Odpowiedź na interpelację nr 6734

w sprawie braku obiecanych podwyżek stypendiów doktoranckich

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska

Warszawa, 20-12-2024

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Lidii Czechak w sprawie braku obiecanych podwyżek stypendiów doktoranckich.

Szanowna Pani Posłanko,

na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571) został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:

• 30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
• 20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi,

w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.

Zgodnie z obecnie procedowanym w Senacie RP projektem ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 33.014.319 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy budżetowej na 2024 r. o 5,08%.

W projekcie uwzględniony został wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń.

Ponadto, 26 listopada 2024 r. premier Donald Tusk zdecydował o przeznaczeniu jeszcze w 2024 r. kwoty 1,5 mld zł w formie skarbowych papierów wartościowych na dofinansowanie uczelni nadzorowanych przez Ministra Nauki, w tym realizację przez te podmioty inwestycji strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości – Minister Nauki podjął kluczową decyzję dotyczącą Polskiej Akademii Nauk, tj. zapowiedział jednorazowe zwiększenie subwencji dla Instytutów PAN łącznie o 100 mln złotych jeszcze w 2024 roku.

Równocześnie, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), wynagrodzenie to zostało podniesione o 30%, co istotnie przełożyło się także na zwiększenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników naukowych, a także szeregu innych świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym stypendiów doktoranckich.

Odnosząc się do kwestii zmiany rozporządzenia Ministra Nauki w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej, należy wskazać, że podjęcie decyzji w tym zakresie jest uwarunkowane zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego przedsięwzięcia z budżetu państwa.

Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe zmiany rozporządzenia występowałyby nie tylko w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister Nauki, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:

• cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
• cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni artystycznych,
• cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
• cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni służb państwowych,
• cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.

Ponadto od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego. Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.

Należy również pokreślić, że wskazane w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stawki stypendiów doktoranckich określają wyłącznie wartości minimalne. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie mogą ustalać stawki stypendiów doktoranckich na poziomie wyższym niż określone w ustawie PSWN.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Nauki
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu