w sprawie przygotowań rządu na możliwość masowego przyjęcia uchodźców wojennych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 27-01-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7162 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie przygotowań rządu na możliwość masowego przyjęcia uchodźców wojennych – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, a następnie przekazaną[1] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie pragnę podkreślić, że zagadnienia dotyczące udzielania pomocy osobom uciekającym z Ukrainy przed wojną regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[2]. Ustawa pomocowa określa również zasady finansowania oraz tworzenia Funduszu Pomocy, które znajdują zastosowanie także w sytuacjach kryzysowych.
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej prowadzi wielosektorowe działania, przygotowujące na ewentualną, choć obecnie bardzo mało prawdopodobną sytuację kryzysową, związaną z kolejnym napływem uchodźców wojennych z Ukrainy. Analizowana jest nie tylko aktualna sytuacja na froncie, ale także inne czynniki, które mogą mieć bezpośredni wpływ na wzmożony napływ osób uciekających przed wojną. Ponadto, monitorowana i analizowana jest sytuacja na granicy polsko-ukraińskiej, liczba nowych numerów PESEL-UKR oraz, we współpracy z wojewodami i administracją samorządową, liczba osób przebywających w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, a także liczba wolnych miejsc w ww. ośrodkach.
W celu zorganizowania miejsc zakwaterowania dla uchodźców wojennych z Ukrainy, a także innej formy pomocy, o której mowa w ustawie pomocowej, wojewoda może wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające na obszarze województwa, państwowe osoby prawne, organy samorządu terytorialnego, samorządowe osoby prawne oraz samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Personel oraz infrastruktura, służące pomocy, są zawsze adekwatne do potrzeb, a w sytuacji kryzysowej istnieje możliwość szybkiego zwiększenia zasobów.
Szczegółowe dane w zakresie możliwości kwaterunkowych w odniesieniu do wzmożonego napływu uchodźców z Ukrainy są w posiadaniu właściwych terytorialnie urzędów wojewódzkich.
W celu wzmocnienia koordynacji działań, 6 grudnia 2024 r. w MSWiA odbyło się spotkanie, podczas którego przedstawiciele poszczególnych resortów, służb, samorządów, organizacji międzynarodowych (UNICEF, UNHCR, WHO, IOM) oraz polskich organizacji pozarządowych omówili możliwe scenariusze na przyszłość, dotyczące obecności w Polsce uchodźców wojennych z Ukrainy w kontekście nadchodzącej zimy czy nagłego napływu osób.
Ponadto uprzejmie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) działa w oparciu o Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego (KPZK), który jest dokumentem planistycznym, przygotowanym przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) we współpracy z ministerstwami, urzędami centralnymi i województwami, w oparciu o ustawę z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym[3]. Przedmiotowy dokument ma charakter wyjściowy w procesie planowania cywilnego na szczeblu centralnym i wojewódzkim, z którego kaskadowo wynikają kolejne plany zarządzania kryzysowego poszczególnych instytucji. Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego zawiera m.in. Standardową procedurę operacyjną SPO-9 „Działania w przypadku masowego napływu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. Wszelkie tworzone plany awaryjne muszą być zgodne z ww. KPZK oraz SPO-9. Istnieje kilka planów na wypadek masowego napływu uchodźców z Ukrainy (poziom MSWiA i instytucje podległe).
Jednocześnie uprzejmie informuję, że ćwiczenia lub symulacje sprawdzające gotowość służb oraz instytucji publicznych na sytuacje kryzysowe, w tym na wypadek zwiększonego ruchu migracyjnego, są systematycznie organizowane przez odpowiednie służby. Przykładowo, resort spraw wewnętrznych i administracji przy udziale RCB, Ministerstwa Obrony Narodowej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, we współpracy z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), przeprowadził w lipcu 2024 r. ćwiczenia symulacyjne (w oparciu o KPZK i SPO-9), które miały na celu przetestowanie krajowego planu zarządzania kryzysowego w zakresie ochrony granic zewnętrznych kraju.
W odniesieniu do działań rządu na rzecz zwiększenia wsparcia finansowego dla Polski w związku z przyjęciem znaczącej liczby uchodźców z Ukrainy, pragnę nadmienić, że rząd RP konsekwentnie podnosi wskazaną kwestię w ramach właściwych gremiów. Wydane zostało ponadto oświadczenie w przedmiotowej sprawie w nawiązaniu do ostatniego przedłużenia ochrony tymczasowej oraz razem ze stroną niemiecką i czeską wystosowany został wspólny list do Komisji Europejskiej. Z prowadzonych dyskusji z Komisji Europejską wynika, że w najbliższym czasie te trzy państwa mogą liczyć na dodatkowe, znaczne wsparcie finansowe.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Zgodnie z właściwością, pismem z 3 stycznia 2025 r. Pana Karola Grzybowskiego – Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.6.2025.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm., dalej ustawa pomocowa.
[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm.