapii poprzez ciągłość szkolenia i certyfikacji w oparciu o model wypracowany przez zespół ekspertów z 30-letnim doświadczeniem w szkoleniu i egzaminowaniu.
Projekt poparło również Towarzystwo Psychoterapii Psychoanalitycznej, Związek Zawodowy Pracowników Lecznictwa Psychiatrycznego i Uzależnień. Natomiast samą Grupę Roboczą ds. ustawy utworzył szereg towarzystw i organizacji związanych z zawodem psychoterapeuty. Tak duża inicjatywa obywatelska nie może zostać pominięta i zignorowana, dostrzec należy konieczność stworzenia bezpiecznych warunków prawnych dla wskazanej grupy zawodowej.
W tym kontekście zwracam się z prośbą o dogłębną analizę zarysowanego stanu faktycznego i rozważenie możliwości zainicjowania działań ukierunkowanych na usystematyzowanie statusu prawnego zawodu psychoterapeuty - w sytuacji stwierdzenia subsumpcji relewantnych przesłanek materialnoprawnych i formalnych co do opracowania projektu odpowiedniej ustawy w tym zakresie.
Proszę o odpowiedź:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace związane z uregulowaniem funkcjonowania zawodu psychoterapeuty?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje ujednolicenie kształcenia podyplomowego w tym zakresie?