do ministra sprawiedliwości
w sprawie problemów środowiska biegłych sądowych
Zgłaszający: Krystyna Szumilas
Data wpływu: 13-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zgłosił się przedstawiciel biegłych sądowych i zgłosił kilka istotnych dla środowiska problemów dotyczących współpracy biegłych sądowych z wymiarem sprawiedliwości.
Ponieważ współpraca ta odgrywa kluczową rolę w rzetelnym i skutecznym prowadzeniu postępowań sądowych, prosił o zwrócenie uwagi na następujące problemy:
1. Stawki wynagrodzeń biegłych, które mimo podwyżek pozostają mało konkurencyjne w porównaniu do wiedzy, doświadczenia i czasu niezbędnego do przygotowania decyzji oraz wynagrodzeń innych specjalistów w takich dziedzinach, jak medycyna czy inżynieria, co odpowiadałoby ich kwalifikacjom.
2. Decyzje referendarzy w sprawach wynagrodzeń są podejmowane, zdaniem środowiska, bez znajomości specyfiki ich pracy, co prowadzi do arbitralnych ograniczeń. Wprowadzenie uregulowań zapewniających obiektywizm decyzji referendarzy mogłoby ograniczyć liczbę odwołań i skarg w tych sprawach.
3. Problemem są też koszty dostarczania przesyłek do sądów. Brak jasnych zasad dotyczących zwrotu kosztów dostarczenia przesyłek powoduje, że biegli muszą przedstawiać faktury na oczywiste wydatki, co generuje dodatkowe obciążenia biurokratyczne. Konieczne jest uproszczenie tych procedur.
4. Podział kwot wynagrodzeń i kosztów. Obecne przepisy nie wskazują, jak działy finansowe sądów powinny traktować koszty zwrotu wydatków biegłych, co prowadzi do nieuzasadnionego opodatkowania całości wynagrodzenia. Konieczne byłoby wprowadzenie jasnych regulacji w tym zakresie.
5. Brak ustawowych terminów dla sądów na wydanie postanowień dotyczących wynagrodzeń skutkuje przewlekłością w ich wypłacie. Wprowadzenie terminów oraz możliwości żądania odsetek za cały okres opóźnienia zmotywowałoby sądy do szybszego działania.
6. Ujednolicenie wymagań finansowych – wprowadzenie jednolitych zasad dotyczących finansów uprościłoby procedury. Pozwoliłoby to na uniknięcie wystawiania korekty wystawionych rachunków lub faktur po upływie dłuższego czasu.
7. Brak reakcji sądów na obraźliwy lub niestosowny język stron skierowany do biegłych ze strony innych uczestników postępowania powoduje nasilenie tego problemu. Wprowadzenie zasad regulujących tę kwestię podniosłoby standard współpracy z biegłymi.
8. Obecne przepisy nie zapewniają skutecznej ochrony biegłych przed pomówieniami, które często są elementem linii obrony stron. Wzmocnienie ochrony biegłych poprzez umożliwienie im dochodzenia ochrony prawnej z urzędu mogłoby poprawić ich sytuację.
Zmiany w powyższych kwestiach poprawiłyby efektywność działań biegłych oraz zapewniły sprawiedliwe traktowanie ich pracy.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podwyższenie stawek wynagrodzeń biegłych i dostosowanie ich do standardów rynkowych?
2. Czy rozważane są zmiany w zakresie decyzji referendarzy dotyczących wynagrodzeń biegłych, aby zapewnić ich obiektywizm i niepodważalność?
3. Czy ministerstwo podejmie kroki w celu uproszczenia zasad zwrotu kosztów przesyłek i dojazdów dla biegłych?
4. Czy planowane jest wprowadzenie regulacji precyzujących podział kwot wynagrodzeń i kosztów, aby uniknąć nadmiernego opodatkowania biegłych?
5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ustawowych terminów dla sądów na wydawanie postanowień dotyczących wynagrodzeń?
6. Czy przewiduje się ujednolicenie wymagań dotyczących dokumentów finansowych, aby zredukować biurokratyczne obciążenia biegłych?
7. Czy planowane jest podjęcie działań w celu przeciwdziałania niestosownemu językowi stron w pismach kierowanych do biegłych?
8. Czy ministerstwo zamierza wprowadzić mechanizmy zapewniające skuteczną ochronę biegłych przed pomówieniami?