do ministra finansów
w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku międzybankowym
Zgłaszający: Rafał Komarewicz, Kamil Wnuk, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 24-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w przestrzeni publicznej wyrażane są wątpliwości co do tego czy kredyty w Polsce nie są za drogie, z uwagi na to, że ich oprocentowanie w większości uzależnione jest od wskaźnika WIBOR.
Zgodnie z informacjami na stronie https://bankiwpolsce.pl/ „WIBOR wpływa również na zdolność banków do pozyskiwania środków i udzielania pożyczek; WIBOR to kluczowy wskaźnik, który służy do mierzenia ceny pieniądza na rynku międzybankowym”. Z uwagi na fakt, że strona www.bankiwpolsce.pl została przygotowana przez Centrum Prawa Bankowego i Informacji sp. z o.o. na zlecenie Związku Banków Polskich, to należy traktować to jako pogląd polskiego sektora bankowego.
W efekcie, wedle narracji środowiska bankowego wskaźnik WIBOR ma obrazować koszt pozyskania kapitału, m.in. w celu finansowania akcji kredytowej. Stąd oprocentowanie kredytów jest uzależnione od wysokości WIBOR, wedle logiki, że banki nie zyskują na wyższym WIBOR, lecz jedynie pokrywają zwiększone koszty jakie muszą ponieść na pozyskanie kapitału na rynku międzybankowym.
Jednakże, w polskim sektorze bankowym od dawna panuje ogromna nadpłynność i przewaga depozytów nad kredytami, co obrazuje wskaźnik L/D (loans to deposits, kredyty do depozytów). Im niższy, tym większa nadpłynność. Ekonomiści PKO Banku Polskiego oszacowali, że parametr L/D na koniec listopada 2022 roku wyniósł tylko 76,5%, czyli przebił rekordowo niskie w ostatnich latach poziomy z pandemii i znalazł się najniżej od połowy czerwca 2005 r.
Mówiąc prościej, banki w Polsce mają więcej środków na swoich kontach niż są w stanie udostępnić kredytobiorcom i zwyczajnie nie muszą tych środków pożyczać od innych banków. Nie jest to sytuacja nowa, albowiem już w 2016 roku w literaturze naukowej wskazywano na fakt, że „w ostatnich kilku latach doszło do symptomatycznego wzrostu poziomu nadpłynności w systemie bankowym”.
W kontekście powyższych informacji wątpliwa jest teza, że WIBOR obrazował/obrazuje koszt pozyskania kapitału przez banki. Stawia to pod znakiem zapytania czy miał on charakter obiektywnego wskaźnika, uzależnionego od faktycznych transakcji na rynku międzybankowym.
Celem dokładnego zbadania tej kwestii niezbędne jest uzyskanie precyzyjnej wiedzy na temat rzeczywistych pożyczek na polskim rynku międzybankowym. Takie informacje będą stanowiły bazę do wysnuwania kategorycznych wniosków, opartych o rzetelne i transparentne dane.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej, uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na poniższe konkretne pytania. Wyjaśniam, że pytania dotycząc okresu od początku roku 1990 do chwili obecnej.
1. Czy Minister Finansów posiada informacje na temat:
a) liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym;
b) terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
c) oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
d) kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach.
2. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o przedłożenie w formie tabeli:
a. liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
b. terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
c. oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowymw poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
d. kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
e. wskazania między jaki bankami miały miejsce poszczególne niezabezpieczone pożyczki (ze wskazaniem biorącego i dającego pożyczkę, daty udzielania pożyczki, oprocentowania pożyczki, terminu zapadalności pożyczki, kwoty jaką obejmowała pożyczka).
3. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wskazanie jaki organ państwowy (organ władzy publicznej) posiada takie dane.
4. Dodatkowo, w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wyjaśnienie dlaczego Minister Finansów nie posiada danych na temat niezabezpieczonych pożyczek na warszawskim rynku międzybankowym, skoro takie dane powinny być podstawą do oceny czy wskaźnik WIBOR ma charakter transakcyjny, który to wskaźnik przekłada się bezpośrednio na wysokość miesięcznych rat kredytowych milionów Polaków.
Poruszone w interpelacji kwestie mają kluczowe znaczenie dla budżetów domowych milionów Polaków, a zatem liczę na współpracę ze strony Pana Ministra w pełnym wyjaśnieniu tej sprawy.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz