Odpowiedź na interpelację nr 6754

w sprawie udostępnienia danych z serwisu Facebook oraz innych serwisów społecznościowych w postępowaniach prowadzonych przez jednostki Policji

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 31-01-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację nr 6754 Pana Posła Mariusza Krystiana w sprawie udostępnienia danych z serwisu Facebook oraz innych serwisów społecznościowych w postępowaniach prowadzonych przez jednostki Policji, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.

Odnosząc się do zagadnienia poruszonego w niniejszej interpelacji, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że Policja, zgodnie z art. 20c ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji^[1], w celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw, przestępstw skarbowych albo w celu ratowania życia lub zdrowia ludzkiego bądź wsparcia działań poszukiwawczych lub ratowniczych, może uzyskiwać dane niestanowiące treści odpowiednio, komunikatu elektronicznego przesyłanego w ramach świadczonej publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej, przesyłki pocztowej albo przekazu w ramach usługi świadczonej drogą elektroniczną, określone w:

art. 45 ust. 1 i art. 49 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej^[2],
art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe^[3],
art. 18 ust. 1-5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną^[4]

- oraz może je przetwarzać bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą.

Niemniej, należy zwrócić uwagę, że w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, uprawnionym do wszczęcia postępowania, stosownie do art. 60 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego^[5], jest prokurator. Wówczas w trybie art. 326 § 3 k.p.k. z tytułu sprawowanego nadzoru może on wskazywać Policji kierunki postępowania oraz wydawać co do tego zarządzenia.

Obowiązkiem Policji w przedmiotowych sprawach, zgodnie z art. 488 § 1 i 2 k.p.k. jest również, na żądanie pokrzywdzonego, przyjąć ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpieczyć dowody, po czym przesłać skargę do właściwego sądu. Na polecenie sądu Policja dokonuje określonych przez sąd czynności dowodowych, po czym ich wyniki przekazuje sądowi.

Szczególnie istotny na gruncie przedmiotowego zagadnienia jest fakt, że pomoc prawna w sprawach karnych jest realizowana przez polskie sądy i prokuratury na podstawie:

dwu- i wielostronnych umów międzynarodowych;
przepisów rozdziału 62 i 62A k.p.k.;
przepisów rozporządzeń, w szczególności:
- rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury^[6],
- rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych^[7],
- rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowych czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych^[8].

Jednocześnie należy podkreślić, że podstawowe znaczenie w omawianym obszarze mają umowy międzynarodowe, z uwagi na określoną w art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę pierwszeństwa ratyfikowanych za zgodą Parlamentu umów międzynarodowych nad ustawą. Potwierdzenie powyższej zasady znajduje się w art. 615 § 2 k.p.k., zgodnie z którym przepisów całego Działu XIII k.p.k. nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną stawowi inaczej.

W świetle powyższego należy zauważyć, że Polska jest stroną szeregu zarówno dwu-, jak i wielostronnych umów międzynarodowych, będących podstawą współpracy międzynarodowej w sprawach karnych. Należą do nich m.in.:

Europejska Konwencja o pomocy prawnej w sprawach karnych^[9], sporządzona w Strasburgu dnia 20 kwietnia 1959 r.,
Konwencja o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej^[10], sporządzona w Brukseli dnia 29 maja 2000 r.,
Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach^[11],
umowy bilateralne, z czego pełne zastosowanie w odniesieniu do pomocy prawnej sensu stricte mają umowy w szczególności z: Chinami, Hongkongiem, Irakiem, Kanadą, Koreą Północną, Kubą, Libią, Marokiem, Mongolią, Syrią, Tajlandią, Tunezją, USA,
porozumienia wykonawcze do umów dwustronnych,
tzw. konwencje sektorowe, które regulują kwestie współpracy międzynarodowej w poszczególnych obszarach, jak zwalczanie przestępczości zorganizowanej, korupcji, finansowania terroryzmu, prania pieniędzy, itp.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że od 17 lutego 2024 r. stosuje się przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych)^[12]. Przyjęte w rozporządzeniu regulacje mają zagwarantować przejrzystość działania internetowych platform, a także zapewnić należytą ochronę konsumentom-użytkownikom, korzystającym z treści udostępnianych przez podmioty oferujące, jak i dostarczające usługi pośrednictwa internetowego. Na podstawie rozporządzenia podmioty zagraniczne utworzyły platformy online przeznaczone do współpracy z organami ścigania, które służą do składania w trybie „emergency”^[13] oraz procesowym wniosków w zakresie uzyskania danych rejestracyjnych, płatniczych oraz logowań do usług.

Rozporządzenie dostarcza m.in. narzędzi prawnych do ochrony małoletnich użytkowników sieci Internet oraz walki z nadużyciami internetowymi, tj. w szczególności zwalczanie nielegalnych treści oraz fałszywych informacji.

Istotne w powyższym zakresie pozostają obowiązki nałożone na podmioty świadczące usługi pośrednie, tj. obowiązek zgłaszania przestępstw, obowiązek informowania użytkowników o ograniczeniu widoczności treści, zawierających informacje nielegalne lub niezgodne z warunkami korzystania z usługi dostawcy – tzw. shadow banning.

Odnosząc się do kwestii dotyczących trudności z uzyskaniem danych od zagranicznych podmiotów internetowych, uprzejmie informuję, że wyzwania, przed którymi stoi Policja, są analogiczne, jak w przypadku innych służb policyjnych w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej i dotyczą kwestii współpracy ze strony wskazanych podmiotów prywatnych w przypadkach niezwiązanych bezpośrednio z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego.

Kwestie wzmocnienia mechanizmów współpracy w powyższym zakresie wykraczają jednak poza ramy prawa krajowego i stanowią domenę prawa wspólnotowego, a także muszą uwzględniać dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kontekście gwarancji ochrony praw podstawowych, w tym prawa do prywatności czy swobodnego komunikowania się.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.

^[2] Dz. U. poz. 1221, z późn. zm.

^[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 1640, z późn. zm.

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1513, z późn. zm.

^[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 37, z późn. zm.

^[6] Dz. U. z 2023 r. poz. 1115, z późn. zm.

^[7] Dz. U. z 2024 r. poz. 867, z późn. zm.

^[8] Dz. U. z 2014 r. poz. 1657, z późn. zm.

^[9] Dz. U. z 1999 r. Nr 76, poz. 854, z późn. zm.

^[10] Dz. U. z 2007 r. Nr 135, poz. 950

^[11] Dz. Urz. UE. L 2000 Nr 239, str. 19, z późn. zm.

^[12] Dz. Urz. UE L Nr 277, str. 1, z późn. zm., dalej; rozporządzenie.

^[13] Zagrożenia życia i zdrowia.