Interpelacja nr 6771

do ministra edukacji

w sprawie nowelizacji rozporządzenia w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego

Zgłaszający: Iwona Karolewska

Data wpływu: 02-12-2024

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani z głębokim przekonaniem o konieczności pilnej nowelizacji rozporządzenia w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. 2024 poz. 110). Obecne regulacje, ograniczające możliwość kształcenia w tzw. zawodach pomocniczych wymienionych w załączniku do ww. rozporządzenia, w tabeli „klasyfikacja właściwa” wyłącznie dla uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną, prowadzą do wyraźnej dyskryminacji pozostałych uczniów z niepełnosprawnościami. W szczególności dotyczy to uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, czyli o specjalnych potrzebach edukacyjnych, jak np. ze spektrum autyzmu, z zespołem Aspergera, z niepełnosprawnością sprzężoną czy też z niepełnosprawnością ruchową.

Oto kilka przykładów takich zawodów:

1) pomocnik kucharza (symbol cyfrowy 512202): w kolumnie "Typy szkół" jest "B3", co oznacza, że w tym zawodzie w branżowej szkole I stopnia mogą uczyć się tylko uczniowie z lekką niepełnosprawnością intelektualną;
2) pomocnik mechanika (symbol cyfrowy 721202): tutaj również widnieje "B3";
3) pomocnik fryzjera (symbol cyfrowy 514102): analogicznie w tym zawodzie w branżowej szkole I stopnia mogą kształcić się jedynie uczniowie z orzeczeniem o lekkiej niepełnosprawności intelektualnej.

Skoro uczniowie z mniejszą niepełnosprawnością intelektualną mogą kształcić się w tych zawodach, to tym bardziej powinni mieć taką możliwość uczniowie z innymi rodzajami niepełnosprawności. Ograniczanie dostępu do edukacji zawodowej do jednej, konkretnej grupy uczniów jest dyskryminujące i niezgodne z zasadą równych szans. Każdy uczeń, niezależnie od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, ma prawo do dostosowania procesu kształcenia do swoich indywidualnych potrzeb. Jeśli uczniowie z lekką niepełnosprawnością intelektualną mogą znaleźć odpowiednie wsparcie w tych zawodach, to tym bardziej możliwe jest stworzenie warunków dla uczniów z innymi rodzajami niepełnosprawności, którzy mogą mieć inne, ale równie ważne potrzeby.

Każdy młody człowiek, niezależnie od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, ma prawo do zdobycia wykształcenia, które przygotowuje go do aktywnego życia zawodowego. Ograniczanie dostępu do nauki zawodu uczniom z innymi rodzajami niepełnosprawności jest niezgodne z zasadami równości i sprawiedliwości, które są wpisane w konstytucję naszego kraju oraz w międzynarodowe konwencje, takie jak Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność nie powinna być przeszkodą w rozwoju i realizacji potencjału. Jeśli uczniowie z mniejszą niepełnosprawnością mogą odnieść sukces w tych zawodach, to uczniowie z innymi rodzajami niepełnosprawności również mogą odkryć swoje talenty i znaleźć satysfakcjonującą pracę. Ograniczanie ich możliwości jest zaprzeczeniem idei inkluzji. Uczniowie z autyzmem mogą mieć trudności w komunikacji społecznej, ale często wykazują wyjątkowe zdolności w zakresie analizy szczegółów, koncentracji i rozwiązywania problemów. Uczniowie z zespołem Aspergera mogą mieć trudności w nawiązywaniu relacji międzyludzkich, ale często charakteryzują się wysoką inteligencją i zdolnościami logicznego myślenia.

Konsekwencje obecnych przepisów są poważne:

• wykluczenie społeczne – uczniowie z niepełnosprawnościami, którzy nie mogą odbywać praktyk, czują się wykluczeni i mają mniejsze szanse na znalezienie zatrudnienia po ukończeniu szkoły;
• utrata poczucia własnej wartości – brak możliwości zdobycia praktycznych umiejętności może prowadzić do obniżenia samooceny i poczucia własnej wartości;
• utrudnione wejście na rynek pracy – osoby z niepełnosprawnościami, które nie mają doświadczenia zawodowego, mają znacznie mniejsze szanse na znalezienie pracy i są często dyskryminowane przez pracodawców.

Aby zmienić tę sytuację, proponuję następujące rozwiązania:

• umożliwienie nauki zawodu na poziomie branżowej szkoły I stopnia w zawodach pomocniczych wszystkim uczniom z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego – zagwarantuje to równe szanse dla wszystkich uczniów z niepełnosprawnościami, niezależnie od ich rodzaju i stopnia;
• wprowadzenie obowiązku dostosowania stanowisk pracy do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami – pracodawcy powinni być zobowiązani do zapewnienia odpowiednich warunków pracy dla uczniów z niepełnosprawnościami, co pozwoli im na pełne wykorzystanie swoich umiejętności;
• zwiększenie wsparcia finansowego dla szkół i pracodawców – należy zapewnić środki finansowe na działania związane z włączeniem uczniów z niepełnosprawnościami, takie jak szkolenia dla nauczycieli i pracodawców, zakup specjalistycznego sprzętu czy organizację praktyk zawodowych;
• współpraca z organizacjami pozarządowymi – nawiązanie ścisłej współpracy z organizacjami pozarządowymi, które zajmują się tematyką niepełnosprawności, pozwoli na wymianę doświadczeń i opracowanie skutecznych rozwiązań;
• promocja zatrudniania osób z niepełnosprawnościami – prowadzenie kampanii informacyjnych, które będą pokazywać, że osoby z niepełnosprawnościami są wartościowymi pracownikami i mogą wnieść wiele do każdej firmy.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:

Czy ministerstwo planuje nowelizację wspomnianego rozporządzenia?

Jego nowelizacja jest niezbędna, aby zapewnić równe szanse dla wszystkich uczniów i stworzyć bardziej inkluzywne społeczeństwo.