Odpowiedź na interpelację nr 7098

w sprawie zmian w podstawie programowej kształcenia ogólnego

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 13-01-2025

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie informuję, że 28 czerwca 2024 r. zostały podpisane rozporządzenia zmieniające podstawę programową kształcenia ogólnego dla 18 przedmiotów w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych^[1].

Zakres prac obejmował 33 podstawy programowe:

Konieczność „uszczuplenia” podstaw programowych została zauważona również przez Ministra Edukacji i Nauki Przemysława Czarnka, który w listopadzie 2023 r. powołał siedem zespołów przedmiotowych (w zakresie: j. polskiego, matematyki, historii, biologii geografii, chemii i fizyki) do realizacji tego zadania i zlecił odpowiednie prace. Część ekspertów powołanych w tamtym czasie brała udział w pracach prowadzonych w minionym roku.

Podkreślić należy również, że podstawa programowa kształcenia ogólnego ustalona w latach 2017-2018 przez Panią Anną Zalewską – ówczesną Minister Edukacji Narodowej nigdy nie była realizowana w pełnym zakresie. Wybuch epidemii COVID-19 w Polsce w 2020 r. spowodował, że już od 2021 r. obowiązywały ograniczone w stosunku do podstawy programowej wymagania egzaminacyjne, w oparciu o które były przeprowadzane egzaminy aż do 2024 r.^[2].

Od 2025 roku treści zawarte w podstawie programowej stanowią jedyną podstawę przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego, stąd konieczne było dalsze utrzymanie ograniczeń w wymaganiach edukacyjnych, z tym, że już nie w formie odrębnych wymagań egzaminacyjnych, lecz ograniczeń samej podstawie programowej. Tak wiec, celem zmiany wprowadzonej od roku szkolnego 2024/2025 było urealnienie wcześniej obowiązującej podstawy programowej przez ograniczenie zakresu treści nauczania – wymagań szczegółowych^[3], co ma dać nauczycielom i uczniom więcej czasu na spokojniejszą i bardziej dogłębną realizację programów nauczania (tj. zagadnień, które w podstawie programowej pozostały). Zostały usunięte lub ograniczone głównie te treści, które są nadmiarowe na danym etapie edukacyjnym, niemożliwe lub bardzo trudne do zrealizowania w praktyce szkolnej. Wprowadziliśmy zmiany, które wymagają w większym niż dotychczas zakresie rozwijania umiejętności praktycznych zamiast wiedzy teoretycznej lub encyklopedycznej oraz korzystania w procesie nauczania – uczenia się z cyfrowych narzędzi oraz zasobów edukacyjnych dostępnych w Internecie.

Dla właściwego zrozumienia celu i istoty proponowanych aktualnie zmian w podstawie programowej kształcenia ogólnego należy zapoznać się również z uzasadnieniem tych zmian, opublikowanym na stronie MEN łącznie z projektami (link https://www.gov.pl/web/edukacja/zmiana-podstawy-programowej--zaczynamy-prekonsultacje .

Zmiany w podstawach programowych zostały przygotowane tak, aby nie było konieczności wymiany podręczników. W związku z tym, w dalszym ciągu obowiązują dotychczasowe podręczniki, które zawierają wszystkie treści nauczania określone w podstawie programowej odpowiedniej dla danego typu szkoły i danych zajęć edukacyjnych.

Dodatkowo, pragnę poinformować, że nauczyciel może zdecydować o realizacji programu nauczania:

1. z zastosowaniem podręcznika, materiału edukacyjnego lub materiału ćwiczeniowego lub
2. bez zastosowania podręcznika lub materiałów, o których mowa w pkt.1.^[4]

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

^[1] Informacja na ten temat jest zamieszczona na stronie internetowej MEN; link: https://www.gov.pl/web/edukacja/uszczuplone-podstawy-programowe--rozporzadzenia-podpisane

^[2] W roku 2021 i 2022 wymagania egzaminacyjne były określone w załącznikach do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 493, z późn. zm.). W roku 2023 i 2024 wymagania egzaminacyjne były określone: dla egzaminu ósmoklasisty – w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 15 lipca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu ósmoklasisty przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz. U. poz. 1591), natomiast dla egzaminu maturalnego w Formule 2023 – w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz. U. poz. 1246).

^[3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356 z późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2018 r. poz. 467 z późn. zm.)

^[4] Art. 22 aa ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. - Dz. U. z 2024 r. poz. 750, ze zm.)