w sprawie wiz studenckich
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 21-01-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7027 Pani Poseł Katarzyny Ueberhan w sprawie wiz studenckich, uprzejmie informuję, co następuje.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych stoi na stanowisku, że proces umiędzynarodowienia polskich uczelni nie może się odbywać z pominięciem obowiązujących przepisów, a także generować niekorzystnych zjawisk migracyjnych, których koszty przenoszone będą na ogół społeczeństwa. Na studia winny być kwalifikowane wyłącznie osoby posiadające faktyczne i udokumentowane uprawnienia do podjęcia studiów na terytorium RP. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji, pod linkiem Projekt można znaleźć przekazane do Ministerstwa Spraw Zagranicznych stanowiska zgłoszone w ramach konsultacji publicznych. W tym samym miejscu znajduje się również globalne zestawienie uwag, wraz z opinią co do ich zasadności i możliwości przyjęcia. W listopadzie 2024 r. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych odbyło się spotkanie ze środowiskiem akademickim, przedstawicielami pracodawców oraz podmiotami publicznymi, na którym omawiane były zgłaszane do projektu ustawy uwagi. Część uwag została uwzględniona, a co do części zasugerowano, aby ich treść została zgłoszona w czasie procedowania innych ustaw z pakietu ustaw, które mają kompleksowo regulować i porządkować zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców na terytorium Polski. Dla zobrazowania zagadnienia uwzględniono m.in. uwagi Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich w zakresie ujęcia podmiotów systemu polskiego szkolnictwa wyższego i nauki, które zatrudniają pracowników w celu prowadzenia zajęć dydaktycznych lub prowadzenia badań naukowych w katalogu podmiotów, mających pierwszeństwo w dostępie do procedury wizowej obok innych podmiotów określonych w wykazie przedsiębiorców wykonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej; uwzględniono uwagi Centrum Rozwoju Szkół Wyższych MERITO i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich co do przekazywania informacji między uczelniami, a konsulem o podjęciu nauki lub skreślenia go z listy studentów, zgodnie z postulatem Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, doprecyzowano sformułowania odnoszące się do egzaminu wstępnego na uczelnie. Dodatkowo odnosząc się do treści samej interpelacji należy podkreślić, że konieczność posiadania przez cudzoziemskiego studenta decyzji administracyjnej o uznaniu dyplomu ukończenia szkoły średniej za równorzędny polskiemu świadectwu maturalnemu, w przypadkach, gdy jest to prawnie wymagane, nie powstała wraz z wydaniem przez Ministra Spraw Zagranicznych w dniu 31.07.2024 r. wytycznych skierowanych do konsulów RP. Obowiązek posiadania 3 przez kandydującego na studia w RP cudzoziemca decyzji administracyjnej kuratora oświaty wynika bezpośrednio z art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750). Jednym z powodów wprowadzenia wytycznych w zakresie wymogu przedstawienia w procedurze wizowej decyzji administracyjnej właściwego kuratora oświaty, która de facto przesądza o uprawnieniu do podjęcia studiów na terytorium RP, było swobodne przyjęcie przez uczelnie wyższe praktyki polegającej na zwyczajowym pominięciu tego wymogu w procesie rekrutacji, czy też kwalifikacji na studia, co prowadziło w ostatnich latach do rozmaitych nadużyć.
Rektorzy wydawali decyzje o warunkowym przyjęciu na studia, w której oznaczali odległy termin na przedłożenie przedmiotowej decyzji, a w razie uchybienia terminowi wskazano na skutek rozwiązujący takiego warunku, niemniej w ocenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych postępowanie takie należy uznać za wadliwe, sprzeczne z wcześniej przywołanym art. 93 ustawy o systemie oświaty oraz kryteriami kwalifikacji na uczelnie wyższe w rozumieniu ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 742). Należy mieć na względzie, że przyjęte przez uczelnie uproszczone rozwiązania spowodowały, że zaświadczenie o przyjęciu na studia, a także status studenta otrzymać mogły osoby legitymujące się nieuznanym świadectwem dojrzałości, które niejednokrotnie w kraju pochodzenia, ale także w Polsce nie stanowi podstawy do przyjęcia na studia wyższe. Co roku we wszystkich rodzajach szkół wyższych rozpoczyna studia 40-60 tys. cudzoziemców, z których zaledwie połowa kontynuuje naukę na II roku. Polscy konsulowie rozpatrujący wnioski wizowe cudzoziemców planujących podjąć studia na polskich uczelniach wyższych sygnalizują szereg problemów i niekorzystnych zjawisk związanych z realizowaną przez wiele polskich uczelni strategią rekrutacji (czy też maksymalizacji naboru zagranicznego) błędnie definiowaną na potrzeby debaty publicznej jako strategia umiędzynarodowienia. Reasumując pragnę poinformować, że projekt ustawy naprawczej został w dniu 18 grudnia br. przyjęty przez Radę Ministrów.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu