w sprawie utworzenia nowej jednostki administracyjnej - gm. Rożnów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 07-02-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7566 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie utworzenia nowej jednostki administracyjnej – gm. Rożnów, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Obecnie wszystkie zmiany w podziale terytorialnym państwa stopnia gminnego, w tym dotyczące tworzenia gmin, następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[1], z uwzględnieniem zasad i procedury określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic gmin, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalania i zmiany nazw gmin i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach[2].
Zgodnie z ww. przepisami prawa wnioskodawcą w sprawie zmian w podziale terytorialnym państwa na szczeblu gminnym może być zainteresowana rada gminy. Na podstawie art. 4b ust. 1 ustawy stosowny wniosek powinien być poprzedzony przeprowadzeniem przez daną radę konsultacji z mieszkańcami i opatrzony uzasadnieniem oraz niezbędnymi dokumentami, mapami i informacjami potwierdzającymi zasadność wniosku. Powyższy przepis prawa wymaga również opinii rad gmin objętych wnioskiem, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami, zaś w przypadku zmiany granic gminy naruszającej granice powiatów lub województw - opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw.
Natomiast formalny wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien być zgłoszony za pośrednictwem właściwego miejscowo wojewody w terminie do 31 marca (art. 4b ust. 3 ustawy). Z kolei przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów stanowi, że wojewoda przekazuje powyższy wniosek nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania wraz ze swoją opinią w sprawie.
Wnioski spełniające wymogi wynikające z powyższych przepisów prawa są poddawane analizie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji z uwzględnieniem wszystkich uwarunkowań proponowanych zmian i ze stosowną rekomendacją są przedkładane do rozpatrzenia przez Radę Ministrów. Zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów, przedmiotowe wnioski są rozpatrywane przez Radę Ministrów nie później niż do 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy, w którym ma nastąpić zmiana. Zmiany w podziale terytorialnym państwa następują z dniem 1 stycznia.
Jednocześnie należy dodać, że zgodnie z przepisem art. 4d ustawy, Rada Ministrów nie przeprowadza zmian dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic, jeżeli:
1) dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[3],
2) gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego ogłoszenie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ustawy.
Ponadto, stosownie do przepisu art. 4 ust. 3 ustawy, ustalenie i zmiana granic gmin są dokonywane w sposób zapewniający gminie terytorium możliwie jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewniający zdolność wykonywania zadań publicznych.
Jednocześnie, przepis art. 4c ustawy w zakresie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy dopuszcza możliwość przeprowadzenia referendum lokalnego z inicjatywy mieszkańców. Przy czym ustawodawca w ust. 3 powyższego artykułu zastrzegł, że referendum nie przeprowadza się, jeżeli z analizy poprzedzającej referendum – dokonanej przez wojewodę – wynika, iż proponowana zmiana nie spełnia również warunków ujętych w ww. punktach 1) i 2).
Przedmiotowe referendum może stanowić podstawę sformułowania przez radę gminy stosownego wniosku o dokonanie zmian w podziale terytorialnym.
W przypadku ewentualnego złożenia wniosku w sprawie utworzenia gminy Rożnów, proponowana zmiana zostanie poddana analizie uwzględniającej wszystkie argumenty i okoliczności istotne dla sprawy.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm., dalej „ustawa”
[2] Dz. U. z 2014 r. poz. 310, dalej „rozporządzenie Rady Ministrów”
[3] Dz. U. poz. 1572, z późn. zm.