w sprawie braków kadrowych w polskiej Policji i planów obniżania wymagań podczas testów sprawności fizycznej i testów psychologicznych na etapie postępowania kwalifikacyjnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 30-01-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7076 Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie braków kadrowych w polskiej Policji i planów obniżania wymagań podczas testów sprawności fizycznej i testów psychologicznych na etapie postępowania kwalifikacyjnego, m.in. na podstawie stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że kryteria jakie powinien spełnić kandydat do służby w Policji zostały określone w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1], zgodnie z którymi służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której jest gotów się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne nad zmianą ww. przepisu prawa.
Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o Policji, przyjęcie kandydata do służby w formacji następuje po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego, które ma na celu ustalenie, czy kandydat spełnia warunki przyjęcia do służby oraz określenie jego predyspozycji do jej pełnienia.
Etapami postępowania kwalifikacyjnego są m.in. test sprawności fizycznej oraz badanie psychologiczne. Zakres tematyczny i sposób przeprowadzania testu sprawności fizycznej, jak i badania psychologicznego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji[2].
Zgodnie z ww. rozporządzeniem test sprawności fizycznej składa się z poniższych prób sprawnościowych przeprowadzonych w jednym dniu, w następującej kolejności:
Natomiast badanie psychologiczne w postępowaniu kwalifikacyjnym do służby w Policji obejmuje ocenę kandydata w zakresie predyspozycji intelektualnych oraz osobowościowych i przeprowadza się je z zastosowaniem następujących metod badawczych:
Aktualnie trwają prace legislacyjne nad zmianą przepisów regulujących postępowanie kwalifikacyjne wobec kandydatów do służby w Policji. W projekcie rozporządzenia w sprawie postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydatów do służby w Policji proponuje się m.in. zmianę zakresu i sposobu przeprowadzania testu sprawności fizycznej dla kandydatów do służby oraz wprowadzenie możliwości przystąpienia do próbnego, nieobowiązkowego, testu sprawności fizycznej.
W projekcie rozporządzenia zaproponowano również zmianę prób sprawnościowych, mającą na celu usprawnienie przeprowadzania testu sprawności fizycznej dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby oraz poprawę efektywności pozyskiwania do służby osób o pożądanym profilu sprawności fizycznej – w szczególności osób z większą siłą, dynamiką i szybkością reagowania. Proponowane w projekcie rozporządzenia próby sprawnościowe pozwolą ocenić zdolności motoryczne szczególnie przydatne dla policjantów, tj. siła, wytrzymałość, zwinność oraz koordynacja ruchowa. Wskazane próby sprawnościowe obejmują:
Istotny jest fakt, że próby sprawnościowe wskazane w trzech pierwszych podpunktach są tożsame z próbami stosowanymi w teście sprawności fizycznej pełniących już służbę policjantów, które określa zarządzenie nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 15 stycznia 2024 r. w sprawie testu sprawności fizycznej policjantów[3]. Różnica dotyczy próby w zakresie biegu, który dla kandydatów do służby w Policji jest biegiem z obieganiem stojaków w czasie 90 s, natomiast w przypadku policjanta pełniącego służbę jest to bieg na dystansie 1000 m. Powyższa różnica wynika z ograniczonej dostępności obiektów, w których można przeprowadzić próbę sprawnościową (bieg na dystansie 1000 m bez względu na warunki atmosferyczne). Podkreślić należy, że bieg z obieganiem stojaków w czasie 90 s również pozwala na badanie tej samej cechy motorycznej, tj. wytrzymałości.
Projektowane zmiany wynikają także z konieczności dostosowania rekrutacji do aktualnych wyzwań zdrowotnych i społecznych. W związku z powyższym w trakcie prac nad modyfikacją testu sprawności fizycznej wzięto pod uwagę badania dotyczące aktywności fizycznej Polaków oraz zmiany do jakich doszło w omawianym obszarze na przestrzeni ostatnich dekad.
Jednocześnie należy dodać, że zmiany wprowadzone w teście sprawności fizycznej zostały poparte niezależną opinią Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, w której stwierdzono, że wprowadzenie przedmiotowych zmian dla kandydatów do służby w Policji jest nie tylko uzasadnione, lecz również konieczne w obliczu aktualnych wyzwań zdrowotnych i społecznych. Badania jednoznacznie wskazują na potrzebę dostosowania testów do zmieniającej się kondycji fizycznej młodzieży oraz na konieczność uwzględnienia czynników psychologicznych. Nowy test sprawności fizycznej nie tylko poprawi jakość procesu rekrutacyjnego, ale również lepiej przygotuje przyszłych funkcjonariuszy do wymagających zadań służbowych.
Odnosząc się do etapu postępowania kwalifikacyjnego, jakim jest badanie psychologiczne, należy wskazać, że obejmuje ono ocenę kandydata w zakresie predyspozycji intelektualnych, w szczególności ocenę poziomu rozwoju intelektualnego oraz predyspozycji osobowościowych, ocenę funkcjonowania w trudnych sytuacjach oraz określenie poziomu dojrzałości społecznej. W projektowanym rozporządzeniu regulującym kwestie postępowania kwalifikacyjnego do służby w Policji zostały zachowane dotychczasowe metody badawcze, tj.: test, kwestionariusz, wywiad i obserwacja. Natomiast wprowadzono nowy zapis umożliwiający przełożonemu właściwemu w sprawach postępowania kwalifikacyjnego zarządzenie dodatkowego badania psychologicznego w ramach tego samego postępowania jeżeli uzna, że uzyskanie ostatecznego wyniku postępowania wymaga bardziej szczegółowego określenia predyspozycji intelektualnych lub osobowościowych kandydata, niż wynika to z dotychczas przeprowadzonego badania psychologicznego. Powyższe ma na celu umożliwienie wykonania bardziej szczegółowej oceny predyspozycji intelektualnych lub osobowościowych, przez zastosowanie dodatkowych metod badawczych.
Skrócono także okres karencji stosowany w przypadku uzyskania przez kandydata do służby w Policji negatywnego wyniku z badania psychologicznego, po upływie którego może ponownie przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego, z 10 miesięcy (z tym, że badanie psychologiczne przeprowadza się nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia przystąpienia do tego badania) do 4 miesięcy od dnia odstąpienia od jego prowadzenia, z tym, że badanie psychologiczne przeprowadza się nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia przystąpienia do tego badania. Wskazany okres karencji ma znaczenie organizacyjne i umożliwia kandydatowi, w terminach wskazanych w rozporządzeniu, ponowne przystąpienie do postępowania kwalifikacyjnego.
Ponadto, w projektowanych zmianach uwzględniono potencjalną sytuację wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Wydłużono okres ważności pozytywnego wyniku m.in. badania psychologicznego do 90 dni od dnia odwołania ww. stanów.
Jednocześnie informuję, że prace nad zmodyfikowaniem sposobów realizacji etapów postępowania kwalifikacyjnego wobec osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, m.in. w zakresie etapu – test sprawności fizycznej oraz badania psychologicznego, pozostają w toku.
Odpowiadając na pytanie dotyczące możliwości przyjęcia do służby w Policji osób leczących się na depresję, uprzejmie informuję, że zdolność kandydata do służby w ww. formacji ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zgodnie z Wykazem chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa albo funkcjonariusza tych służb (dalej: Wykaz chorób i ułomności), stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa[4].
W Dziale XV Stan psychiczny Wykazu chorób i ułomności określenie „depresja” nie występuje jako kategoria choroby i ułomności. Niemniej w obowiązującej Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń ICD-10 depresja jako objaw występuje w rozpoznaniu różnorodnych chorób i zaburzeń psychicznych. W grupie zaburzeń nastroju (kody F.30-F.39) występuje rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej (F31), epizodu depresyjnego (F32) oraz zaburzenia depresyjnego nawracającego (F33). Zaburzenia te potocznie są nazywane depresją.
W Wykazie chorób i ułomności w § 95 pkt 1 wymieniono Inne zaburzenia psychiczne upośledzające zdolności adaptacyjne oraz w pkt 2 Inne zaburzenia psychiczne znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. W obu przypadkach kwalifikacji orzeczniczej należy dokonywać na podstawie dokumentacji medycznej leczenia specjalistycznego. W sytuacji rozpoznania przez lekarza specjalistę zaburzenia psychicznego spełniającego kryteria opisane w § 95 pkt 1 i 2, w tym zaburzeń nastroju, kandydaci do służby w Policji otrzymują kategorię N - „niezdolny”, która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają pełnienie służby.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.
[2] Dz. U. poz. 606, z późn. zm.
[3] Dz. Urz. KGP poz. 1
[4] Dz. U. z 2023 r. poz. 2392