w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 07-02-2025
Szanowny Panie Pośle,
w związku z Pana interpelacją z 30 stycznia 2025 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych przedstawiam poniższe informacje.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[1] wprowadziło zmiany w zakresie prac domowych polegające na:
Ograniczeniu podlega zatem jedynie zadawanie pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w klasach I-III szkoły podstawowej (przy pozostawieniu możliwości zadawania prac w zakresie ćwiczeń usprawniających motorykę małą). Natomiast w klasach IV-VIII nauczyciele nadal mogą zadawać tego rodzaju prace domowe według własnego uznania, z tym, że uczeń zamiast oceny otrzyma informację zwrotną na temat wykonania pracy domowej.
Odejście od oceniania prac domowych podyktowane było m.in. rozwojem technologii informacyjnej i możliwością powszechnego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji. W powstałych warunkach zadawanie obowiązkowych, pisemnych prac domowych i poddawanie ich ocenie jest niecelowe, a sprawdzanie w ten sposób nabytych umiejętności pozorne. Natomiast przekazana przez nauczyciela informacja (ale nie ocena) na temat wykonanej przez ucznia pracy, może i powinna mobilizować ucznia do dalszej pracy i rozwijania wiadomości i umiejętności. O tym, na ile uczniowie będą zmotywowani do ich wykonania będzie decydowała również atrakcyjność zaproponowanego przez nauczyciela tematu lub problemu do rozwiązania. Informacja zwrotna, którą nauczyciel jest obowiązany przekazać uczniowi stanowi o tym, czy uczeń zrozumie cel i sens swojej pracy. Oceny nie powinny być głównym celem uczenia się dla ucznia, stąd argument, że sama informacja zwrotna może być zbyt małym czynnikiem motywacyjnym, nie jest słuszny.
Natomiast zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty[2]. Ww. przepisy stanowią, że szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych i zachowania ucznia odbywa się w ramach oceniania wewnątrzszkolnego, które ma na celu m.in. informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie oraz udzielanie uczniowi pomocy w nauce poprzez przekazanie uczniowi informacji o tym, co zrobił dobrze i jak powinien się dalej uczyć.
Oznacza to, że szkoły mogą przyjmować różne rozwiązania dotyczące szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego, w tym także przekazywania informacji zwrotnej na temat postępów ucznia w nauce. W związku zaś z przepisami rozporządzenia zmieniającego zasady zadawania prac domowych, w tym wprowadzenia obowiązku przekazywania przez nauczyciela informacji zwrotnej na temat wykonanej przez ucznia pracy domowej, szkoły mogą przyjąć jednolity model przekazywanej informacji zwrotnej, a nawet wpisać go w swoim statucie, jeżeli uznają, że potrzebna jest taka unifikacja formy jej przekazywania. Ważnym elementem samostanowienia szkoły w tym zakresie są społeczne organy w niej działające, takie jak rada rodziców i samorząd uczniowski, które mają prawo zgłaszać wnioski do rady pedagogicznej we wszystkich sprawach dotyczących pracy szkoły.
Ponieważ wskazane powyżej zmiany w zakresie prac domowych funkcjonują dość krótko w praktyce szkolnej, Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania przede wszystkim na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem tych zmian. W tym celu Instytut Badań Edukacyjnych opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory można znaleźć na stronie IBE pod adresem:
https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/2316-informatory-dotyczace-prac-domowych-juz-do-pobrania
Jednocześnie informuję, że obecnie trwają prace nad całościową zmianą podejścia do oceniania uczniów w ramach przygotowywanej reformy systemu edukacji.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 438.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 750.