w sprawie braku młodych pracowników w kadrze nauczycieli szkół podstawowych i średnich oraz kryzysu związanego z zawodem nauczyciela
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 20-01-2025
Szanowny Panie Pośle,
odbudowa prestiżu zawodu nauczycielskiego jest jednym z priorytetów polityki oświatowej. Rola społeczna, wymagane kwalifikacje i ustawowy obowiązek cyklicznego potwierdzania rozwoju zawodowego, a także wyzwania stawiane przed nauczycielami – muszą być odzwierciedlone w regulacjach systemowych kształtujących warunki pracy w tym zawodzie.
Pierwszym działaniem naszego rządu było zapewnienie godnych podwyżek. W 2024 r. wynagrodzenie nauczycieli początkujących wzrosło o 33%, a w przypadku nauczycieli mianowanych i dyplomowanych o 30%. W ustawie budżetowej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. przewidziano kolejny wzrost wynagrodzeń nauczycieli.
Odpowiadając na wnioski kierowane do Ministra Edukacji przez nauczycielskie organizacje związkowe i inne środowiska oświatowe o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli - dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji, zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. powołany został Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli (Dz. Urz. ME z 2024 r. poz. 32). W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele strony rządowej, organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego, ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej.
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli. Jednocześnie do wykonywania określonych prac na potrzeby Zespołu powołane zostały grupy robocze:
W grudniu 2024 r. odbyło się posiedzenie plenarne Zespołu, w celu omówienia wniosków z dotychczasowych prac poszczególnych grup roboczych, dotyczące rekomendacji dotyczących dalszych prac i propozycji nowych rozwiązań.
Przedstawione propozycje dotyczyły m.in. rozszerzenia zakresu nagród jubileuszowych dla nauczycieli, rozszerzenia grupy nauczycieli uprawnionych do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych oraz przedłużenia uprawnień do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych o 10 lat, skróceniu okresu zatrudnienia nauczycieli nieposiadających stopnia awansu zawodowego na podstawie umowy o pracę na czas określony do jednego roku, doprecyzowania zasad wynagradzania za godziny ponadwymiarowe wzmocnienie doradztwa metodycznego.
Jednocześnie informuję, że zgodnie z ustaleniami podjętymi na ww. posiedzeniu Zespołu, rozpoczęto prace mające na celu przygotowanie projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela. Zgodnie z zasadami legislacji, po zakończeniu prac nad projektem, zostanie on przesłany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych, w terminie przewidzianym przepisami prawa oraz opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, do którego dostęp mają wszyscy zainteresowani.
Odpowiadając na pytanie dotyczące przygotowania przez resort ofert zachęcających młodych ludzi do podjęcia pracy po ukończeniu studiów w zawodzie nauczyciela, uprzejmie wyjaśniam, iż czynnikiem zachęcającym do podjęcia pracy nauczyciela jest m.in. możliwość korzystania z form doskonalenia zawodowego finansowanego ze środków publicznych.
Po ukończeniu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela czynni zawodowo nauczyciele nabywają prawo do korzystania z oferty różnych form kształcenia i doskonalenia zawodowego adresowanego do nauczycieli oraz ich dofinansowywania.
Doskonalenie to jest prowadzone przez placówki doskonalenia nauczycieli, a także przez uczelnie, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, biblioteki pedagogiczne oraz inne jednostki, których zadania statutowe obejmują doskonalenie zawodowe nauczycieli (np. stowarzyszenia, fundacje).
Środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli wyodrębniane są corocznie w budżetach organów prowadzących szkoły na dofinansowanie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli zatrudnionych w prowadzonych przez te organy przedszkolach, szkołach i placówkach, w budżetach wojewodów na sfinansowanie kosztów związanych z zatrudnianiem doradców metodycznych w województwie oraz w budżecie Ministra Edukacji na organizację ogólnokrajowych zadań z zakresu doskonalenia zawodowego nauczycieli.
W każdym roku Minister Edukacji określa potrzeby dotyczące zlecenia organizacji i realizacji ogólnokrajowych zadań z zakresu doskonalenia zawodowego nauczycieli i zgodnie z tymi potrzebami dofinansowuje centralne programy kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli lub zadania w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli, zlecane uczelniom lub innym podmiotom.
W 2024 r. Minister Edukacji zlecił uczelniom, na podstawie art. 464 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.) zorganizowanie i przeprowadzenie kwalifikacyjnych oraz doskonalących studiów podyplomowych dla nauczycieli w zakresie: nauczania matematyki, edukacji matematycznej w klasach I-III szkoły podstawowej, informatyki, informatyki dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, pedagogiki specjalnej, przygotowania pedagogicznego psychologów, nauczania przedmiotów zawodowych w zakresie elektromobilności, nauczania przedmiotów zawodowych w zakresie gospodarki odpadami.
Kontynuowane jest również finansowanie studiów podyplomowych dla nauczycieli, zamówionych w poprzednich latach, w zakresie: etyki, informatyki, wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i wspierania rodziny, pedagogiki specjalnej w edukacji włączającej, psychologii edukacyjnej z przygotowaniem pedagogicznym, polskiego języka migowego.
Uczestnictwo nauczycieli w ww. studiach podyplomowych jest bezpłatne.
W bieżącym roku planowana jest kontynuacja rozpoczętych studiów podyplomowych dla nauczycieli oraz zlecenie nowych, m.in. studiów doskonalących dla nauczycieli języków obcych (angielskiego, francuskiego, niemieckiego) – w szczególności w zakresie pracy z uczniami mającymi problemy z opanowaniem wymaganych kompetencji językowych.
Znaczące środki finansowe na doskonalenie nauczycieli pozostają w dyspozycji organów prowadzących szkoły i placówki. Mogą one przeznaczać wyodrębnione w swoich budżetach środki na finansowanie studiów podyplomowych i innych form kształcenia i doskonalenia. Specjalności i formy kształcenia, na które dofinansowanie jest przyznawane nauczycielom oraz maksymalną kwotę dofinansowania opłat pobieranych przez uczelnie, ustala corocznie organ prowadzący w porozumieniu z dyrektorami szkół i placówek. Dyrektorzy szkół przygotowując plan dofinansowania form doskonalenia nauczycieli zobowiązani są uwzględniać również potrzeby nauczycieli w zakresie doskonalenia.
Niezależnie od powyższego, odpowiadając na pytania Pana Posła, poniżej przedstawiam dane dotyczące nauczycieli, których źródłem jest System Informacji Oświatowej:
| Rok |
Liczba nauczycieli |
| 2015 |
23 174 |
| 2019 |
36 492 |
| 2023 |
59 539 |
Dane na 30.09 każdego wymienionego w tabeli roku.
| Rok |
Liczba nauczycieli |
| 2014 |
9 733 |
| 2015 |
11 347 |
| 2019 |
10 608 |
| 2020 |
10 053 |
| 2021 |
11 213 |
| 2022 |
14 107 |
| 2023 |
15 971 |
Nadmieniam, że informacje dotyczące wysokości emerytur dostępne są wyłącznie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu