w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 10-02-2025
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Posła na Sejm RP Norberta Jakuba Kaczmarczyka w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym.
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad pytania 1.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie gromadzi danych dotyczących liczby uchwał intencyjnych podejmowanych przez poszczególne samorządy w sprawach likwidacji szkół, innych placówek oświatowych. Ministerstwo posiada natomiast informacje o przedłożonych kuratorom oświaty wnioskach o zaopiniowanie zamiaru likwidacji przedszkoli, szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Z danych przekazanych przez kuratoria oświaty wynika, że od początku X kadencji Sejmu RP, to jest od 13 listopada 2023 r., do dnia 17 stycznia 2025 r. małopolskie samorządy skierowały do Kuratorium Oświaty w Krakowie 33 takie wnioski.
Ministerstwo nigdy nie gromadziło i nie gromadzi informacji o uchwałach dotyczących przekazywania, przez lokalne samorządy, szkół do prowadzenia innym podmiotom. Wprowadzone w roku 2009 rozwiązanie dające możliwość przekazania prowadzenia tzw. małej samorządowej szkoły osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej[1] gwarantuje, że taka szkoła pozostaje publiczna i ogólnodostępna, a nowy organ prowadzący nie może zlikwidować takiej szkoły (może jedynie zwrócić ją jednostce samorządu terytorialnego).
Uprzejmie informuję, że z informacji przekazanych przez jednostki samorządu terytorialnego do bazy danych systemu informacji oświatowej[2] w dniu 17 stycznia 2025 r. w systemie oświaty funkcjonowało 179 publicznych szkół przekazanych przez samorządy do prowadzenia innym podmiotom (18 z nich to szkoły funkcjonujące na obszarze województwa małopolskiego).
Ad pytania 2. i 3.
Zamiar likwidacji samorządowej szkoły lub placówki, na wniosek jednostki samorządu terytorialnego, opiniuje kurator oświaty. Bada on między innymi wpływ likwidacji na warunki nauki, wychowania i opieki zapewniane uczniom. Minister Edukacji jest organem kontrolnym i odwoławczym w stosunku do rozstrzygnięć kuratora oświaty w sprawach dotyczących opiniowania zamiaru likwidacji samorządowych szkół oraz placówek. Szkoła lub placówka oświatowa prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może być zlikwidowana jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora.
Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega potrzebę wsparcia organów prowadzących szkoły podstawowe o małej liczbie uczniów, w szczególności szkoły wiejskie, które mogą być bardziej narażone na likwidację niż duże szkoły w mieście. Wsparcie dla omawianych szkół jest bardzo istotne, dlatego przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględnia się zarówno wielkość szkół, ich położenie oraz zamożność samorządów lokalnych.
Wsparcie dla szkół położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców, tzw. wagą wiejską w ramach podziału kwoty potrzeb oświatowych na 2025 rok wyniesie ok. 5 mld zł. Dodatkowo szacuje się, że dla dzieci objętych edukacją przedszkolną w placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców naliczone zostaną dodatkowe środki w ramach podziału kwoty potrzeb oświatowych na 2025 rok w wysokości 0,7 mld zł. W celu wsparcia małych szkół, przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględniono dodatkową wagę o wartości 0,2. W skali kraju wysokość dodatkowych środków naliczonych za pomocą wagi w 2025 roku wyniesie ok. 0,4 mld zł. Przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględniono mechanizm połączenia wskaźnika „zamożności” ustalanego na podstawie dochodów podatkowych i wskaźnika określającego wielkość szkoły dla dzieci i młodzieży (dodatkowe środki otrzymują mniej zamożne samorządy z małymi szkołami). Szacuje się że wsparcie z tego tytułu w 2025 roku wyniesie 1,15 mld zł.
W ministerstwie trwają intensywne prace nad założeniami zmian ustawowych, które wpłyną na kształt sieci publicznych szkół. Głównym celem przygotowywanych propozycji jest wsparcie małych wspólnot samorządowych w obliczu postępujących niekorzystnych zmian demograficznych, w tym ochrona małych szkół stanowiących, szczególnie na terenach wiejskich, centrum życia społeczno-kulturalnego. Aby wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego, odczuwające skutki niżu demograficznego, równolegle do przygotowywanych rozwiązań legislacyjnych, Minister Edukacji podejmuje inicjatywy zmierzające do wsparcia samorządów współpracując przy tym z innymi resortami.
Ad pytania 4.
Od 2022 roku do Ministerstwa Edukacji Narodowej nie wpłynęły żadne pisma władz gminy Ciężkowice dotyczące pomocy w związku z utrzymaniem funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Ustawa z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2009 Nr 56, poz. 458, z późn. zm.). Obecnie regulacje te znajdują się w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.)
[2] Według stanu bazy z dnia 29 stycznia 2025 r.