Odpowiedź na interpelację nr 7118

w sprawie finansowania wydatków związanych z ochroną ludności i obroną cywilną

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 24-01-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 7118 Pani Poseł Lidii Czechak dotyczącą finansowania wydatków związanych z ochroną ludności i obroną cywilną, należy wskazać, że wojewoda będzie mógł wspierać finansowo i materialnie samorząd gminny i powiatowy w realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, przewidzianych ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obrony cywilnej^[1], odnoszących się do: budowy infrastruktury technicznej, rzeczowej pomocy bezpośredniej dla ludności, utrzymania systemów ostrzegania i alarmowania oraz łączności i informatyki, obiektów zbiorowej ochrony, tworzenia zasobów ochrony ludności i innych zadań będących w kompetencji wojewody, przekazując samorządom odpowiednie środki rzeczowe lub finansowe na ich wykonanie.

Finansowanie zadań ochrony ludności i obrony cywilnej na poziomie samorządu gminy, powiatu i województwa ma być planowane w ramach budżetów odpowiednio gmin, powiatów i samorządów województw. Zadania, o których mowa w art. 154 ust. 2 ww. ustawy, będą mogły być finansowane w ramach rezerwy celowej, o której mowa w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym^[2]. Na dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej jednostki samorządu terytorialnego będą otrzymywały środki w formie dotacji celowej z budżetu państwa za pośrednictwem wojewodów. Procentowy udział dotacji celowej w kosztach realizowanego zadania będzie regulowała zawarta umowa. Wartość ww. dotacji będzie mogła wynosić do 100% kosztów zadania.

Jednostki samorządu terytorialnego, stosownie do przepisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, będą realizowały następujące zadania zlecone:

tworzenie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności przeznaczonych do realizacji zadań ochrony ludności;
dokonywanie bieżącego przeglądu w celu wytypowania obiektów budowlanych, które mogą zostać uznane za obiekty zbiorowej ochrony;
zlecanie sprawdzenia obiektu budowlanego pod względem spełniania lub możliwości spełnienia warunków dla obiektów zbiorowej ochrony;
wnioskowanie o nadanie przydziałów mobilizacyjnych obrony cywilnej;
utrzymanie elementów systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach.

Natomiast odnosząc się do kwestii Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej^[3], należy zaznaczyć, że – zgodnie z intencją projektodawcy – przygotowanie i realizacja postanowień Programu będzie miała na celu, w szczególności ustanowienie:

ram prawnych - aktualnie procedowany projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowej zawartości Programu będzie stanowić narzędzie regulacyjne, które precyzyjnie określi treść Programu oraz wymagania dotyczące jego opracowywania (zgodnie z upoważnieniem zawartym w art. 156 ust. 6 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej),
harmonogramu działań – określenie terminu realizacji zadań oraz możliwość planowania zadań długoterminowych umożliwi właściwe przygotowanie instytucji odpowiedzialnych za realizację i wdrażanie Programu,
planowania finansowego – wymóg szczegółowego określenia planowanych środków finansowych pozwoli na bieżące monitorowanie efektywności i prawidłowości ich wydatkowania.

Zakłada się, że efektem wdrożenia projektowanych przedsięwzięć będzie, w szczególności:

usprawnienie koordynacji działań pomiędzy organami i podmiotami realizującymi zadania ochrony ludności i obrony cywilnej,
zwiększenie efektywności i transparentności wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej,
zapewnienie przejrzystości podejmowanych działań poprzez precyzyjne wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za terminową realizację zadań.

Planuje się, że na finansowanie zdań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej corocznie będzie przeznaczać się środki w wysokości nie niższej niż 0,3% produktu krajowego brutto, przy czym wysokość środków przeznaczonych na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, zgodnie z Programem, ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o których mowa w art. 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny^[4], wynosi 0,15% produktu krajowego brutto. Należy mieć na uwadze również fakt, że istnieje także możliwość uzupełnienia finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej ze środków Funduszu Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności. Natomiast generalna zasada finansowania zadań wskazanych w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej określa, że koszty na ich realizację są pokrywane w ramach środków będących w dyspozycji właściwych dysponentów części budżetu państwa. Należy jednocześnie podkreślić, że mechanizm finansowania omawianej ustawy został skonstruowany w wyniku konsultacji z Ministerstwem Finansów.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.

^[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm.

^[3] Dalej: „Program”.

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 248, z późn. zm.