w sprawie decyzji o utworzeniu centrów integracji cudzoziemców (CIC) w Szczecinie i w Koszalinie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański
Warszawa, 07-02-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7410 Pana Posła Czesława Hoca i Pana Posła Marka Gróbarczyka w sprawie decyzji o utworzeniu centrów integracji cudzoziemców w Szczecinie i w Koszalinie, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytań sformułowanych przez Panów Posłów w wystąpieniu, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustaw pragmatycznych nie jest możliwe pełnienie służby w Policji lub w Straży Granicznej przez osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego.
Stosownie do art. 25 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1], służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której jest gotów się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Dodatkowo warto nadmienić, że służbę w Policji może pełnić osoba, posiadająca podwójne obywatelstwo.
Natomiast w odniesieniu do zasad przyjęcia do Straży Granicznej, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 12 grudnia 1990 r. o Straży Granicznej[2], służbę w Straży Granicznej może pełnić osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, niekarana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystająca w pełni z praw publicznych, posiadająca co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotowa jest się podporządkować, a także dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
Pragnę jednocześnie wskazać, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie możliwości zatrudniania obcokrajowców w szeregach służb mundurowych resortu spraw wewnętrznych i administracji.
Przechodząc do problematyki centrów integracji cudzoziemców (CIC), należy wyjaśnić, że projekty na tworzenie CIC nie są projektami inwestycyjnymi - nie planuje się budowy jakichkolwiek obiektów. Wobec powyższego nie wystąpiła potrzeba przeprowadzenia konsultacji społecznych. Natomiast warto podkreślić, że konsultacjom społecznym i międzyresortowym podlegał polski Program Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) 2021-2027, w którym są ujęte środki na tworzenie CIC.
Odnosząc się szerzej do kwestii finansowania CIC, uprzejmie informuję, że alokacja w ramach FAMI (90%) w naborze dotyczącym tworzenia sieci CIC wynosi 432 520 000,00 zł, przy czym każdy z Marszałków Województw otrzymał określoną pulę środków. Dla województwa zachodniopomorskiego wartość dofinansowania z FAMI wyniosła 13 186 880,71 zł na cały okres realizacji projektu, którego końcowa data nie może przekroczyć 30 czerwca 2029 r.
Natomiast beneficjenci w obecnym naborze wniosków muszą zapewnić wkład własny w wysokości 10%. Liderami w ww. projektach są władze samorządowe, a partnerami - urzędy wojewódzkie oraz organizacje pozarządowe. Na pokrycie swojego wkładu partnerskiego urzędy wojewódzkie będą wnioskowały o środki z rezerwy celowej bezpośrednio do Ministra Finansów przy współakceptacji wniosku przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że zgodnie z „Wytycznymi funkcjonowania Centrów Integracji Cudzoziemców”, powstałymi w wyniku realizacji projektu pilotażowego pn. „Budowanie struktur dla integracji cudzoziemców w Polsce – etap II – pilotaż Centrów Integracji Cudzoziemców”: Bez względu na status pobytowy i znajomość języka polskiego, osoba zgłaszająca się jako ofiara przemocy, pracy przymusowej, handlu ludźmi lub innego przestępstwa powinna mieć możliwość zgłoszenia tego w CIC. Ochrona życia i zdrowia stawiana jest tu ponad wszelkimi innymi regułami funkcjonowania CIC.
Warto zauważyć, że obywatele państw trzecich korzystający z usług CIC, nie będą w nich przebywać, ale będą się do nich zgłaszać w celu skorzystania ze wsparcia, które CIC oferuje.
Centra Integracji Cudzoziemców w województwie opolskim i wielkopolskim powstały w wyniku ww. projektu pilotażowego pn. „Budowanie struktur dla integracji cudzoziemców w Polsce – etap II – pilotaż Centrów Integracji Cudzoziemców”[3]. Obecnie FAMI w Polsce jest wdrażany zgodnie z polskim Programem FAMI na lata 2021-2027 (link: https://www.gov.pl/web/dfe-mswia/program-funduszu-azylu-migracji-i-integracji-2021-2027).
Omawiany program powstał w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) na podstawie wkładów instytucji, konsultacji wewnątrzresortowych i międzyresortowych oraz konsultacji społecznych, a następnie został zatwierdzony decyzją wykonawczą Komisji Europejskiej z 12 grudnia 2022 r.
Pomysłodawcą sieci CIC było Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które zgłosiło ww. koncepcję w ramach pracy nad polskim Programem FAMI w sierpniu 2021 r. W wyniku prac uzgodnieniowych dotyczących polskiego Programu FAMI 2021-27 w Programie zamieszczono następujące zapisy w ramach Celu 2: „(…) w ramach środka wykonawczego d zaplanowano (…) tworzenie sieci Centrów Integracji Cudzoziemców (CIC) w oparciu o formułę one stop shop; (…) Liczbę wszystkich wspieranych OPT szacuje się na 150 000 osób. (…) Zdecydowana większość tych osób otrzyma wsparcie w ramach kompleksowych, projektów (działania integracyjne) realizowanych przez władze lokalne i regionalne w całej Polsce. Koordynacja działań będzie zapewniona w trakcie realizacji projektów. W perspektywie 2014-2020 Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej (MRiPS) realizowało dwa projekty, w których opracowano model integracji cudzoziemców w Polsce oraz stworzono CIC (pilotaż w dwóch województwach), co miało na celu stworzenie podstaw do trwałego, systemowego rozwiązania dla integracji cudzoziemców w Polsce. Następnie strategia ta zostanie wdrożona na terytorium całej Polski. (…)”.
Z kolei w nawiązaniu do Paktu Migracji i Azylu, w pierwszej kolejności warto wyjaśnić, że określenie „Pakt Migracji i Azylu” jest roboczym opisaniem zbioru dziesięciu aktów prawa Unii Europejskiej (UE), regulujących kwestie systemu azylowego na szczeblu UE oraz wspólnego systemu zarządzania migracją nieregularną. Treść ww. regulacji została wynegocjowana w latach 2020-2023, a formalnie omawiane akty prawne zostały przyjęte 13 maja 2024 r. przy sprzeciwie Polski wobec wszystkich elementów ww. Paktu. Obecny Rząd zachowuje krytyczny stosunek do przedmiotowych regulacji, co zostało ujęte w dokumencie: „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030”[4].
Odnosząc się natomiast do pytania Panów Posłów o kwestię przyznawania azylu, należy podkreślić, że normy kwalifikowania wnioskodawców do ochrony międzynarodowej są uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 z dnia 14 maja 2024 r.[5]. Przedmiotowy akt prawny, szczegółowo określa kryteria, jakie powinna spełnić osoba wnioskująca o ochronę międzynarodową, aby otrzymać ochronę uzupełniającą lub status uchodźcy.
Powyższe stanowi zatem zaprzeczenie tezy, że każda osoba przybywająca do Europy i ubiegająca się o ochronę międzynarodową może ją otrzymać, co miałoby legalizować nielegalną migrację.
W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na fakt, że Rząd w koalicji z kilkunastoma Państwami Członkowskimi UE pracuje nad przygotowaniem koncepcji mających stanowić dodatkowe rozwiązania na rzecz ograniczenia nielegalnej migracji do UE, wobec tych zawartych w Pakcie o Migracji i Azylu, które umożliwiłyby realizację istotnych z punktu widzenia Polski celów w zakresie bezpieczeństwa granic i ograniczenia presji migracyjnej na Państwa Członkowskie, w tym poprzez zaadresowanie kwestii instrumentalizacji.
Efektem ww. współpracy jest list do Przewodniczącej Komisji Europejskiej podpisany przez 15 państw z maja 2024 r. oraz zapis w październikowych, a następnie grudniowych konkluzjach Rady Europejskiej, aby wziąć pod uwagę, tzw. innowacyjne względem Paktu o Migracji i Azylu rozwiązania. Aktualnie zarówno na forum Rady UE pod przewodnictwem polskiej Prezydencji, jak również w ramach nieformalnych formatów i we współpracy z Komisją Europejską trwają prace nad operacjonalizacją wspomnianych koncepcji.
Z poważaniem
z up. Wiesław Szczepański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm.
[3] Projekt był realizowany w latach 2021-2023 i dofinansowany z FAMI 2014-2020.
[4] Dokument stanowi załącznik do uchwały Rady Ministrów nr 120 z 15 października 2024 r.
[5] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako osób korzystających z ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony, zmieniające dyrektywę Rady 2003/109/WE oraz uchylające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE (Dz. Urz. UE L poz. 1347).