w sprawie wprowadzenia elementów japońskiego systemu edukacji i wychowania w polskich szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 05-02-2025
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że Polska przystąpiła do trzeciej rundy koordynowanego przez OECD międzynarodowego badania kompetencji społecznych i emocjonalnych SSES (Survey on Social and Emotional Skills). Wyniki będą dostępne w 2027 r. lub 2028 r. Projekt badawczy będzie pierwszą w historii próbą dokonania reprezentatywnego pomiaru umiejętności społecznych i emocjonalnych polskich uczniów. Wcześniej w Polsce nie prowadzono tego rodzaju badań na taką skalę. Wyniki badania SSES pozwolą na wskazanie słabych i mocnych stron uczniów z naszego kraju w tym obszarze kompetencyjnym oraz zaprojektowanie niezbędnych interwencji legislacyjnych i koncepcyjnych.
Od maja 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym prowadzi prace analityczne i badawcze, które są nakierowane na przygotowanie systemowej zmiany podstaw programowych kształcenia ogólnego.
Obecnie w Ministerstwie Edukacji Narodowej zaplanowana została kompleksowa zmiana podstawy programowej kształcenia ogólnego na każdym etapie kształcenia, począwszy od wychowania przedszkolnego aż do kształcenia ponadpodstawowego w poszczególnych typach szkół, której wdrożenie planowane jest sukcesywnie od roku szkolnego 2026/2027. Zadania i treści nauczania określone w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego będą mieć za zadanie przygotować młodzież do udziału w życiu zawodowym i nabraniu lub rozwinięciu przez nich niezbędnych kompetencji społecznych. Już w 2025 r. zostanie ponadto wprowadzony przedmiot edukacja obywatelska, który ma wprowadzić nie tylko treści związane z wiedzą o funkcjonowaniu państwa i społeczeństwa, ale także wprowadzić rozwiązania praktyczne, żeby jak najlepiej przygotować młodzież do życia w zróżnicowanym i wymagającym społeczeństwie.
Opracowany w grudniu 2024 r. „profil absolwenta i absolwentki” będzie punktem wyjścia do wprowadzania zmian w polskim systemie edukacji, w tym także w podstawach programowych. Profil absolwenta i absolwentki to opis kompetencji, każdego ucznia i uczennicy kończących przedszkole i szkołę, niezbędnych do dalszego rozwoju osobistego i edukacyjnego. Nabycie ich powinno stanowić cel procesu edukacyjnego osiągany we współpracy przedszkola i szkoły ze środowiskiem domowym przy poszanowaniu indywidualizmu każdego dziecka. To wspólny fundament dalszego uczenia się i funkcjonowania we współczesnym świecie.
Informacje i aktualności dotyczące projektu, w tym profilu absolwenta, dostępne są na stronie internetowej Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badań[1].
Ministerstwo Edukacji Narodowej bacznie przygląda się doświadczeniom różnych krajów w zakresie rozwiązań mających na celu zwiększenie partycypacji młodych ludzi w społeczeństwie oraz nauki odpowiedzialności i współpracy.
Należy podkreślić, że już obecnie polskie szkoły w ramach zajęć edukacyjnych i programu wychowawczo-profilaktycznego realizują działania wychowawcze, skierowane do uczniów, które mają na celu kształtowanie postaw społecznych i odpowiedzialnych oraz uczą samodyscypliny i współpracy, dbałości o dobro wspólne, a także szacunku do innych.
Głównym celem realizacji programu-wychowawczo-profilaktycznego jest kształtowanie właściwych postaw uczniów w szkole, jak również poza nią. Program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. W związku z powyższym, rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia i inicjatywy, także te realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Zadaniem szkół jest ścisła współpraca z rodzicami i zapewnienie, m.in. wychowania rozumianego, jako wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży[2].
Obowiązkiem szkoły jest zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim uczniom, przestrzeganie praw dziecka, praw uczniów i praw człowieka oraz zapewnienie każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, przygotowanie go do wypełniania obowiązków obywatelskich.
W szkole nadzór pedagogiczny sprawuje dyrektor szkoły, a nad szkołami mającymi siedzibę na obszarze danego województwa nadzór ten sprawuje właściwy terytorialnie kurator oświaty, który odpowiada za realizacje polityki oświatowej państwa.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Link do strony projektu: https://ibe.edu.pl/pl/profil-absolwenta-i-absolwentki
[2] Art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).