Odpowiedź na interpelację nr 7334

w sprawie korzystania z telefonów komórkowych w szkołach

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 03-02-2025

Szanowny Panie Pośle,

poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji w sprawie korzystania z telefonów komórkowych w szkołach.

W wielu krajach zasady dotyczące korzystania z urządzeń cyfrowych ograniczają ich użycie podczas zajęć dydaktycznych, o ile nie są one wykorzystywane w celach edukacyjnych lub nie służą jako wsparcie młodym ludziom ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi. W trakcie przerw ograniczenia są stosowane rzadziej, głównie w przypadku młodszych uczniów, i zwykle zależą od decyzji poszczególnych placówek, a nie odgórnych regulacji.

Z danych opracowanych przez IBE w 2020 r.^[1] wynika, iż 60% szkół w Polsce zdecydowało się na całkowity zakaz korzystania z telefonów komórkowych przez uczniów. Obecnie nie ma danych, które potwierdzają procentowe dane sprzed czterech lat. W 2025 r. minister edukacji planuje przeprowadzenie badań dotyczących sposobów uregulowania przez szkoły zasad korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych.

Przepisy odnoszące się do zasad korzystania z urządzeń elektronicznych na terenie szkoły zawarte w ustawie – Prawo oświatowe zobowiązują szkoły do określenia w statucie obowiązków ucznia w zakresie przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły.^[2] Statut powinien także regulować kwestie innych obowiązków i praw ucznia oraz określać tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia, a także skutki nieprzestrzegania przez uczniów postanowień statutu. Statut szkoły, oprócz spraw określonych w art. 98-99 ustawy – Prawo oświatowe, może zawierać dodatkowe zapisy istotne dla danej społeczności szkolnej przy założeniu, że wszystkie postanowienia statutu zgodne są z przepisami powszechnie obowiązującymi, w tym gwarantowanymi na poziomie konstytucyjnym oraz w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także w Konwencji o prawach dziecka. Przepisy ustawy – Prawo oświatowe zapewniają zatem możliwość podejmowania przez organa szkoły inicjatyw w zakresie zmiany postanowień statutu, jeżeli regulacje statutowe są nieprecyzyjne lub nie spełniają oczekiwań uczestników procesu kształcenia i wychowania danej szkoły. Inicjatywa dotycząca wprowadzenia zmian w statucie szkoły (tj. zarówno uchylenia obowiązujących postanowień, jak również wprowadzenia nowych regulacji) może być podjęta przez każdy organ szkoły.

Ministerstwo Edukacji Narodowej obecnie monitoruje i poddaje analizie rozwiązania w zakresie korzystania ze smartfonów w szkołach, wprowadzane w innych krajach europejskich, nie prowadzi jednak prac legislacyjnych w tym zakresie. Ewentualna zmiana przepisów dotyczących zasad użytkowania urządzeń elektronicznych przez uczniów będzie poddana konsultacjom społecznym, co umożliwi wyrażenie opinii przez wszystkie zainteresowane podmioty, w tym zwłaszcza przez rodziców i nauczycieli.

Minister edukacji stoi na stanowisku, że wszelkie regulacje dotyczące korzystania z urządzeń cyfrowych w polskich placówkach edukacyjnych powinny bazować na aktualnych badaniach naukowych oraz analizach uwzględniających polski kontekst społeczny. Takie podejście umożliwi wybór rozwiązań opartych na ich potencjalnej skuteczności i ograniczeniu ryzyka niepożądanych efektów. Do czasu uzyskania obiektywnych danych, uzasadniających wprowadzenie nowych regulacji dotyczących korzystania z urządzeń elektronicznych w szkołach, minister edukacji planuje:

• propagowanie dobrych praktyk w regulowaniu zasad korzystania z urządzeń cyfrowych;
• wdrażanie rozwiązań opartych na dialogu, edukacji i partycypacji społecznej;
• inicjowanie i wspieranie działań obejmujących higienę cyfrową oraz alternatywne formy aktywności podczas przerw;
• zapewnienie merytorycznego wsparcia w zakresie edukacji cyfrowej oraz umiejętności krytycznej i bezpiecznej pracy z informacją.

Szczegółowe cele do osiągnięcia, uwzględniające przedmiotową tematykę, zostały zaplanowane do realizacji w przyjętej przez rząd we wrześniu 2024 r. Polityce Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE). W planie wdrażania PCTE, w obszarze 8, dotyczącym cyfrowego bezpieczeństwa, uwzględniono m.in. następujące działania:

• opracowanie standardu reagowania przez szkołę na incydenty w Internecie oraz procedur postępowania w przypadku zagrożenia dla uczniów, nauczycieli i szkoły,
• opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej,
• opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa,
• opracowanie wytycznych dla działań dotyczących zakresu korzystania z danych uczniów i nauczycieli przez inne instytucje,
• działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie.

Ze względu na opóźnienia w opracowaniu i przyjęciu PCTE – pierwotnie dokument miał być przyjęty i opracowany przez poprzedni rząd w 2022 r. – skuteczne działania systemowe w przedmiotowej tematyce będą mogły być realizowane dopiero od 2025 r.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

^[1] IBE „Smartfony w szkole. Ustalamy reguły gry“.

^[2] Art. 99 pkt 4 ww. ustawy.