w sprawie niezgodnych z prawem kontroli granicznych prowadzonych przez Niemcy
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 07-02-2025
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do interpelacji nr 7362 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie niezgodnych z prawem kontroli granicznych prowadzonych przez Niemcy, uprzejmie przesyłam poniższą informację.
We wrześniu 2024 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP zajęło jednoznacznie krytyczne stanowisko ws. wprowadzenia przez rząd RFN kontroli na swoich granicach, w tym na odcinku z Rzecząpospolitą Polską. Jednostronne przywrócenie kontroli na granicach oceniamy jako sprzeczne z duchem Schengen i współpracy europejskiej. Wskazaliśmy stronie niemieckiej na negatywny wpływ kontroli granicznych na całokształt stosunków polsko-niemieckich, w tym w szczególności na kontakty w regionie przygranicznym. Podczas swojego wystąpienia na Naradzie Kierowników Placówek Zagranicznych w dniu 10 września 2024 r. premier Donald Tusk stanowczo skrytykował wprowadzenie kontroli granicznych przez rząd RFN. Podkreślił, że tego typu działania są nie do zaakceptowania i są motywowane wyłącznie względami polityki wewnętrznej a ich przyczyną nie jest nielegalna migracja przez polsko-niemiecką granicę. Słowa premiera odbiły się w Niemczech szerokim echem. W dn. 13 września r. doszło do rozmowy telefonicznej premiera D. Tuska z kanclerzem O. Scholzem, poświęconej temu tematowi. Zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych UE pozostaje przedmiotem rozmów polsko-niemieckich. Nasze postulaty prezentowane są regularnie na szczeblu rządowym, w tym także ministrów spraw zagranicznych. W roboczych kontaktach ze stroną niemiecką przedstawiciele polskiego MSZ konsekwentnie zwracają uwagę na bezpodstawność i szkodliwość niemieckich działań, podkreślając, iż dla skutecznego powstrzymania nielegalnej imigracji do UE konieczne jest wzmocnienie ochrony granic zewnętrznych UE. Także tryb wprowadzenia kontroli, bez konsultacji z państwami sąsiadującymi, jest w opinii Polski niewłaściwy. Nasza krytyka przekazywana jest stronie niemieckiej podczas spotkań oraz na posiedzeniach gremiów dwustronnych takich jak Polsko-Niemiecka Komisja Międzyrządowa ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej. Z inicjatywy MSZ RP w protokole posiedzenia tej komisji, które odbyło się w Szczecinie w dniu 5 grudnia 2024 r. zaznaczono, iż „Komisja jest świadoma negatywnego wpływu przywróconych kontroli na życie obywateli mieszkających na obszarach przygranicznych“. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP informowane jest regularnie przez przedstawicieli władz samorządowych RP o konsekwencjach wprowadzenia przez stronę niemiecką kontroli granicznych. Mamy świadomość problemów w ruchu przygranicznym i codziennych niedogodności dla polskich obywateli przekraczających granicę polsko-niemiecką oraz na bieżąco informujemy o tym stronę niemiecką. Niemieckie MSZ w rozmowach z przedstawicielami strony polskiej przyznaje potrzebę wprowadzenia usprawnień w kontaktach przygranicznych i ułatwień dla lokalnych społeczności. Należy zaznaczyć, że problematyka bezpieczeństwa wewnętrznego, kwestie migracyjne, azylowe, zagadnienia związane z funkcjonowaniem strefy Schengen, w tym kwestia kontroli na granicach wewnętrznych UE znajdują się zasadniczo w kompetencji resortów odpowiadających za sprawy wewnętrzne. To od decyzji resortu wiodącego w tych kwestiach (MSWIA) zależy strategia działań na forum międzynarodowym, w tym ewentualne konsultacje z KE, innymi krajami członkowskimi UE lub wszczęcie postępowania przed organami sądowymi UE. Względy polityki wewnętrznej Niemiec, w tym trwająca kampania przed przyspieszonymi wyborami do Bundestagu (23 lutego 2025 r.) sprawiają, że trudno spodziewać się szybkiego odstąpienia od procederu realizacji kontroli granicznych przez stronę niemiecką, zwłaszcza, że federalna minister spraw wewnętrznych Nancy Faeser zapowiedziała, że rząd RFN będzie dążył do ich przedłużenia. Niezależnie od wewnętrznych uwarunkowań na niemieckiej scenie politycznej, rząd RP będzie konsekwentnie podnosił tę kwestię. Do czasu odstąpienia władz RFN od jednostronnych kontroli granicznych, temat będzie priorytetem w agendzie rozmów polsko-niemieckich.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu