w sprawie skarg studentów na funkcjonowanie Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska
Warszawa, 30-12-2024
Szanowna Pani Posłanko,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie skarg studentów na funkcjonowanie Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego uprzejmie przekazuje poniższe informacje:
W oparciu o przekazywane do Ministra Nauki informacje dotyczące działania Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego w sierpniu 2024 r. została wszczęta kontrola doraźna w zakresie zgodności działania organów uczelni z przepisami prawa i nadanymi uprawnieniami, obejmująca okres od roku akademickiego 2021/2022 (semestr letni) do dnia wszczęcia kontroli, z możliwością zasięgania informacji z okresów wcześniejszych. Aktualnie czynności kontrolne zostały zakończone i trwa analiza pozyskanej od Uczelni dokumentacji i wyjaśnień.
Nawiązując do problemu realizacji praktyk zawodowych informuję, że do Ministra Nauki wpłynęły dwa zgłoszenia dotyczące studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela – w sierpniu i grudniu 2024 r. Ogólna informacja w tym zakresie została przekazana do wyjaśnienia w ramach kontroli doraźnej w Uczelni (osoby zgłaszające nie wyraziły zgody na przetwarzanie danych osobowych). Minister Nauki dodatkowo wezwał uczelnię do przekazania informacji w sprawie.
W przypadku ustalenia naruszeń prawa Minister Nauki podejmie dalsze adekwatne kroki w sprawie, określone przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „Pswn”. Minister poinformuje uczelnię o sformułowanych zaleceniach pokontrolnych. Uczelnia ma obowiązek zastosować się do wytycznych Ministra. Zgodnie z dyspozycją art. 430 ust. 1 pkt 3 i 5 Minister Nauki, w drodze decyzji administracyjnej, może nakazać założycielowi likwidację uczelni niepublicznej, w przypadku gdy:
Wystąpienia pokontrolne są publikowane na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego:https://www.gov.pl/web/nauka/kontrola-resortowa-w-jednostkach-podleglych-i-nadzorowanych-oraz-innych-podmiotach gdzie mają do nich dostęp wszystkie osoby zainteresowane daną uczelnią.
Rodzaj i tryb działań nadzorczych Ministra Nauki w stosunku do uczelni (zarówno publicznych jak i niepublicznych) określają przepisy Pswn, w szczególności stosownie do art. 427 ust. 1 Pswn Minister może żądać informacji i wyjaśnień od uczelni niepublicznych, a także dokonywać kontroli ich działalności. Minister może żądać informacji i wyjaśnień również od założyciela uczelni. Ponadto, w przypadku zastrzeżeń odnośnie jakości kształcenia na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich Minister ma możliwość zwrócić się do Polskiej Komisji Akredytacyjnej z wnioskiem o przeprowadzenie oceny programowej studiów na określonym kierunku.
Uprzejmie informuję, że każdy sygnał dotyczący działalności danej uczelni jest poddawany weryfikacji, w szczególności Minister Nauki wzywa uczelnię do zajęcia stanowiska. Minister Nauki na podstawie analizy konkretnego przypadku może wszcząć postępowanie nadzorcze zgodnie z posiadanymi uprawnieniami, w szczególności dotyczące weryfikacji, czy uczelnie podejmują działania naprawcze wystarczające do skutecznego zniwelowania zaistniałych uchybień. Wszelkie zmiany wprowadzone w toku kształcenia powinny odbywać się z poszanowaniem praw słuchaczy, mieć na względzie ich dobro oraz odbywać się w atmosferze konstruktywnego dialogu pomiędzy uczelnią a osobami korzystającymi z jej usług edukacyjnych. Wyjaśnienia uzyskiwane od uczelni są przekazywane skarżącym. Po zapoznaniu się ze stanowiskiem uczelni organ nadzorczy rozstrzyga o konieczności podjęcia dalszych kroków w sprawie. Minister Nauki uwzględnia również zgłaszane nieprawidłowości w analizie ryzyka poprzedzającej opracowanie planu kontroli na kolejny rok. Decyzja zarządzająca kontrolę w danej uczelni zapada z uwzględnieniem wszystkich informacji o tym podmiocie, którymi dysponuje Minister (np. wynikami dotychczasowych kontroli, ocenami jakości kształcenia Polskiej Komisji Akredytacyjnej czy oświadczeniami rektora w związku z wpływającymi skargami) i stopnia uprawdopodobnienia występowania naruszeń.
W odniesieniu do podniesionych kwestii dotyczących studiów podyplomowych, należy wskazać, iż studia podyplomowe są inną – niż studia pierwszego stopnia, drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie – formą kształcenia, na którą przyjmowani są kandydaci posiadający dyplom ukończenia studiów co najmniej pierwszego stopnia. Z mocy art. 163 ust. 1 Pswn studia podyplomowe mogą prowadzić uczelnie (zarówno publiczne jak i niepubliczne), instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, a także Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (w myśl ustawy z dnia 13 września 2018 r. o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego).
Prowadzenie studiów podyplomowych nie wymaga zgody Ministra Nauki. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie prowadzi rejestru/wykazu studiów podyplomowych. W ramach autonomii programowej uczelnie samodzielnie opracowują programy prowadzonych studiów podyplomowych. Minister Nauki nie jest uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny tych programów. To uczelnia jest odpowiedzialna za prawidłową realizację procesu kształcenia i za jakość kształcenia na studiach podyplomowych. Program studiów podyplomowych powinien być zgodny z przepisami Pswn (art. 160-164), w tym w szczególności w zakresie czasu trwania, możliwości uzyskania kwalifikacji cząstkowych na poziomie 6, 7 albo 8 PRK (Polskiej Ramy Kwalifikacji), oraz wymogów tyczących się uczestników studiów podyplomowych (minimum ukończone studia pierwszego stopnia na określonym kierunku studiów). Dodatkowo, program studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, w zależności od charakteru studiów kwalifikacyjnych, musi spełniać wymogi określone odpowiednio w załącznikach nr 1-3 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453).
Minister Nauki między innymi na podstawie informacji i zapytań dotyczących studiów podyplomowych, postanowił o doprecyzowaniu regulacji prawnych i wprowadzeniu zmian odnoszących się do tego typu kształcenia. Z dniem 1 października 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki z dnia 18 lipca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. poz. 1103). Wszystkie osoby, które ukończą studia podyplomowe od dnia wejścia w życie przywołanego rozporządzenia, powinny otrzymać świadectwa sporządzone według nowych wzorów, uwzględniających niezbędne elementy określone w tym rozporządzeniu. Wprowadzane zmiany są uzasadnione dbałością o jakość kształcenia, w szczególności pozwalają na weryfikację zgodności czasu trwania tych studiów z obowiązującymi przepisami i umożliwiają pełniejszą ocenę zrealizowanego w ramach tych studiów kształcenia z uwzględnieniem przyjętych metod nauczania. Obecnie absolwent studiów podyplomowych otrzymuje świadectwo ukończenia tych studiów, w którym mają być obligatoryjnie wskazane: nazwa studiów, data rozpoczęcia, data zakończenia, liczba semestrów i wynik ukończenia, a także wykaz zajęć wraz z liczbą godzin zajęć oraz liczbą punktów ECTS, uwzględniający po pierwsze: liczbę godzin zajęć kształtujących umiejętności praktyczne, w tym liczbę godzin praktyk zawodowych, wraz z liczbą punktów ECTS przypisanych do tych zajęć oraz po drugie: liczbę godzin zajęć prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość wraz z liczbą punktów ECTS przypisanych tym zajęciom. Ponadto, absolwent studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela otrzymuje świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, które obowiązkowo ma zawierać informację o tym, że osoba, która ukończyła te studia odbyła kształcenie zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz uzyskała przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela ze wskazaniem przedmiotu lub rodzaju zajęć, które może prowadzić.
Ponadto zmiany w przepisach dotyczących studiów podyplomowych obejmuje planowana nowelizacja Pswn, w szczególności zaproponowano wprowadzenie regulacji mających na celu zapewnienie odpowiedniej jakości kształcenia na tych studiach. Obecnie obowiązujące przepisy Pswn wskazują bowiem podmioty, które mogą prowadzić studia podyplomowe, lecz w bardzo ogólny sposób regulują kwestie dotyczące tych studiów. Uregulowanie tych kwestii jest szczególnie istotne w przypadku studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania określonego zawodu, zajmowania określonego stanowiska lub uzyskania uprawnień zawodowych. Planowane zmiany w ustawie PSWN w zakresie dotyczącym studiów podyplomowych przewidują między innymi:
Wprowadzenie proponowanych zmian w Pswn ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości kształcenia na studiach podyplomowych, których ukończenie jest konieczne ze względu na możliwość uzyskania uprawnień zawodowych, przygotowania do wykonywania zawodu czy zajmowania stanowiska. Zakłada się, że zmiany te umożliwią sprawowanie nadzoru nad tworzeniem i prowadzeniem tych studiów podyplomowych. Projekt nowelizacji Pswn po uzyskaniu wpisu do wykazu prac legislacyjnych programowych Rady Ministrów (wniosek o wpis został skierowanych do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu) zostanie skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych, a zainteresowane podmioty będą mogły wnosić uwagi do projektowanych przepisów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu