do ministra ds. równości
w sprawie mowy nienawiści w wykonaniu członków rządu
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 12-01-2025
Szanowna Pani Minister,
w trakcie Pani wystąpienia w dniu 19.12.2024 r. podczas dyskusji na temat projektu na temat mowy nienawiści mówiła Pani: „hejt ma wpływ na nasze życie, zdrowie, relacje i naszych bliskich, na naszą rodzinę. (…) Tak, od hejtu często się zaczyna, ale hejt może zmienić się w mowę nienawiści, a następnie przemoc kierowaną uprzedzeniami ze względu na narodowość, pochodzenie, wyznanie lub bezwyznaniowość, światopogląd, orientację seksualną, płeć, niepełnosprawność czy też wiek”.
Dalej wskazywała Pani: „Badanie CBOS z 2019 r. mówi jasno, że z doświadczeń badanych wynika, że mowa nienawiści najczęściej jest obecna w Internecie, to prawie 65%, w drugiej kolejności w telewizji - 57%, niespełna połowa - 45% słyszy ją w miejscach publicznych, np. na ulicy, a 1/3 - 33% dostrzega tego typu napisy na murach i ścianach budynków”.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do wypowiedzi Pani partyjnego kolegi – wiceministra Przemysława Koperskiego, który w dniu 3.01.2025 r. na antenie telewizji Polsat skierował wobec mnie następujące słowa „Jest taka powieść, Harry Potter, i tam był taki szczur – Parszywek, który udawał normalnego szczurka, a tak naprawdę był sługą Mrocznego Pana. I podobnie jest z panem posłem, bo on udaje normalnego posła, a tak naprawdę rękę podnosił, jak rządziło Prawo i Sprawiedliwość”.
W mojej ocenie porównanie mnie do szczura, motywowane innym światopoglądem, jest mową nienawiści, której celem jest dehumanizacja mnie jako człowieka.
Jak wskazuje Helena Sojka-Masztalerz w „O inwektywach zwierzęcych w języku polskim”:
„Nazwy zwierząt użyte w odniesieniu do człowieka lub grupy ludzi mogą funkcjonować jako określenia lekceważące, obelżywe, wulgarne, w mniejszym lub większym stopniu obraźliwe. Większość z nich jest nacechowana bardzo ujemnie, a użycie któregoś niesie za sobą wysoki stopnień ekspresji negatywnej”
czy Gabriela Jarzębowska w „Retoryka deratyzacji w PRL: od czystki etnicznej i politycznej do czystki gatunkowej”:
„W warstwie ikonograficznej przedstawienia szczura wykazują wyraźne podobieństwa z retoryką opisującą jednostki i grupy, które w XX-wiecznych narracjach totalitarnych zostały poddane procesowi moralnej deprecjacji i dehumanizacji, będącej wstępem bądź do zjawiska ludobójstwa, bądź innej formy ich wykluczenia z politycznej wspólnoty. Uważam, że wykazują one wyraźne strukturalne analogie zarówno z »sanitarnymi« metaforami pojawiającymi się w czystkach o charakterze etnicznym, jak i z militarystyczno-obywatelską frazeologią towarzyszącą czystkom politycznym. (…)”.
***
Powyższe cytaty z prac polskich naukowców wskazują dobitnie, że dehumanizacja – poprzez np. porównanie do szczura lub choćby zestawienie z postacią szczura jest zjawiskiem bardzo niebezpiecznym i właściwym dla systemów totalitarnych, takich jak stalinizm czy hitleryzm.
Wiceminister Koperski dokonał takiego porównania wobec mnie, czego następstwem było opublikowanie tweeta przez redaktor prowadzącą program, w którym debatowałem z posłem Koperskim, która napisała „Pan @jsachajko jest jak szczur Parszywek, sługa Mrocznego Pana. Tylko udaje posła opozycji” – @KoperskiPrzemek w #debatagozdyry po krytyce zarządzania SSP ze strony posła Sachajki. @PolsatNewsPL”.
Oczywiście wiceminister Koperski może bronić się, argumentując, że jedynie dokonał porównania literackiego, albo twierdzić, że posłużył się przenośnią, jednak interpretacja jego słów przez redaktor prowadzącą debatę, w której poseł Koperski dokonał tego porównania, wskazują jednoznacznie, jaki był odbiór tych słów. Co więcej, osoby, które nie brały bezpośredniego udziału w tej debacie lub które oglądały ją w mediach, nie muszą znać dzieł J.K. Rowling i dla takich osób słowa posła Koperskiego są bezpośrednim aktem dehumanizacji mnie, co oczywiście nigdy nie powinno mieć miejsca.
W swoim wystąpieniu w Sejmie wykazywała Pani Minister troskę o ofiary hejtu, warto jednak, by zajęła się Pani w pierwszej kolejności swoim środowiskiem politycznym, którego przedstawiciel w programie oglądanym przez setki tysięcy Polaków stosuje mowę nienawiści i dehumanizację wymierzoną w osobę o innych poglądach politycznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy jako osoba, która walczy z mową nienawiści, dbając o pewien – choćby minimalny – poziom debaty publicznej, wystąpi Pani Minister do władz partii o ukaranie wiceministra Koperskiego?
2. Czy zdaniem Pani Minister funkcje w rządzie RP powinny pełnić osoby posługujące się retoryką hitlerowską lub stalinowską, dehumanizującą przedstawiciela opozycji, tak jak zrobił to wiceminister Koperski?
3. Czy podejmie Pani Minister działania w celu walki z mową nienawiści ze względu na światopogląd wśród przedstawicieli rządu? Jeśli tak, to jakie i w jakim terminie?